Hòa bình Mỹ - Iran thắp hy vọng cho kinh tế thế giới

Mỹ và Iran ngày 15-6 đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột sau hơn ba tháng giao tranh, trong đó hai bên cam kết ngừng các hoạt động quân sự, mở lại Eo biển Hormuz và tiếp tục đàm phán về các vấn đề còn tồn tại.

Thông tin trên được Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận thông qua bài viết trên mạng xã hội Truth Social chiều chủ nhật (giờ địa phương), trong khi phía Pakistan - một bên đóng vai trò trung gian - cho biết thỏa thuận được chốt vào rạng sáng cùng ngày.

Dự kiến, một biên bản ghi nhớ giữa hai bên sẽ được ký kết chính thức tại Thụy Sĩ vào thứ sáu tuần này.

Giá dầu lao dốc, chứng khoán toàn cầu khởi sắc

Thị trường năng lượng phản ứng gần như ngay lập tức sau khi thỏa thuận được công bố. Chỉ vài giờ sau, giá dầu Brent giảm hơn 4%, xuống còn khoảng 84 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ mất gần 5%. Đây là mức giảm mạnh nhất kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2.

Giới đầu tư đánh giá việc mở lại Eo biển Hormuz là yếu tố quyết định. Tuyến hàng hải này vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu và đã bị gián đoạn nghiêm trọng trong thời gian chiến sự.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố: “Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất”, đồng thời cho biết Washington sẽ dỡ bỏ phong tỏa hải quân và tạo điều kiện để lưu thông hàng hải được khôi phục.

Theo nhà phân tích Tim Waterer của KCM Trade, phần bù rủi ro địa chính trị từng được cộng vào giá dầu đang nhanh chóng bị loại bỏ khi thị trường đánh giá lại triển vọng nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Trong khi đó, ông Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, nhận định rằng nếu không đạt được thỏa thuận, giá nhiên liệu tại Mỹ có thể đã tăng lên mức kỷ lục.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi xác nhận trên truyền hình nhà nước rằng các hoạt động quân sự liên quan đến cuộc xung đột sẽ chấm dứt ngay lập tức, đồng thời cho biết hai bên sẽ tiếp tục đàm phán về những vấn đề còn tồn tại.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi xác nhận trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình nhà nước Iran rằng chiến tranh và các hoạt động quân sự trên nhiều mặt trận, bao gồm cả Lebanon, sẽ chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn. Ảnh chụp màn hình video Reuters

Tâm lý tích cực nhanh chóng lan sang thị trường tài chính toàn cầu. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản tăng hơn 5%, Kospi của Hàn Quốc tăng khoảng 5,6%, trong khi hợp đồng tương lai của S&P 500 và Dow Jones đồng loạt đi lên.

Tại Tokyo, Nikkei lập mức cao kỷ lục mới khi nhà đầu tư kỳ vọng kinh tế thế giới sẽ tránh được cú sốc năng lượng kéo dài.

Đồng USD cũng giảm xuống mức thấp nhất trong 10 ngày so với rổ tiền tệ chủ chốt. Dòng vốn chuyển dần sang cổ phiếu và các tài sản có mức độ rủi ro cao hơn, phản ánh sự cải thiện đáng kể của tâm lý thị trường.

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cho rằng thỏa thuận có thể góp phần hạ chi phí năng lượng và hỗ trợ ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu. Ông nhấn mạnh việc đưa giá năng lượng trở lại mức hợp lý sẽ giúp giảm áp lực đối với hoạt động sản xuất và tiêu dùng.

Nhiều chuyên gia cũng nhận định việc khôi phục lưu thông qua Eo biển Hormuz có thể giúp giảm áp lực lạm phát tại nhiều nền kinh tế vốn chịu tác động từ giá năng lượng tăng cao trong nhiều tháng qua.

Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn theo dõi sát quá trình thực thi thỏa thuận. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi, các cuộc đàm phán kéo dài 60 ngày sắp tới sẽ tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran, việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và cơ chế giám sát thực hiện các cam kết giữa hai bên.

Việc Eo biển Hormuz được mở cửa trở lại mang lại nhiều tích cực cho kinh tế toàn cầu. Ảnh chụp màn hình video Reuters

Thế giới kỳ vọng vào một Trung Đông ổn định hơn

Phản ứng quốc tế đối với thỏa thuận nhìn chung mang tính tích cực.

Người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đánh giá đây là “một bước tiến quan trọng hướng tới giải pháp hòa bình”, đồng thời hoan nghênh việc khôi phục lưu thông qua Eo biển Hormuz và việc khởi động khuôn khổ đàm phán mới.

Tại châu Âu, lãnh đạo Anh, Pháp, Đức và Italy đều bày tỏ sự ủng hộ đối với thỏa thuận.

Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khôi phục tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi các bên nhanh chóng triển khai các cam kết đã đạt được nhằm bảo đảm ổn định khu vực và phục hồi thương mại toàn cầu.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng bước đột phá ngoại giao này có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu và giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi bày tỏ mong muốn việc lưu thông qua Eo biển Hormuz sớm được khôi phục hoàn toàn trên thực tế.

Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Winston Peters nhận định đây là tín hiệu tích cực cho thấy đối thoại vẫn là con đường hiệu quả để xử lý các bất đồng kéo dài.

Dù những vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân Iran hay cơ chế bảo đảm thực thi thỏa thuận vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn, việc hai bên chấp nhận quay lại bàn đàm phán được xem là một bước đi quan trọng nhằm giảm căng thẳng trong khu vực.

Trong ngắn hạn, tác động tích cực đã thể hiện rõ trên thị trường năng lượng và tài chính. Trong dài hạn, hiệu quả thực sự của thỏa thuận sẽ phụ thuộc vào khả năng các bên thực hiện những cam kết đã đưa ra trong giai đoạn đàm phán tiếp theo.

(Tổng hợp)