Hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số phát triển kinh tế

Mô hình trồng cây ăn quả của HTX Rau hoa quả và Dịch vụ nông nghiệp Mộc Châu, xã Tân Yên.

Thay đổi tư duy, làm chủ kinh tế

Đến HTX Đại Ngàn Yên Sơn, bản Phương Quỳnh, xã Yên Sơn, chúng tôi ấn tượng với chị Lò Thị Toàn, Giám đốc HTX, bởi sự tự tin trong giao tiếp và năng động trong phát triển kinh tế. Bị khuyết tật ở chân, đi lại khó khăn, nhưng chị luôn nỗ lực học hỏi, từng bước vươn lên làm chủ mô hình kinh tế. Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị còn động viên phụ nữ trong bản tự tin vươn lên trong cuộc sống.

Chị Toàn cho biết, HTX Đại Ngàn Yên Sơn thành lập tháng 8/2026 với 10 hộ thành viên, liên kết sản xuất 15 ha rau, củ, quả theo hướng hữu cơ, an toàn. Các thành viên phân công sản xuất từng loại nông sản, gắn kế hoạch canh tác với nhu cầu thị trường, tận dụng phụ phẩm chăn nuôi làm phân bón cho cây trồng. Để xây dựng mô hình, chị từng bước thay đổi cách nghĩ, cách làm, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ, dựa vào kinh nghiệm sang tổ chức sản xuất có kế hoạch, chú trọng chất lượng và đầu ra.

Chị Toàn chia sẻ: Nhờ Dự án GREAT, tôi đã làm chủ kỹ năng quản lý, giúp HTX vận hành hiệu quả theo nhu cầu thị trường, bao tiêu sản phẩm cho xã viên và cung ứng 0,5 - 1 tấn nông sản/ngày cho các tỉnh lân cận. Nhờ các chương trình kết nối của dự án cùng việc chủ động quảng bá mạng xã hội và liên kết nội tỉnh, HTX đã mở rộng đáng kể mạng lưới tiêu thụ.

Mô hình kinh doanh dịch vụ lưu trú kết hợp các dịch vụ khác của HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Du lịch Noọng ơi, xã Đông Sang.

HTX còn là nơi phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn được sẻ chia, động viên, cùng học hỏi kinh nghiệm, giúp đỡ nhau trong công việc và cuộc sống. Chị Lò Thị Khâu, bản Phương Quỳnh, từng mặc cảm, ngại giao tiếp và ít tham gia các hoạt động tập thể. Nhờ sự quan tâm, động viên của chị Lò Thị Toàn và chị em trong bản, chị Khâu dần cởi mở, hòa đồng hơn. Chị Khâu nói: Có cơ hội trò chuyện, chia sẻ và tham gia các hoạt động chung, tôi dần thay đổi suy nghĩ, sống tích cực hơn và thường xuyên tham gia các hoạt động tại địa phương. Hiện nay, gia đình tôi canh tác hơn 7.000 m² đất trồng rau, sản phẩm được HTX Đại Ngàn Yên Sơn thu mua, giúp tôi yên tâm sản xuất, từng bước cải thiện thu nhập.

Tại HTX Rau hoa quả và Dịch vụ nông nghiệp Mộc Châu, tiểu khu 9, xã Tân Yên, nâng cao năng lực quản lý cũng góp phần cải thiện hiệu quả hoạt động. Thành lập năm 2019, HTX có 18 thành viên, liên kết với 30 hộ dân, sản xuất mận, cam, lê, hồng trên diện tích 18 ha theo hướng hữu cơ, kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm. Các hộ liên kết được hỗ trợ giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.

Bà Cao Phương Thảo, Giám đốc HTX, thông tin: Các lớp tập huấn từ Dự án GREAT đã thay đổi tư duy điều hành của tôi, giúp việc phân công, trao quyền cho người lao động hiệu quả hơn; thành viên làm du lịch cũng thạo kỹ năng giao tiếp và đón tiếp khách. Nhờ đó, HTX vận hành trơn tru, giảm áp lực cho quản lý. Thời gian tới, HTX mong muốn tiếp tục được nâng cao kỹ năng và hỗ trợ đầu tư kho lạnh để bảo quản nông sản, giảm áp lực tiêu thụ mỗi khi vào vụ.

Từ các mô hình có thể thấy, khi được trang bị kiến thức, có cơ hội học hỏi và kết nối thị trường, phụ nữ từng bước chủ động tổ chức sản xuất, phân công lao động và tính toán hiệu quả. Những thay đổi, tạo điều kiện để phụ nữ tự tin trong phát triển kinh tế, đồng thời, có thêm khả năng chia sẻ cơ hội với những phụ nữ cùng hoàn cảnh.

