Hổ Quyền: Khám phá đấu trường sinh tử độc nhất của triều Nguyễn tại cố đô Huế

Hổ Quyền là đấu trường thú duy nhất tại Việt Nam còn tồn tại nguyên vẹn, tọa lạc tại làng Nguyệt Biều, thành phố Huế. Đây từng là nơi tổ chức những trận quyết chiến giữa voi và hổ – một nghi thức quan trọng nhằm khẳng định sức mạnh của vương quyền triều Nguyễn trước thiên nhiên và thần dân.

Toàn bộ khung cảnh Hổ Quyền khi nhìn từ trên cao.

Lịch sử hình thành và những sự cố đẫm máu

Trước khi Hổ Quyền được xây dựng, các cuộc đấu giữa voi và hổ thường diễn ra tại đảo Dã Viên trên sông Hương. Tuy nhiên, việc tổ chức ngoài trời không có rào chắn kiên cố đã dẫn đến nhiều sự cố nguy hiểm. Sử sách ghi lại vào năm 1750, một trận đấu đã khiến 40 con voi tàn sát 18 con hổ, nhưng một con hổ đã bất ngờ vồ chết người quản tượng.

Nơi đây từng là trận chiến sinh tử của voi - hổ cách đây hàng trăm năm về trước.

Đặc biệt, dưới thời vua Minh Mạng, một con hổ đã thoát khỏi vòng kiểm soát và bơi về phía thuyền rồng, đe dọa tính mạng nhà vua. Chính vì những rủi ro này, năm 1830 (Minh Mạng thứ 11), triều đình đã quyết định xây dựng đấu trường Hổ Quyền kiên cố để đảm bảo an toàn cho các buổi nghi lễ.

Kiến trúc hình vành khăn độc đáo

Hổ Quyền được thiết kế theo cấu trúc hình vành khăn với hai vòng tường thành đồng tâm. Toàn bộ công trình sử dụng gạch vồ, vôi vữa và đá thanh – những vật liệu đặc trưng của kiến trúc cung đình Huế, tạo nên sự bền bỉ và vẻ ngoài uy nghiêm.

Đấu trường được xây theo quy mô khép kín.

Thông số kỹ thuật của công trình bao gồm vòng tường trong cao 5,9m, chu vi tường ngoài đạt 140m và đường kính lòng chảo là 44m. Không gian này đủ rộng để voi xung trận nhưng lại tạo ra áp lực tuyệt đối lên phía hổ, khiến cuộc đấu trở thành một màn phô diễn sức mạnh được dàn dựng kỹ lưỡng.

Chu vi tường ngoài 140m.

Hệ thống chuồng trại và lối ra vào

Điểm nhấn kỹ thuật của Hổ Quyền là hệ thống 5 chuồng cọp nằm ngay trong lòng tường thành. Các cửa chuồng làm bằng gỗ, được điều khiển bằng dây kéo từ phía trên để đảm bảo an toàn cho binh lính khi thả thú dữ vào sân đấu.

Các cửa ra - vào bên dưới chân của đấu trường.

Đối diện với các chuồng cọp là một lối đi riêng biệt cao 8 thước, rộng 7 tấc dành cho voi. Sự phân chia lối đi và cách thức vận hành cho thấy voi luôn được đặt ở thế chủ động, đại diện cho uy quyền hoàng gia tiêu diệt cái ác và sự hoang dã.

Một trong những nét kiến trúc tại đấu trường thể hiện rõ nét vương quyền của triều Nguyễn xưa.

Phân cấp quyền lực trên khán đài

Vị trí ngồi tại đấu trường phản ánh rõ nét trật tự phong kiến. Khán đài phía Bắc dành cho vua được xây cao nhất để quan sát toàn cảnh. Phía bên trái có 24 bậc cấp dành cho hoàng thân quốc thích và đại thần, trong khi phía đối diện dành cho quan lại và binh lính có phẩm hàm thấp hơn.

Nghi thức tổ chức các trận đấu thường diễn ra vào giờ Chính Ngọ. Nhà vua sẽ ngự giá bằng thuyền rồng, sau đó di chuyển bằng kiệu vàng vào đấu trường trong tiếng nhạc cung đình và sự hộ tống nghiêm cẩn của đội lính ngự lâm.

Lối ra vào bên dưới đấu trường hiện nay thể hiện rõ dấu vết của thời gian.

Di sản văn hóa độc bản

Dù các trận đấu sinh tử đã lùi xa vào quá khứ, Hổ Quyền vẫn đứng vững như một chứng nhân lịch sử. Đây là một trong những công trình kiến trúc thú vị nhất trong quần thể di tích cố đô Huế, thu hút du khách bởi giá trị lịch sử và cấu trúc độc đáo hiếm thấy trên thế giới.

Hổ Quyền được xem là công trình có kiến trúc độc đáo.

Đến với Hổ Quyền, người xem không chỉ được chiêm ngưỡng kỹ thuật xây dựng của cha ông mà còn cảm nhận được một phần chiều sâu văn hóa và tư duy chính trị của triều đại phong kiến cuối cùng tại Việt Nam.

Tuệ Nhân