Hoàn thiện chế tài xử phạt vi phạm môi trường: Rõ hành vi, bảo đảm tính răn đe

Bảo vệ môi trường. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có Báo cáo số 12823/BC-BNNMT về Tiếp thu, giải trình ý kiến Thành viên Chính phủ và hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Theo đó, dự thảo Nghị định được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện theo hướng làm rõ hành vi vi phạm, bảo đảm mức phạt phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm, tăng tính răn đe và khả thi trong thực thi pháp luật.

Bảo đảm xử phạt đúng mức độ vi phạm

Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết ngày 21/7, đơn vị này đã trình Chính phủ hồ sơ dự thảo Nghị định tại Tờ trình số 8094/TTr-BNNMT. Sau khi nhận được ý kiến các Thành viên Chính phủ, Bộ đã tổng hợp phiếu ghi ý kiến của 23/24 Thành viên Chính phủ để tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo.

Một trong những nội dung được quan tâm là quy định về hành vi vi phạm hành chính nhiều lần, bảo đảm việc xử phạt phù hợp với tính chất, mức độ và bản chất của từng hành vi. Theo ý kiến của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, cơ quan soạn thảo cần rà soát những hành vi có tính chất lặp đi, lặp lại mà việc xử phạt riêng từng lần thực hiện không cần thiết hoặc không phù hợp, để xem xét áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm hành chính nhiều lần. Việc này nhằm bảo đảm phù hợp, thống nhất với Luật Xử lý vi phạm hành chính và tính khả thi khi thi hành quyết định xử phạt.

Giải trình nội dung trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết các hành vi như xả nước thải, khí thải vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường (QCVN) tại các Điều 18, 19, 20 và 21 của dự thảo được xác định theo từng lần lấy mẫu môi trường tại các vị trí hoặc thời điểm khác nhau. Đây là những hành vi mang tính thời điểm, có tính đặc thù trong lĩnh vực bảo vệ môi trường nên việc xử phạt theo từng lần vi phạm là phù hợp với bản chất, tính chất và mức độ của hành vi.

Đối với các hành vi vi phạm nhiều lần khác, ngoài những hành vi mang tính thời điểm đã được quy định nguyên tắc áp dụng tại Điều 7 dự thảo Nghị định, tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ bị áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm hành chính nhiều lần theo quy định tại Điều 10 Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Cơ sở sản xuất, tái chế phế thải nhựa. (Ảnh Nguyễn Nhân/TTXVN)

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng tiếp thu ý kiến về việc mô tả hành vi vi phạm phải rõ ràng, đầy đủ, cụ thể để thuận lợi cho việc xác định và xử phạt trong thực tiễn. Đáng chú ý, đối với hành vi “không hợp tác” tại điểm c khoản 2 Điều 63 dự thảo Nghị định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp thu và lược bỏ nội dung này.

Một nội dung khác được Bộ trưởng Tư pháp đề nghị chỉnh lý liên quan đến chế tài là hành vi chậm nộp tiền đóng góp hỗ trợ tái chế. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp tục rà soát các hành vi vi phạm tại dự thảo Nghị định cho thấy các quy định đã bảo đảm rõ ràng, đầy đủ, cụ thể và thống nhất.

Cụ thể, đối với quy định có liên quan đến hành vi “gây khó khăn,” “cản trở” “không hợp tác,” “trì hoãn, trốn tránh,” dự thảo Nghị định đã được xây dựng trên cơ sở rà soát, kế thừa quy định xử phạt vi phạm hành chính hiện hành trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước khác nhau. Đối với quy định hành vi “không hợp tác,” Bộ đã tiếp thu và đã chỉnh lý, lược bỏ nội dung này Điều 63 dự thảo Nghị định.

Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường điều chỉnh quy định hành vi chậm nộp hoặc không nộp đủ tiền đóng góp hỗ trợ tái chế quá thời hạn quy định dưới 31 ngày bị phạt từ 50-70 triệu đồng; chậm nộp hoặc không nộp đủ tiền đóng góp hỗ trợ tái chế từ 31 ngày đến dưới 91 ngày sẽ bị phạt từ 70-90 triệu đồng.

Tăng răn đe, tháo gỡ vướng mắc trong thực thi

Bên cạnh việc làm rõ hành vi và mức phạt, dự thảo Nghị định cũng được rà soát để bảo đảm thống nhất với Luật Xử lý vi phạm hành chính, pháp luật về bảo vệ môi trường và các quy định về phân cấp, phân quyền.

Đối với đề nghị của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về nguyên tắc xác định hành vi vi phạm và mức phạt tăng thêm tại Điều 7 tại dự thảo nghị định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết quy định được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Nghị định số 45/2022/NĐ-CP, nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý vi phạm hành chính về môi trường. Trong đó, các quy định tập trung giải quyết những vấn đề phát sinh khi áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường, sử dụng thông số môi trường để xác định hành vi và mức độ vi phạm, nhất là đối với các hành vi xả thải vượt quy chuẩn có tính chất thời điểm.

Xác định hành vi và mức độ vi phạm. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)

Với hành vi không có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) trước khi triển khai thi công dự án, dự thảo nghị định đã quy định xử phạt đối với trường hợp đã bị xử phạt nhưng vẫn tiếp tục thi công khi chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt ĐTM. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đây là hành vi tái phạm nên việc áp dụng mức phạt cao hơn lần đầu là cần thiết, nhằm bảo đảm tính răn đe và nghiêm minh của pháp luật.

Dự thảo cũng được chỉnh lý quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã bổ sung nội dung tại Điều 8 dự thảo Nghị định theo hướng bổ sung một khoản quy định về việc xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Đồng thời chỉnh lý, bổ sung cụm từ “xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử” vào tên Điều 8 để bảo đảm các nội dung quy định trong Điều này thống nhất, đầy đủ sau khi bổ sung.

Đối với các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền trong cấp giấy phép môi trường và phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc chỉnh lý dự thảo không làm thay đổi căn cứ xác định hành vi vi phạm, đồng thời bảo đảm phù hợp với các quy định hiện hành.

Sau quá trình rà soát, tiếp thu ý kiến của các Thành viên Chính phủ và cơ quan liên quan, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá dự thảo Nghị định đã được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, thống nhất và có tính khả thi trong tổ chức thực hiện.

Để bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, không tạo khoảng trống pháp lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Chính phủ xem xét, sớm ban hành Nghị định và đề xuất Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ thời điểm được ban hành./.