Hỗ trợ người dân tộc thiểu số hồi hương gắn với ổn định sinh kế

Các chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi góp phần cải thiện và nâng cao đời sống của người dân

Theo thông tin từ các cơ quan chức năng, hiện có hơn 1.300 người dân tộc thiểu số Việt Nam cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan. Phần lớn trong số này ra nước ngoài vì mục đích kinh tế, mong muốn tìm kiếm việc làm, cải thiện cuộc sống hoặc có cơ hội định cư tại nước thứ ba.

Một bộ phận người dân do nhận thức, hiểu biết pháp luật còn hạn chế, gặp khó khăn về kinh tế đã tin vào những lời hứa hẹn về việc làm, thu nhập và khả năng định cư ở nước ngoài, từ đó bị các cá nhân, tổ chức lôi kéo, dụ dỗ xuất cảnh trái phép.

Tuy nhiên, thực tế cuộc sống tại Thái Lan của nhiều người không như kỳ vọng. Do không có giấy tờ cư trú hợp pháp, họ chủ yếu làm những công việc lao động chân tay, thu nhập thấp và không ổn định, trong khi phải trang trải chi phí thuê nhà, sinh hoạt hằng ngày.

Kết quả khảo sát của cơ quan chức năng Việt Nam cho thấy, nhiều người phải sống trong những khu nhà trọ chật hẹp, gặp khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và bảo đảm an sinh xã hội. Tình trạng cư trú bất hợp pháp cũng khiến họ thường xuyên lo ngại trước các đợt kiểm tra của lực lượng chức năng sở tại.

Đáng chú ý, có những trường hợp chờ đợi nhiều năm với hy vọng được định cư tại nước thứ ba nhưng chưa đạt được nguyện vọng. Một số người mong muốn trở về Việt Nam song còn tâm lý lo ngại về việc xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trước đây hoặc gặp khó khăn do không còn nhà ở, đất đai, điều kiện sinh kế tại quê hương.

Hỗ trợ hồi hương, tạo điều kiện ổn định cuộc sống

Công tác hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng luôn được quan tâm thực hiện - Ảnh: chuyên trang Pháp luật Dân tộc & Tôn giáo

Trước thực trạng trên, các cơ quan chức năng Việt Nam đã phối hợp với chính quyền các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tự nguyện hồi hương, đồng thời triển khai những biện pháp hỗ trợ thiết thực sau khi họ trở về.

Theo số liệu tổng hợp, đến nay, 151 trường hợp đã được vận động, hỗ trợ về nước, tương đương khoảng 11,6% số người dân tộc thiểu số Việt Nam được thống kê đang cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan.

Cùng với công tác vận động hồi hương, việc hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng được quan tâm thực hiện. Các cơ quan chức năng đã phối hợp với chính quyền địa phương hỗ trợ sinh kế đối với 100% trường hợp hồi hương; đồng thời triển khai các biện pháp hỗ trợ nhà ở, bố trí việc làm, giải quyết giấy tờ tùy thân và tạo điều kiện để con em trong độ tuổi đi học được đến trường.

Đối với những hộ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, các địa phương triển khai hỗ trợ mua đất, xây dựng nhà ở, tạo điều kiện tiếp cận các chính sách an sinh xã hội, giúp người dân từng bước ổn định cuộc sống lâu dài.

Bên cạnh hỗ trợ về vật chất, các địa phương chú trọng công tác tuyên truyền, vận động tại cơ sở, phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng; quan tâm bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, xây dựng và nhân rộng các mô hình gắn sinh hoạt tôn giáo với xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh, trật tự tại thôn, buôn.

Trong đó, các mô hình như "Trở về đức tin, sống tốt đời đẹp đạo", "Sống tốt đời, đẹp đạo - giữ bình yên buôn làng", "Đức tin vững vàng - buôn làng bình yên" đã được xây dựng, nhân rộng, gắn với công tác vận động người dân sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của pháp luật.

