Bảo đảm nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa từ cơ sở

Phân cấp phải gắn với điều kiện bảo đảm nguồn lực

Phát biểu góp ý về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sau chỉnh lý và Báo cáo giải trình của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại hội trường sáng 10/11, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cơ bản tán thành với nội dung dự thảo. Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, đại biểu tập trung góp ý ba nhóm vấn đề nhằm bảo đảm tính khả thi của Luật khi tổ chức thực hiện, nhất là ở cấp xã, phường.

ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường (TP. Hà Nội) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Tại phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội, thành phố đã ủy quyền cho UBND phường phê duyệt hai Đề án thành lập Trung tâm Công nghiệp văn hóa, gồm: Trung tâm Công nghiệp văn hóa nghệ thuật ẩm thực tại số 36 phố Bà Triệu và Trung tâm Công nghiệp văn hóa đổi mới sáng tạo tại các địa điểm Biệt thự 46 Hàng Bài, tòa nhà 57 Cửa Nam và Phố Sách Hà Nội. Việc ủy quyền này cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026 và Nghị quyết số 24/2025/NQ-HĐND ngày 10/7/2025 của HĐND thành phố Hà Nội.

Theo đại biểu, Điều 6 dự thảo Luật đã quy định UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước trên địa bàn, đây là bước tiến so với dự thảo trước. Tuy nhiên, trách nhiệm cụ thể của cấp xã, phường trong theo dõi, hỗ trợ, kiểm tra hoạt động công nghiệp văn hóa vẫn chưa được làm rõ.

Đại biểu lưu ý, khi thực hiện phân cấp phải tính đến khả năng cân đối ngân sách, biên chế, kinh phí và điều kiện kỹ thuật, đặc biệt ở cấp xã. Thực tế sau sắp xếp đơn vị hành chính, cấp xã, phường được giao thêm nhiều nhiệm vụ mới, trong khi nhân sự có chuyên môn về công nghiệp văn hóa, sở hữu trí tuệ còn hạn chế. Nếu không quy định rõ nhiệm vụ phối hợp đi kèm điều kiện bảo đảm nguồn lực, các chính sách sẽ khó được triển khai đồng bộ.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung tại Điều 6 trách nhiệm cụ thể của UBND cấp xã trong theo dõi, hỗ trợ, tiếp nhận phản ánh và kiểm tra hoạt động công nghiệp văn hóa trên địa bàn; đồng thời quy định điều kiện bảo đảm nguồn lực khi thực hiện phân cấp. Chính phủ cần chỉ đạo các bộ, ngành khi ban hành văn bản hướng dẫn phải đánh giá năng lực thực tế của cấp xã, phường.

Hoàn thiện cơ chế khai thác tài sản công, phát triển không gian sáng tạo

Đối với vấn đề hạ tầng công nghiệp văn hóa, quỹ đất và không gian sáng tạo tại cơ sở, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cho biết, hai Đề án Công nghiệp văn hóa của phường Cửa Nam được triển khai trên cơ sở tài sản công là nhà, đất được thành phố chuyển giao về phường quản lý, khai thác, sử dụng. Mô hình cho phép cho thuê, liên doanh, liên kết nhưng phải bảo đảm không làm thay đổi mục đích sử dụng chính và không làm thất thoát tài sản nhà nước theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Dự thảo Luật tại các Điều 13, 14 và 15, Chương IV đã quy định về công trình, thiết chế, tổ hợp sáng tạo văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; trong đó, UBND cấp tỉnh ban hành danh mục, HĐND cấp tỉnh ban hành tiêu chí và cơ chế hỗ trợ theo khả năng cân đối. Điều 7 cũng quy định cấm các hành vi chiếm dụng, chuyển mục đích sử dụng trái quy định.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Tuy nhiên, theo đại biểu, dự thảo chưa làm rõ thẩm quyền, trình tự phối hợp của cấp xã trong tiếp nhận đăng ký, kiểm tra thực tế việc sử dụng không gian công cộng, quỹ đất dành cho hoạt động sáng tạo của nghệ nhân, nhóm sáng tạo tại cơ sở. Trong khi đó, việc sử dụng những không gian này diễn ra thường xuyên trên địa bàn.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung tại Chương IV quy định về tiêu chí, trình tự đối với không gian sáng tạo quy mô nhỏ gắn với cộng đồng; xác định trách nhiệm của UBND cấp xã trong phối hợp quản lý quỹ đất, không gian công cộng; đồng thời có cơ chế ưu tiên nghệ nhân và các hoạt động không vì lợi nhuận.

Cùng với đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn cụ thể việc khai thác tài sản công phục vụ hoạt động công nghiệp văn hóa, bảo đảm tuân thủ các quy định hiện hành.

Chính sách phát triển nhân lực cần tiếp cận được cấp cơ sở

Về phát triển nhân lực và đào tạo tại địa phương, đại biểu cho biết, trên địa bàn phường Cửa Nam cũng như nhiều phường, xã của thành phố Hà Nội có đông đảo nghệ nhân, người làm nghề truyền thống và các nhóm sáng tạo cộng đồng. Hai Đề án Công nghiệp văn hóa của phường Cửa Nam hướng đến thu hút nghệ nhân, các thương hiệu ẩm thực lâu năm, sản phẩm OCOP và làng nghề để hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Tại Chương III, các Điều 11 và 12 của dự thảo Luật đã quy định chính sách thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân; hỗ trợ học bổng, chi phí học tập và đầu tư cơ sở vật chất cho đào tạo. Tuy nhiên, theo đại biểu, các chính sách này chủ yếu được thiết kế ở cấp trung ương và cấp tỉnh, trong khi cấp xã, phường không có đủ thẩm quyền và năng lực để triển khai.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung tại Chương III cơ chế phát hiện, hỗ trợ nghệ nhân và nhóm sáng tạo tại cơ sở; quy định cơ chế phối hợp giữa cơ quan văn hóa, giáo dục và UBND cấp xã; đồng thời tăng cường nguồn lực cho hoạt động bồi dưỡng kỹ năng tại địa phương.

Từ thực tiễn triển khai hai Đề án Công nghiệp văn hóa tại phường Cửa Nam, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện các quy định về phân cấp gắn với điều kiện bảo đảm nguồn lực; phát triển hạ tầng, không gian sáng tạo đi đôi với quản lý tài sản công; xây dựng chính sách nhân lực có khả năng tiếp cận và triển khai ngay từ cơ sở.

Theo đại biểu, đây là những điều kiện cần thiết để Luật Phát triển công nghiệp văn hóa thực sự tháo gỡ các điểm nghẽn, đồng thời phát huy sức sáng tạo tại địa phương.