'Hóa ra, nghề làm sách không như tôi nghĩ!'

“Nghề làm sách không như tôi nghĩ. Hóa ra, xuất bản có thể đa dạng và lạ lẫm tới thế”, Lam Giang kết luận với hai bạn.

Đầu tháng 11, sau kỳ kiến tập một tháng tại nhà xuất bản và công ty sách, ba cô sinh viên Khoa Xuất bản điện tử K44, Học viện Báo chí & Tuyên truyền, gặp nhau để kể nhau nghe về trải nghiệm thực tế đầu tiên của mình với ngành xuất bản.

Hoàng Lam Giang kiến tập tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật. Nông Thị Minh Anh kiến tập tại Nhà xuất bản Quân đội nhân dân. Nguyễn Thị Hạnh kiến tập tại Công ty Cổ phần Sách điện tử Waka.

Ba người bạn đã kể với nhau những trải nghiệm đáng nhớ với nghề làm sách.

Lam Giang được giao nhiệm vụ hỗ trợ đọc, biên tập một bản thảo tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật. Ảnh: NVCC.

Học nghề biên tập, "bổ" nghề sáng tác

Hạnh vốn đã là một tác giả viết truyện. Truyện cô viết rồi tự đăng tải trên một nền tảng truyện online đã có tới hơn 20.000 lượt đọc, và cô vẫn đang ấp ủ nhiều tác phẩm khác. Nhưng như nhiều tác giả trẻ tại Việt Nam, Hạnh chưa biết nên gửi bản thảo của mình thế nào, truyền thông cho tác phẩm ra sao.

Trong quá trình kiến tập tại Waka, Hạnh được các anh chị tại công ty hướng dẫn nhiều công việc liên quan tới biên tập bản thảo, phát hành sách, truyền thông cho cuốn sách. Waka có một cộng đồng sáng tác Waka Writer’s Land trên app và website. Đây là lần đầu tiên Hạnh biết tới nền tảng cho tác giả Việt như vậy. Waka cũng có các cuộc thi khuyến khích tác giả sáng tác, và Hạnh cũng đăng ký tham gia với tư cách là tác giả.

Với các bản thảo được gửi tới, Hạnh được công ty hướng dẫn cách biên tập, điều chỉnh để vừa giữ văn phong của tác giả, vừa nhuận sắc cho tác phẩm. “Các chị biên tập viên yêu cầu chất lượng rất cao. Biên tập một lần, rồi lại soát lại, rồi lại điều chỉnh thêm nữa. Phần đó, các chị hơi ‘khó tính’ một tẹo”, Hạnh kể lại.

Hạnh cũng được chứng kiến nhiều công đoạn trong quá trình làm sách. Cô được tham gia vào quá trình tạo ra sản phẩm sách nói từ công đoạn tìm kiếm người thu âm. Hạnh còn tham gia vào một phiên livestream bán sách, cùng các anh chị tại công ty đóng gói từng cuốn sách gửi tới độc giả.

Là một tác giả, Hạnh thường chỉ tập trung vào giai đoạn sáng tác tác phẩm, sáng tác xong là công việc của tác giả hoàn thành. Nhưng vòng đời của tác phẩm từ đây mới bắt đầu. Nhờ quá trình kiến tập tại Waka, ngoài có kiến thức phục vụ cho học phần tại trường, Hạnh cũng tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm cho chính con đường sáng tác của mình.

"Xuất bản đa dạng, lạ lẫm hơn tôi tưởng"

Giang thấy coding thú vị, dù chưa thấy coding liên quan gì tới xuất bản. Giang cũng thích những hoạt động có nhiều tính tương tác. Trước khi đi kiến tập tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Giang nghĩ xuất bản có lẽ có công việc hơi “đặc thù”, có phần hơi “thiếu năng động”.

Thế nhưng, Giang đã có nhiều niềm vui lẫn ngạc nhiên khi kiến tập tại Nhà xuất bản. Cô được tự tay làm từ đầu tới cuối một sản phẩm sách tương tác. “Khi anh hướng dẫn hỏi nhóm sinh viên có muốn làm thử sách tương tác không, dù cả nhóm chưa ai biết làm thế nào, nhưng sẵn sàng ‘xắn tay’ vào làm luôn”, Giang kể.

Giang và nhóm bạn được tự lên bố cục, nội dung, hình ảnh, thu audio cho cuốn sách. Kết thúc kỳ kiến tập, nhóm bạn có một sản phẩm sách tương tác, vận hành tương đối mượt mà trên nền tảng website.

Được làm việc đúng với sở thích, Giang cũng thay đổi góc nhìn với nghề xuất bản. “Ban đầu, tôi nghĩ công việc xuất bản hơi ‘chán’ và đặc thù, mang tính học thuật, nhưng khi đi kiến tập, thấy xuất bản cũng không như tôi nghĩ. Xuất bản có nhiều thứ đa dạng, lạ lẫm hơn tôi tưởng”, Giang nói.

Một trang trong sách tương tác bản điện tử của nhóm Lam Giang làm trong đợt kiến tập tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật. Ảnh: NVCC.

Còn Minh Anh lại có trải nghiệm đọc soát bản bông. Các anh chị tại Phòng Biên tập sách Lý luận chính trị, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân hướng dẫn Minh Anh cài phần mềm trên máy tính để đối chiếu thông tin trên bản bông. Cô cũng được hướng dẫn sử dụng các ký hiệu, dấu sửa bài, thực hành đọc và biên tập bản bông nhiều bản thảo khác nhau.

Những ngày đầu, Minh Anh khá bỡ ngỡ vì mọi thứ đều mới mẻ, và bản thân chưa được học nhiều môn chuyên ngành. Tuy nhiên, nhờ sự hướng dẫn nhiệt tình của các anh chị tại nhà xuất bản, cô dần làm quen với công việc, tìm thấy niềm vui khi được tiếp xúc nhiều kiến thức mới.

“Nghề biên tập quả là đòi hỏi sự cẩn thận, tỉ mỉ, tinh thần trách nhiệm cao, bởi mỗi chi tiết nhỏ đều có thể ảnh hưởng tới chất lượng của một cuốn sách”, Minh Anh nói.

Trung tá Đinh Thị Điểm - Biên tập viên phòng Biên tập sách Lý luận chính trị (giữa), chụp ảnh cùng Minh Anh (trái) và bạn trong ngày cuối kỳ kiến tập. Ảnh: NVCC.

Sau một tháng “lăn lộn” với nghề, trải qua đủ cung bậc cảm xúc từ áp lực “chạy deadline”, tới căng thẳng khi kiểm tra thông tin, tới niềm vui khi nhìn cuốn sách ra đời, cả ba sinh viên đều thu nhặt được cho mình những góc nhìn mới về nghề.

Hóa ra, xuất bản không “nhàn”, cũng không “chán”, “thiếu năng động” như định kiến của nhiều người ngoài cuộc. Xuất bản là một guồng quay kết hợp giữa sự tỉ mỉ, cẩn trọng trong câu chữ, tư duy; với sự nhạy bén thị trường, sự linh hoạt, hiện đại của cách phát hành, quảng bá sách. Minh Anh, Giang, Hạnh đều đã có thêm những trải nghiệm thú vị với ngành học mà mình chọn gắn bó.