Việc kết hợp vận động hồi hương với hỗ trợ nhà ở, việc làm, giáo dục và sinh kế không chỉ nhằm giải quyết những khó khăn trước mắt mà còn tạo điều kiện để người dân từng bước ổn định đời sống, gắn bó với gia đình và cộng đồng tại quê hương.

Nâng cao nhận thức, ngăn chặn hành vi lôi kéo xuất cảnh trái phép

Lực lượng công an phát tờ rơi tuyên truyền phòng, chống xuất nhập cảnh trái phép và lừa đảo đưa người ra nước ngoài - Ảnh: Công an tỉnh Lâm Đồng

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, hoạt động kích động, lôi kéo người dân tộc thiểu số ra nước ngoài thời gian qua diễn ra dưới nhiều hình thức, tập trung tại khu vực Tây Nguyên và một số địa bàn phụ cận.

Các đối tượng thường lợi dụng nhu cầu tìm kiếm việc làm, cải thiện thu nhập, đoàn tụ gia đình hoặc mong muốn được định cư tại nước thứ ba để dụ dỗ, tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép nhằm trục lợi.

Trong đó, một số đối tượng sử dụng mạng xã hội để tiếp cận, liên lạc, đưa ra những thông tin sai lệch về điều kiện sinh sống và cơ hội định cư, khiến một bộ phận người dân tin tưởng, bỏ tiền và tài sản để xuất cảnh trái phép ra nước ngoài nhưng sau đó rơi vào hoàn cảnh khó khăn.

Các cơ quan chức năng xác định hoạt động lôi kéo người dân ra nước ngoài có sự tham gia của nhiều nhóm đối tượng, trong đó có các đường dây tổ chức xuất cảnh trái phép nhằm thu lợi bất chính. Một số trường hợp đã ra nước ngoài còn tìm cách liên hệ, vận động người thân, họ hàng, người quen tại Việt Nam tiếp tục xuất cảnh trái phép.

Đáng chú ý, phần lớn người dân ra nước ngoài vì mục đích kinh tế, mong muốn tìm kiếm cuộc sống tốt hơn. Một bộ phận có thân nhân ở nước ngoài nhưng gặp khó khăn trong việc hoàn thiện các thủ tục bảo lãnh, đoàn tụ gia đình nên tìm cách sang Thái Lan với hy vọng được hỗ trợ định cư tại nước thứ ba.

Trước tình hình đó, công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật được triển khai bằng nhiều hình thức, chú trọng phát huy vai trò của chính quyền cơ sở, người có uy tín trong cộng đồng và hệ thống thông tin tại các địa phương.

Theo tài liệu tổng hợp, các cơ quan chức năng đã tranh thủ hơn 3.000 lượt người có uy tín tham gia vận động; tổ chức 1.026 buổi phát động quần chúng, hơn 19.200 lượt tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh ở xã, bản; xây dựng hơn 1.000 bài viết, phóng sự và gửi thư kêu gọi đồng bào dân tộc thiểu số đang cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan tự nguyện hồi hương.

Các hoạt động này tập trung nâng cao nhận thức pháp luật, giúp người dân hiểu rõ những rủi ro khi xuất cảnh trái phép, cư trú bất hợp pháp ở nước ngoài, cảnh giác trước các thông tin sai lệch và những lời hứa hẹn không có cơ sở về việc làm, thu nhập, cơ hội định cư tại nước thứ ba.

Bên cạnh việc phát hiện, ngăn chặn các hành vi tổ chức, môi giới xuất cảnh trái phép, công tác vận động tự nguyện hồi hương gắn với hỗ trợ ổn định cuộc sống được xác định là một nội dung quan trọng trong giải quyết tình trạng người dân tộc thiểu số bị lôi kéo ra nước ngoài trái phép.

Cùng với đó, việc triển khai các chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện tiếp cận giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu, góp phần giải quyết những khó khăn về đời sống, hạn chế nguy cơ người dân tiếp tục bị lôi kéo xuất cảnh trái phép.

Việc kết hợp giữa tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật với hỗ trợ sinh kế và bảo đảm an sinh xã hội cũng là cơ sở để người dân yên tâm ổn định cuộc sống, gắn bó lâu dài với quê hương./.