Tạo nền tảng phát triển bền vững

Từ năm 2024 đến hết tháng 6/2026, Dự án GREAT tại Sơn La đã hỗ trợ trực tiếp 5.913 hộ gia đình; có 5.765 phụ nữ tham gia các hoạt động của dự án, trong đó 5.501 phụ nữ dân tộc thiểu số. Toàn tỉnh có 321 nữ doanh nhân được hỗ trợ phát triển kinh doanh, gồm 233 phụ nữ dân tộc thiểu số; 237 nữ doanh nhân được đào tạo kỹ năng lãnh đạo, quản lý, trong đó 203 phụ nữ dân tộc thiểu số.

HTX Nông nghiệp Xanh 26-3 ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong đó, tiểu dự án “Thúc đẩy kinh doanh và lãnh đạo cho doanh nhân nữ” (WEL) đã hỗ trợ 70 đơn vị tham gia chương trình ươm tạo và tăng tốc kinh doanh; 23 đơn vị hoàn thiện mô hình kinh doanh hoặc sản phẩm, 43 đơn vị cải thiện quy trình sản xuất, kinh doanh. Trong đó, 57 đơn vị kinh doanh do phụ nữ làm chủ ghi nhận tăng doanh thu, mức tăng trưởng tại các HTX tham gia đạt từ 20% đến 200%. Dự án cũng kết nối 115 đơn vị kinh doanh với các nhà cung cấp dịch vụ trong và ngoài tỉnh, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực phục vụ sản xuất.

Hiệu quả hỗ trợ còn lan tỏa đến các hộ sản xuất và người lao động. Có 1.415 hộ tăng thu nhập nhờ các đơn vị kinh doanh được hỗ trợ tăng thu mua sản phẩm; 1.388 người có việc làm toàn thời gian hoặc bán thời gian trực tiếp nhờ hỗ trợ của GREAT, trong đó có 965 nữ, gồm 863 phụ nữ dân tộc thiểu số. Dự án huy động hơn 31,3 tỷ đồng vốn đồng đầu tư từ các doanh nghiệp, HTX, nhóm liên kết và hộ kinh doanh, sản xuất được hỗ trợ; đồng thời ghi nhận 1.617 doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo đăng ký mới.

Trong đó, 100% nữ doanh nhân tham gia cho biết năng lực ra quyết định, tiếp cận thị trường và khả năng chống chịu về kinh tế được nâng cao. Năng lực kinh doanh, lãnh đạo, quản lý tài chính được cải thiện; tỷ lệ cân bằng giữa công việc và cuộc sống tăng từ 40% lên 60%, gắn với việc phụ nữ chủ động hơn trong chia sẻ trách nhiệm gia đình và phân công công việc tại cơ sở kinh doanh.

Thành viên HTX Đại Ngàn Yên Sơn, bản Phương Quỳnh, xã Yên Sơn thu hoạch rau, củ, quả.

Chia sẻ về việc thúc đẩy quyền năng kinh tế cho phụ nữ, bà Trần Thu Hằng, Cố vấn về Giới và Phát triển Bao trùm (GEDSI) của Dự án GREAT, nhấn mạnh: Dự án đã tạo ra sự thay đổi cốt lõi về tư duy chiến lược cho các nữ doanh nhân, giúp phụ nữ tự tin chuyển dịch từ phương thức kinh doanh manh mún sang chủ động điều hành các mô hình phát triển bền vững có tầm nhìn dài hạn. Nhờ được trang bị năng lực tự học hỏi và thích ứng, các nữ chủ doanh nghiệp không chỉ biết phân tích thị trường, tận dụng lợi thế vùng nguyên liệu để tạo ra các sản phẩm đạt chuẩn có giá trị thặng dư cao đáp ứng nhu cầu toàn quốc, mà còn nâng cao kỹ năng lãnh đạo, quản lý rủi ro thực tế và cân bằng cuộc sống.

Một điểm sáng về bình đẳng giới là dự án thúc đẩy nam giới cùng chia sẻ trách nhiệm kinh doanh và công việc nội trợ, qua đó tạo thêm thời gian, nguồn lực cho phụ nữ. Tính tự chủ tài chính còn thể hiện ở việc các nữ doanh nhân sẵn sàng chi trả cho dịch vụ cố vấn kinh doanh trực tiếp theo hình thức 1:1 tại địa phương. Tư duy mới giúp phụ nữ phát triển kinh doanh bền vững, linh hoạt ứng phó với những biến động của thị trường.

Phát huy hiệu quả của dự án, các mô hình cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm chất lượng sản phẩm, duy trì đầu ra ổn định và chủ động thích ứng với biến động thị trường. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa HTX, doanh nghiệp và mạng lưới tư vấn, giúp phụ nữ có thêm nguồn lực tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh.