Hỗ trợ doanh nghiệp phụ trợ tham gia chuỗi giá trị toàn cầu

Toàn tỉnh hiện có hơn 500 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, tập trung chủ yếu ở các ngành ô tô, xe máy, điện tử và cơ khí.

Những năm qua, Phú Thọ đạt được nhiều kết quả quan trọng trong thu hút đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất công nghiệp và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Toàn tỉnh hiện có 752 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký lên tới 15,3 tỷ USD. Sự hiện diện của các tập đoàn, doanh nghiệp lớn như Honda, Toyota, Piaggio, Compal, BYD và Meiko đã mở ra dư địa phát triển mạnh mẽ cho ngành CNHT, hình thành mạng lưới hơn 500 doanh nghiệp phụ trợ trên địa bàn.

Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp nội địa (DDI) của tỉnh cung ứng trực tiếp cho khối FDI còn khiêm tốn. Phần lớn doanh nghiệp trong tỉnh có quy mô nhỏ, năng lực sản xuất mới chỉ tập trung vào các công đoạn gia công đơn giản thuộc các ngành ô tô, xe máy, điện tử và cơ khí.

Rào cản lớn nhất khiến liên kết giữa doanh nghiệp DDI và FDI chưa đạt như kỳ vọng là do năng lực cạnh tranh của khối DDI nội tỉnh còn yếu. Các doanh nghiệp đang chịu áp lực từ chi phí vốn vay, thuê đất, logistics và hiệu suất đầu tư thấp do máy móc chưa khai thác hết công suất. Ngoài ra, do hạn chế về năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) nên đa phần doanh nghiệp DDI chỉ gia công chi tiết riêng lẻ, dẫn đến biên lợi nhuận thấp và dễ bị ép giá.

Trong khi đó, doanh nghiệp CNHT FDI có lợi thế về vốn, công nghệ, năng lực R&D và hệ sinh thái sản xuất. Hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật toàn cầu liên tục thay đổi, cùng các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy, mật độ cây xanh, tín chỉ phát thải cũng đặt ra thêm nhiều thách thức đối với doanh nghiệp trong tỉnh.

Ông Phùng Thế Mạnh - Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất và Thương mại MenDo, phường Vĩnh Yên, cho biết các doanh nghiệp FDI yêu cầu cao về chất lượng và giá thành. Nếu không cạnh tranh được về giá, doanh nghiệp khó tiến sâu vào chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, yêu cầu về các chứng chỉ từ đối tác nước ngoài cũng là thách thức đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, MenDo đang đầu tư công nghệ, đổi mới quản trị, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng linh kiện. Tuy nhiên, quá trình này còn gặp khó khăn do hạn chế về nguồn lực tài chính.

Công ty cổ phần Sản xuất và Thương mại MenDo, phường Vĩnh Yên, chủ động đổi mới công nghệ và quản trị nhằm tiến sâu vào chuỗi giá trị.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, chính quyền tỉnh chuyển mạnh tư duy quản lý từ thu hút sang “hấp thụ FDI”, lấy doanh nghiệp CNHT làm trung tâm trong xây dựng chính sách hỗ trợ.

Phú Thọ tập trung tổ chức lại không gian công nghiệp theo mô hình “một cụm ngành - ba vành đai”, tăng cường kết nối doanh nghiệp đầu chuỗi với các nhà cung ứng. Tỉnh định hướng phát triển 3 khu công nghiệp hỗ trợ, nghiên cứu thành lập Trung tâm phát triển CNHT gắn với hạ tầng kỹ thuật dùng chung; đồng thời tăng cường liên kết với các trung tâm công nghiệp phía Bắc để mở rộng chuỗi sản xuất.

Cùng với phát triển hạ tầng, tỉnh dự kiến đào tạo khoảng 20.000 lao động kỹ thuật chất lượng cao, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ lên 40 - 45% vào năm 2030. Đây là nguồn nhân lực quan trọng để nâng cao năng suất, giúp doanh nghiệp làm chủ công nghệ và từng bước tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng cao.

Tỉnh cũng kiến nghị Trung ương hoàn thiện cơ chế về không gian phát triển CNHT, cùng các chính sách tài chính, tín dụng ưu đãi; tập trung nâng cao năng lực cho doanh nghiệp nội địa ở những mắt xích còn thiếu; phát triển hạ tầng dữ liệu dùng chung theo ngành, theo vùng và hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các tiêu chuẩn, phương thức sản xuất mới.

Giai đoạn 2026 - 2030, Phú Thọ đặt mục tiêu trở thành một cực tăng trưởng của vùng Thủ đô, với tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 11 - 12%/năm. Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh định hướng thu hút FDI có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển R&D, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và nâng cấp nhà cung ứng nội địa; hướng tới hình thành ít nhất 20 nhà cung ứng cấp 1 và khoảng 100 doanh nghiệp trong tỉnh tham gia thực chất vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Với các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và nỗ lực đổi mới của doanh nghiệp, hệ sinh thái CNHT đang từng bước được hình thành, tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp Đất Tổ nâng cao năng lực, giảm dần phụ thuộc vào gia công và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.