Hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất

Lạc Sơn Food giới thiệu “Nem Lạc Sơn” đến khách hàng, góp phần lan tỏa câu chuyện nguyên liệu bản địa cao cấp và hành trình làm thực phẩm sạch. Ảnh: ĐVCC

Xã Hùng Sơn có địa hình chủ yếu là đồi núi, chia cắt, gây nhiều khó khăn trong quy hoạch vùng sản xuất, đầu tư hệ thống tưới tiêu và tổ chức sản xuất quy mô tập trung. Dù vậy, cơ cấu cây trồng của địa phương khá đa dạng, với các loại dược liệu như ba kích trồng dưới tán rừng, đẳng sâm, sâm, cùng một số cây ăn quả như cam địa phương, táo mèo. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp vẫn đối mặt với không ít thách thức: một số cây trồng như gừng bị sâu bệnh, cam chất lượng chưa cao, hiệu quả kinh tế còn hạn chế. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển vật tư nông nghiệp lớn và điều kiện tưới tiêu khó khăn cũng ảnh hưởng đến năng suất và thu nhập của người dân.

Với thực trạng trên, địa phương xác định việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ là giải pháp then chốt, trong đó ưu tiên khảo sát, khoanh vùng trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng nhằm nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm, hướng tới phát triển bền vững. Hiện toàn xã có 13 hợp tác xã, trong đó 11 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp gắn với khoa học công nghệ; đồng thời đã có 4 sản phẩm OCOP được công nhận. Song, việc nâng cao chất lượng và phát triển các sản phẩm này vẫn cần tiếp tục được quan tâm, đầu tư nghiên cứu. Ngoài ra, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của địa phương được đánh giá có tiềm năng phát triển, nhất là khi được hỗ trợ về kỹ thuật và gắn kết hiệu quả với hoạt động du lịch.

Tại xã Tây Giang, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết địa phương định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng trong trồng trọt và chăn nuôi; đồng thời tập trung phát triển các sản phẩm dược liệu như ba kích, đẳng sâm, bảy lá một hoa gắn với tiềm năng du lịch. Nhưng sản xuất hiện nay chủ yếu dựa vào cây lúa; một số loại cây ăn quả đã được đưa vào trồng nhưng chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao. Các sản phẩm OCOP bước đầu hình thành như rượu ba kích, đẳng sâm, chuối hột… song còn mang tính thô, quy mô nhỏ, chưa có nhiều ứng dụng khoa học công nghệ và chế biến sâu.

Địa phương xác định thời gian tới sẽ phát triển OCOP gắn với nâng cao năng lực cho các hợp tác xã, trong đó chú trọng đào tạo kỹ thuật, khảo sát và quy hoạch vùng trồng đối với các cây dược liệu chủ lực như ba kích, bảy lá một hoa. Xã cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn như: một số cây dược liệu (điển hình là bảy lá một hoa) sinh trưởng chậm, tỷ lệ hao hụt cao; nguồn giống chưa bảo đảm chất lượng; kỹ thuật canh tác còn hạn chế; việc vận chuyển, phân phối vật tư nông nghiệp gặp trở ngại.

Theo đại diện Tổ hợp tác dược liệu Ánh Dương, đơn vị đang phát triển vùng trồng và chế biến dược liệu ba kích, tuy nhiên, quá trình ươm giống còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ cây sống thấp. Bên cạnh đó, điều kiện địa hình đồi núi, giao thông không thuận lợi cũng ảnh hưởng đến việc vận chuyển phân bón và tổ chức tưới tiêu cho cây trồng. Ngoài ba kích, sản phẩm từ chè dây được đánh giá có giá trị kinh tế cao, song nguồn khai thác tự nhiên đang dần cạn kiệt.

Trước thực tế này, tổ hợp tác mong muốn được hỗ trợ hệ thống tưới tự động, chuyển giao kỹ thuật nhân giống, trồng và phát triển bền vững đối với các loại cây dược liệu cũng như ứng dụng khoa học, công nghệ vào chế biến sâu nhằm nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị sản phẩm.

Ông Phạm Châu Huỳnh, Giám đốc Trung tâm Công nghệ Sinh học Đà Nẵng cho biết, trung tâm tập trung vào 3 hướng chiến lược đều gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ nhằm phục vụ phát triển kinh tế xanh và bền vững của thành phố. Trong đó, phát triển chuỗi giá trị cây dược liệu và nông - lâm - thủy sản có giá trị cao, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ chế biến sâu đối với các loài dược liệu đặc hữu như sâm Ngọc Linh, đẳng sâm, ba kích… qua đó nâng cao giá trị gia tăng, hạn chế tình trạng khai thác thô tài nguyên sinh học, nhất là tại khu vực miền núi phía tây sau khi địa giới hành chính được mở rộng.

Trung tâm Công nghệ Sinh học thành phố hỗ trợ người dân ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm OCOP. Ảnh: ĐVCC

Cạnh đó phát triển nông nghiệp công nghệ cao theo hướng bền vững, tập trung chuyển giao các quy trình canh tác hữu cơ, ứng dụng chế phẩm sinh học thay thế hóa chất, nghiên cứu giống cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu (chịu hạn, chịu mặn), đồng thời triển khai các mô hình nông nghiệp thông minh ứng dụng internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ người sản xuất nâng cao hiệu quả;

thúc đẩy công nghệ sinh học biển, các nghiên cứu tập trung vào nuôi trồng thủy sản bền vững, khai thác tài nguyên biển theo hướng có trách nhiệm, vừa tạo giá trị kinh tế, vừa góp phần bảo tồn đa dạng sinh học ven biển.

Để đưa khoa học, công nghệ vào thực tiễn, trung tâm đang xây dựng mô hình liên kết 3 tầng gồm: hợp tác với doanh nghiệp, startup thông qua hoạt động nghiên cứu - phát triển (R&D), chuyển giao công nghệ và ươm tạo; phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học trong triển khai đề tài và trao đổi nhân lực khoa học; đồng thời gắn kết với nông dân, người sản xuất thông qua các mô hình ứng dụng thực địa, tập huấn kỹ thuật và ứng dụng công nghệ số trong hướng dẫn canh tác.