Hộ kinh doanh 'chạy đua' kỳ kê khai thuế đầu tiên

Cán bộ thuế tỉnh Quảng Trị “đi từng chợ, đến từng hộ, từng tuyến phố” để hướng dẫn kê khai, cài đặt ứng dụng giúp người nộp thuế chủ động tiếp cận chính sách mới. Ảnh: Nguyên Linh-TTXVN

Tuy nhiên, do trùng kỳ nghỉ lễ 30/4 – 1/5, thời hạn nộp hồ sơ được chuyển sang ngày làm việc tiếp theo, tức ngày 4/5/2026. Với nhiều hộ lần đầu chuyển từ thuế khoán sang kê khai, đây là mốc thời gian quan trọng, tạo áp lực không nhỏ trong việc hoàn thiện hồ sơ và làm quen với quy trình mới.

Dù cơ quan thuế đã tăng cường hỗ trợ, áp lực thích ứng với quy trình mới và yêu cầu minh bạch vẫn là thách thức lớn đối với khu vực kinh doanh cá thể.

Thực tế cho thấy, phần lớn hộ kinh doanh quen với phương thức nộp thuế khoán ổn định theo tháng hoặc năm, ít phải thực hiện các thủ tục kế toán, ghi chép doanh thu, chi phí. Khi chuyển sang kê khai, yêu cầu về chứng từ, hóa đơn, sổ sách và xác định nghĩa vụ thuế theo doanh thu thực tế khiến nhiều hộ gặp khó khăn.

Đặc biệt, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, hộ gia đình chưa có thói quen sử dụng hóa đơn điện tử hoặc chưa thành thạo công nghệ thông tin dễ rơi vào tình trạng sai sót khi kê khai.

Đối với nhóm hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng mỗi năm, chưa bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử, việc kê khai được đánh giá là tương đối đơn giản. Hộ kinh doanh có thể sử dụng ứng dụng eTax Mobile để thực hiện các giao dịch với cơ quan thuế, từ nộp tờ khai đến tra cứu nghĩa vụ thuế.

Đồng thời, việc thông báo các tài khoản ngân hàng phục vụ hoạt động kinh doanh cũng được khuyến khích thực hiện đầy đủ để đảm bảo minh bạch dòng tiền.

Trong bối cảnh đó, ngành thuế đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ ngay từ những ngày đầu kỳ kê khai. Trọng tâm là tăng cường hướng dẫn trực tiếp và trực tuyến, xây dựng tài liệu đơn giản, dễ hiểu, tổ chức các buổi tập huấn theo nhóm ngành nghề.

Nhiều chi cục thuế bố trí cán bộ “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ từng hộ hoàn thiện hồ sơ kê khai, từ cách lập tờ khai đến việc sử dụng hệ thống kê khai điện tử.

Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh bước đầu đã thích ứng, nhưng vẫn còn không ít băn khoăn. Chị Khanh chủ một cửa hàng ăn uống tại Hà Nội , có doanh thu dưới 1 tỷ chia sẻ: “Trước đây nộp thuế khoán khá đơn giản, giờ phải tự kê khai nên ban đầu rất lúng túng. Tuy nhiên, khi được cán bộ thuế hướng dẫn sử dụng ứng dụng eTax Mobile, tôi thấy việc kê khai cũng không quá phức tạp nếu làm quen dần”.

Song song với đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ được coi là giải pháp then chốt. Các nền tảng kê khai, nộp thuế điện tử được cải tiến theo hướng thân thiện hơn với người dùng, tích hợp các chức năng tự động gợi ý, cảnh báo sai sót. Hóa đơn điện tử được triển khai đồng bộ, giúp hộ kinh doanh dễ dàng theo dõi doanh thu, hạn chế tình trạng kê khai thiếu hoặc sai.

Một điểm đáng chú ý là cơ quan thuế đã thay đổi cách tiếp cận, chuyển từ kiểm soát sang đồng hành. Thay vì tập trung vào xử phạt trong giai đoạn đầu, cơ quan quản lý ưu tiên nhắc nhở, hướng dẫn để hộ kinh doanh làm quen với phương thức mới. Những sai sót phát sinh trong kỳ kê khai đầu tiên chủ yếu được xử lý theo hướng hỗ trợ, tạo điều kiện để người nộp thuế điều chỉnh kịp thời.

Phó Cục trưởng Cục Thuế ông Mai Sơn cho biết, giai đoạn đầu triển khai thuế kê khai đối với hộ kinh doanh không đặt nặng việc kiểm tra, xử phạt. Theo ông, cơ quan thuế hiểu rõ những băn khoăn, lo lắng của hộ kinh doanh khi chuyển từ phương thức thuế khoán sang kê khai, đặc biệt là lo ngại về sai sót trong kê khai, chưa nắm chắc quy định, nguy cơ bị xử phạt hoặc bị truy thu các năm trước.

Cơ quan thuế cũng khuyến nghị cá nhân, hộ kinh doanh nên tách riêng tài khoản kinh doanh và thực hiện ghi chép doanh thu hằng ngày để làm căn cứ kê khai theo quy định. Đây là bước thay đổi nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong việc hình thành thói quen quản trị tài chính minh bạch, bài bản.

Song để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của ngành thuế. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, cần có sự phối hợp đồng bộ của các cơ quan liên quan trong việc hoàn thiện hạ tầng số, kết nối dữ liệu và phổ cập kỹ năng số cho người dân. Các tổ chức hội, hiệp hội ngành nghề cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, hỗ trợ hội viên thích ứng với phương thức quản lý mới.

Về phía hộ kinh doanh, việc chủ động thay đổi là yếu tố quyết định. Kê khai thuế không chỉ là nghĩa vụ mà còn giúp hộ kinh doanh quản lý hoạt động hiệu quả hơn, nắm rõ dòng tiền, chi phí và lợi nhuận. Khi minh bạch hóa được hoạt động, cơ hội tiếp cận tín dụng, mở rộng kinh doanh cũng trở nên rõ ràng hơn.

Thùy Dương/bnews/vnanet.vn