Hộ kinh doanh doanh thu dưới 10 tỷ đồng có thể được tự chọn cách tính thuế

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, được Bộ Tài chính thông tin tại cuộc họp báo quý III/2026 ngày 06/10. Nếu được thông qua, chính sách có thể giúp phần lớn hộ kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ giảm thời gian kê khai, chi phí kế toán và những khó khăn khi xác định nghĩa vụ thuế.

Hình minh họa.

Theo định hướng xây dựng luật, việc hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ tập trung vào miễn, giảm số thuế phải nộp mà còn hướng tới đơn giản hóa cách tính và thủ tục thực hiện. Đây được xem là một trong những giải pháp tháo gỡ rào cản đối với khu vực kinh doanh nhỏ, đồng thời khuyến khích hộ kinh doanh phát triển lên mô hình doanh nghiệp.

Doanh thu đến 10 tỷ đồng có thể được lựa chọn cách tính thuế

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản sẽ nâng từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng mỗi năm. Phạm vi áp dụng dự kiến bao gồm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp đáp ứng điều kiện theo quy định.

Điểm mới nằm ở việc người nộp thuế có thể lựa chọn phương pháp tính thuế dựa trên tỷ lệ áp dụng đối với doanh thu thay vì phải xác định thu nhập chịu thuế bằng cách lấy doanh thu trừ đi các khoản chi phí hợp lệ.

Với phương pháp tính theo doanh thu, số thuế được xác định bằng doanh thu tính thuế nhân với thuế suất tương ứng. Cách làm này giúp giảm yêu cầu tập hợp, phân loại và chứng minh các khoản chi phí đầu vào khi xác định thuế thu nhập.

Chẳng hạn, một hộ kinh doanh có doanh thu 5 tỷ đồng mỗi năm hiện thuộc nhóm phải xác định thuế thu nhập cá nhân dựa trên thu nhập tính thuế, tức doanh thu trừ chi phí được trừ, sau đó nhân với thuế suất. Nếu đề xuất được thông qua và hộ đáp ứng điều kiện áp dụng, chủ hộ có thể lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu mà không phải hạch toán toàn bộ chi phí để xác định thu nhập tính thuế.

Tuy nhiên, tính thuế theo doanh thu không đồng nghĩa với việc mọi ngành nghề đều chịu cùng một mức thuế suất. Tỷ lệ áp dụng còn phụ thuộc vào loại hình kinh doanh và quy định cụ thể. Người nộp thuế cũng vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ về kê khai doanh thu, hóa đơn và chứng từ theo pháp luật.

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, nếu chính sách được triển khai, khoảng 99,86% hộ, cá nhân kinh doanh và 81% doanh nghiệp có thể được áp dụng thủ tục thuế đơn giản. Đây là tỷ lệ đáng chú ý, cho thấy việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu có thể tác động tới phần lớn cơ sở kinh doanh đang hoạt động.

Giảm áp lực sổ sách, khuyến khích hộ kinh doanh phát triển

Một trong những khó khăn lớn của hộ kinh doanh khi chuyển sang phương pháp tính thuế theo thu nhập là việc xác định các khoản chi phí hợp lệ.

Đối với những ngành nghề như bán lẻ, ăn uống, dịch vụ nhỏ hoặc sản xuất thủ công, hoạt động mua nguyên liệu, hàng hóa có thể phát sinh thường xuyên từ nhiều nhà cung cấp khác nhau. Việc tập hợp đầy đủ hóa đơn, chứng từ và xác định chi phí đáp ứng điều kiện được trừ không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Khi phải thuê thêm nhân sự kế toán hoặc sử dụng dịch vụ bên ngoài để xử lý sổ sách, chi phí tuân thủ có thể trở thành gánh nặng, nhất là với những cơ sở có doanh thu tương đối lớn nhưng biên lợi nhuận thấp.

Việc cho phép lựa chọn phương pháp tính thuế theo doanh thu vì vậy được kỳ vọng giúp người kinh doanh chủ động hơn trong quản lý tài chính và hạn chế những vướng mắc liên quan đến chứng từ đầu vào.

