Hỗ trợ phát triển thế hệ công dân số tại TP Hồ Chí Minh

Trước thực tế đó, UBND TP Hồ Chí Minh vừa ban hành kế hoạch thực hiện chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030, với nhiều mục tiêu và giải pháp đồng bộ nhằm xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh cho trẻ em.

TP Hồ Chí Minh xác định thực hiện “mục tiêu kép”, vừa tăng cường bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ trên môi trường mạng, vừa hỗ trợ các em phát triển lành mạnh, tích cực, nâng cao năng lực số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành thế hệ “công dân số” trong tương lai.

Không chỉ tập trung xử lý các vụ việc phát sinh, Thành phố hướng tới chuyển đổi căn bản từ phương thức ứng phó sang chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ gây hại đối với trẻ em trên không gian mạng. Đồng thời, xây dựng kiến trúc tổng thể bảo vệ trẻ em dựa trên nhiều trụ cột như hoàn thiện hệ thống pháp luật, đẩy mạnh truyền thông giáo dục, phát triển các giải pháp công nghệ, nâng cao năng lực lực lượng chuyên trách và tăng cường khả năng tự bảo vệ của trẻ em.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý là phấn đấu đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn được triển khai các giải pháp an ninh mạng hỗ trợ bảo vệ trẻ em; 100% doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truy nhập internet tích hợp giải pháp ngăn chặn thông tin độc hại trên môi trường mạng và bảo đảm 100% trẻ em là nạn nhân bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ, can thiệp khi có yêu cầu từ bản thân, gia đình hoặc cộng đồng.

Thành phố sẽ tiếp tục triển khai các quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025, Luật An ninh mạng năm 2025 cùng các quy định liên quan đến xác thực tài khoản người dùng và quản lý trẻ em trên mạng xã hội. Đây được xem là những công cụ quan trọng nhằm siết chặt quản lý, ngăn chặn tình trạng lợi dụng môi trường mạng để xâm hại trẻ em.

Các sở, ngành sẽ thường xuyên rà soát, đánh giá, kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật và cơ chế chính sách phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, tăng cường kiểm tra việc thực hiện các biện pháp bảo vệ trẻ em của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng.

Đáng chú ý, Thành phố yêu cầu các doanh nghiệp viễn thông, nền tảng trực tuyến và các đơn vị liên quan thực hiện cơ chế ưu tiên phối hợp với cơ quan chức năng trong việc điều tra, xác minh và xử lý các hành vi xâm hại trẻ em trên mạng, đặc biệt là các hành vi phát tán tài liệu xâm hại tình dục trẻ em.

Trẻ em sử dụng internet phục vụ cho việc học tập.

Thành phố cũng sẽ nghiên cứu xây dựng hệ thống trợ lý ảo thông minh tích hợp AI, có khả năng tư vấn, hướng dẫn trẻ em xử lý các tình huống nguy hiểm trên môi trường mạng và hỗ trợ gửi tin báo đến cơ quan chức năng. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ giúp trẻ em dễ dàng tiếp cận các kênh hỗ trợ khi gặp rủi ro.

Bên cạnh đó, Thành phố cũng nghiên cứu phát triển các giải pháp kỹ thuật hỗ trợ xác thực tài khoản người dùng, nhận diện nạn nhân và đối tượng vi phạm thông qua dữ liệu hình ảnh, video trên không gian mạng. Việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về xây dựng cơ sở dữ liệu tài liệu xâm hại tình dục trẻ em cũng được đặt ra nhằm phục vụ hiệu quả công tác phòng ngừa và đấu tranh với loại tội phạm này.

Các cơ quan chức năng cũng sẽ phối hợp triển khai các chương trình, đề án thúc đẩy phát triển hệ sinh thái ứng dụng số dành riêng cho trẻ em, bao gồm các nền tảng học tập, sáng tạo và giải trí lành mạnh, giúp trẻ em tiếp cận môi trường số một cách an toàn.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật và quản lý, Thành phố xác định giáo dục kỹ năng số là yếu tố then chốt để nâng cao khả năng “miễn dịch” của trẻ em trước các nguy cơ trên môi trường mạng.

Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì tổ chức các cuộc thi, sân chơi về an ninh mạng, sáng tạo số và kỹ năng sử dụng internet an toàn cho học sinh. Nội dung tuyên truyền, giáo dục pháp luật và kỹ năng bảo vệ bản thân trên môi trường số cũng sẽ được lồng ghép trong các hoạt động học tập, ngoại khóa tại trường học. Đồng thời chú trọng phát huy tiếng nói của trẻ em trong xây dựng các chính sách liên quan đến môi trường mạng thông qua các mô hình như “Nhóm trẻ cố vấn kỹ thuật số”, “Không gian số an toàn” và nhiều sáng kiến khác.

Gia đình tiếp tục được xác định là “lá chắn” quan trọng trong bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Vì vậy, các hoạt động truyền thông sẽ tập trung nâng cao nhận thức của phụ huynh về trách nhiệm đồng hành, giám sát và hướng dẫn con em sử dụng internet an toàn, hiệu quả.

Ngoài ra, Thành phố cũng khuyến khích sáng tác và lan tỏa các sản phẩm văn hóa, văn học, nghệ thuật và nội dung giải trí số có giá trị giáo dục, góp phần bồi dưỡng tâm hồn, phát triển tư duy và kỹ năng cho trẻ em.

Để bảo đảm hiệu quả triển khai, Công an TP Hồ Chí Minh được giao làm cơ quan chủ trì thực hiện chương trình. Thành phố sẽ xây dựng mạng lưới đầu mối thường trực theo ngành dọc tại 100% địa bàn phường, xã, đặc khu nhằm kịp thời tiếp nhận và xử lý các yêu cầu liên quan đến bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Cùng với đó, các lực lượng chuyên trách sẽ được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên về kỹ năng tiếp nhận, xử lý tin báo, điều tra các vụ việc xâm hại trẻ em trên mạng cũng như kỹ năng giao tiếp, hỗ trợ thân thiện với trẻ em.