Hòa ước Pretoria chao đảo, Ethiopia đứng trước vòng xoáy xung đột mới

Giao tranh đã bùng phát trở lại tại khu vực phía Tây vùng Tigray, miền Bắc Ethiopia, đánh dấu diễn biến nghiêm trọng nhất kể từ khi Thỏa thuận hòa bình Pretoria được ký kết cuối năm 2022 nhằm chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài hai năm.

Chính quyền vùng Tigray cho biết, các lực lượng liên bang Ethiopia đã mở cuộc tấn công từ rạng sáng 1/8 theo hướng thị trấn Sheraro, gần biên giới Sudan. Trong khi đó, phía chính phủ Ethiopia bác bỏ cáo buộc này và khẳng định, lực lượng trung thành với Chủ tịch Mặt trận Giải phóng nhân dân Tigray (TPLF) Debretsion Gebremichael là bên khơi mào giao tranh.

Ông Abraham Belay, Bộ trưởng Chính phủ Ethiopia và từng đứng đầu chính quyền chuyển tiếp tại Tigray trong thời kỳ xung đột, xác nhận, các cuộc đụng độ đã xảy ra, song kêu gọi các bên giải quyết bất đồng thông qua đối thoại thay vì tiếp tục sử dụng vũ lực.

Diễn biến mới nối tiếp nhiều tháng căng thẳng giữa chính phủ của Thủ tướng Abiy Ahmed và TPLF. Hai bên liên tục cáo buộc đối phương không thực hiện đầy đủ các cam kết trong Thỏa thuận Pretoria, đặc biệt liên quan quá trình giải giáp, cơ chế quản trị tại Tigray và vị thế pháp lý của TPLF.

Theo chính quyền khu vực Tigray, Addis Ababa đã duy trì phong tỏa kéo dài và tiến hành các đợt không kích bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào khu vực này, khiến tình hình từng bước leo thang thành một cuộc xung đột mới.

Nhà chức trách địa phương cũng kêu gọi lực lượng an ninh, các tổ chức xã hội và tôn giáo chuẩn bị cho điều được mô tả là “cuộc đấu tranh vì sự tồn vong của dân tộc”.

Trong khi đó, ông Getachew Reda, cựu người phát ngôn TPLF, hiện là cố vấn của Thủ tướng Abiy Ahmed, kêu gọi các chỉ huy Lực lượng Phòng vệ Tigray chấm dứt ủng hộ ông Debretsion Gebremichael. Quan chức này cáo buộc lãnh đạo TPLF tìm cách dựa vào Eritrea và lực lượng dân quân Fano tại vùng Amhara để giành lại quyền lực.

Các chuyên gia nhận định, đây là vụ vi phạm nghiêm trọng nhất đối với tiến trình hòa bình kể từ sau Thỏa thuận Pretoria. Ông Kjetil Tronvoll, chuyên gia nghiên cứu Ethiopia tại Trường Đại học Oslo, cho rằng, văn kiện năm 2022 đã giúp chấm dứt xung đột quy mô lớn nhưng chưa giải quyết được những nguyên nhân cốt lõi gây bất đồng giữa chính quyền liên bang và giới lãnh đạo Tigray.

Trong những tuần gần đây, truyền thông nhà nước Ethiopia liên tục cáo buộc ông Debretsion Gebremichael kích động người dân Tigray quay trở lại xung đột. Căng thẳng gia tăng sau khi TPLF tuyên bố Thỏa thuận Pretoria “về thực chất đã không còn hiệu lực”, bất chấp các nỗ lực hòa giải của Mỹ nhằm duy trì tiến trình hòa bình.

Trước đó, hồi tháng 6/2026, Mỹ đã áp đặt hạn chế thị thực đối với một số thành viên TPLF mà Washington cho là cản trở việc thực thi thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, TPLF cho rằng, quyết định này dựa trên đánh giá thiếu cân bằng về tình hình thực tế.

Các nhà phân tích cảnh báo, nếu cộng đồng quốc tế không sớm thúc đẩy một cơ chế hòa giải hiệu quả, Ethiopia có nguy cơ rơi vào một vòng xoáy xung đột mới với quy mô lớn hơn, đe dọa ổn định của khu vực Sừng châu Phi.

(theo Al Jazeera)

Trung Anh

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/hoa-uoc-pretoria-chao-dao-ethiopia-dung-truoc-vong-xoay-xung-dot-moi-426305.html