Dù vậy, cách tính thuế đơn giản chưa chắc mang lại số thuế thấp hơn trong mọi trường hợp. Với những cơ sở có chi phí đầu vào lớn, lợi nhuận thực tế thấp nhưng doanh thu cao, việc tính thuế dựa trên doanh thu có thể không phải phương án có lợi nhất. Ngược lại, những cơ sở có chi phí khó chứng minh bằng chứng từ hợp lệ có thể thuận tiện hơn khi lựa chọn cách tính này.

Do đó, quyền lựa chọn giữa phương pháp tính theo doanh thu và phương pháp tính trên thu nhập có ý nghĩa quan trọng. Chính sách không chỉ hướng tới giảm thủ tục mà còn tạo điều kiện để người nộp thuế lựa chọn phương án phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh chính sách thuế, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa còn đề xuất nhiều giải pháp hỗ trợ quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp.

Trong đó có việc rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống một ngày làm việc, miễn một số khoản phí, lệ phí ban đầu và đơn giản hóa chế độ kế toán, biểu mẫu, báo cáo trong 36 tháng đầu sau chuyển đổi.

Những giải pháp này hướng tới giảm chi phí gia nhập thị trường, giúp hộ kinh doanh có thêm động lực mở rộng quy mô, tiếp cận vốn và tổ chức hoạt động theo mô hình doanh nghiệp.

Đã có chính sách giảm 30% thuế thu nhập, cách tính mới vẫn chờ thông qua

Cùng với đề xuất đơn giản hóa phương pháp tính thuế, doanh nghiệp và hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng mỗi năm còn được hưởng một chính sách hỗ trợ đã có hiệu lực.

Theo Nghị quyết 43/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 24/08/2026, cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh và doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027.

Đối với doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng, mức giảm tương ứng là 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, trừ trường hợp không đủ điều kiện theo quy định.

Chẳng hạn, nếu một cơ sở kinh doanh đủ điều kiện hưởng chính sách có số thuế thu nhập phải nộp là 100 triệu đồng thì khoản giảm 30% tương đương 30 triệu đồng, số còn phải nộp là 70 triệu đồng. Đây là ví dụ minh họa về cách xác định mức giảm thuế, không phải mức thuế cố định đối với mọi cơ sở kinh doanh.

Cần phân biệt rõ việc giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp với đề xuất nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản. Chính sách giảm thuế đã được Quốc hội quyết nghị và có hiệu lực, còn quyền lựa chọn cách tính thuế theo doanh thu đối với nhóm có doanh thu đến 10 tỷ đồng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện pháp luật.

Theo các quy định hiện hành tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh có doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Với nhóm có doanh thu trên 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng, người kinh doanh được lựa chọn phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân theo quy định.

Trong khi đó, nhóm có doanh thu trên 3 tỷ đồng hiện vẫn phải thực hiện phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân dựa trên thu nhập tính thuế theo quy định, trừ các trường hợp có cơ chế riêng. Vì vậy, việc mở rộng ngưỡng lựa chọn lên 10 tỷ đồng sẽ tạo thêm thuận lợi đáng kể nếu được thông qua.

Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, dự kiến thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, được xây dựng theo hướng chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, phù hợp với nhu cầu và quá trình phát triển của doanh nghiệp.

Riêng đề xuất nâng ngưỡng tính thuế đơn giản, cơ quan soạn thảo hướng tới triển khai sớm sau khi luật có hiệu lực. Trong thời gian chờ quy định mới được ban hành, doanh nghiệp và hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện kê khai, nộp thuế theo pháp luật hiện hành, đồng thời theo dõi các hướng dẫn chính thức để xác định phương pháp tính thuế phù hợp.

Nếu được thông qua, việc nâng ngưỡng doanh thu lên 10 tỷ đồng không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục thuế mà còn có thể giảm một trong những rào cản khiến nhiều hộ kinh doanh e ngại mở rộng quy mô. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào mức thuế suất, điều kiện áp dụng và khả năng triển khai thống nhất giữa các cơ quan quản lý thuế.