Hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác tài sản tại các cơ quan của Đảng

Mở rộng đối tượng, làm rõ trách nhiệm quản lý tài sản

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 403/2026/NĐ-CP là việc điều chỉnh phạm vi và đối tượng áp dụng, phù hợp với yêu cầu quản lý tài sản tại các cơ quan, đơn vị thuộc Đảng trong tình hình mới.

Theo quy định sửa đổi, phạm vi điều chỉnh được bổ sung các đơn vị như Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các đơn vị sự nghiệp công lập khác thuộc cơ quan Đảng ở trung ương là đơn vị dự toán cấp I ngân sách trung ương.

Nghị định số 403/2026/NĐ-CP bổ sung cơ chế quản lý, khai thác nhà, đất được giao cho đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp thuộc Đảng quản lý, trong đó có tài sản dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Ảnh minh họa

Nghị định cũng bổ sung Điều 5a, quy định cụ thể việc áp dụng các chương của nghị định đối với từng nhóm cơ quan, đơn vị. Qua đó, phạm vi điều chỉnh và trách nhiệm thực hiện được xác định rõ hơn, tránh cách hiểu không thống nhất trong quá trình quản lý, sử dụng tài sản.

Cùng với việc mở rộng đối tượng, Nghị định làm rõ thẩm quyền quyết định trong quản lý, xử lý tài sản. Theo đó, trách nhiệm được phân định gắn với cơ quan Đảng ở trung ương, cấp tỉnh và cơ quan Đảng cấp xã, phù hợp với tổ chức bộ máy và phân cấp quản lý.

Các quy định về điều chuyển, thu hồi, chuyển giao tài sản cũng được bổ sung, làm rõ. Trường hợp tài sản được chuyển giao cho doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoặc doanh nghiệp thuộc Đảng, doanh nghiệp tiếp nhận có trách nhiệm tổ chức xác định giá trị tài sản; cơ quan có thẩm quyền quyết định giá trị được tính vào vốn của doanh nghiệp theo quy định.

Đáng lưu ý, giá trị quyền sử dụng đất không tính vào giá trị vốn của doanh nghiệp khi thực hiện việc chuyển giao. Doanh nghiệp tiếp nhận phải hoàn thành các thủ tục về đất đai và thực hiện nghĩa vụ tiền thuê đất theo quy định.

Nghị định đồng thời quy định không chuyển giao nhà, đất là trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp cho doanh nghiệp để thực hiện hoạt động kinh doanh nhà ở, kinh doanh bất động sản, trừ các trường hợp đặc thù được quy định.

Quy định cụ thể cơ chế khai thác nhà, đất, kể cả tài sản dôi dư

Điểm đáng chú ý khác của Nghị định số 403/2026/NĐ-CP là bổ sung cơ chế quản lý, khai thác nhà, đất được thu hồi và giao cho đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp thuộc Đảng quản lý, sử dụng. Quy định này cũng đề cập đến những cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính.

Theo đó, các đơn vị được giao quản lý, khai thác tài sản phải xây dựng phương án quản lý, khai thác trong thời hạn 5 năm và kế hoạch thực hiện hàng năm. Nội dung phương án phải thể hiện danh mục tài sản, diện tích, hiện trạng, giá trị theo sổ kế toán; hình thức và thời gian khai thác; dự kiến doanh thu, chi phí và số tiền còn lại sau khi trừ các khoản chi phí.

Việc quy định cụ thể nội dung phương án giúp xác định rõ trách nhiệm của đơn vị được giao tài sản, đồng thời tạo cơ sở theo dõi quá trình khai thác và quản lý nguồn thu phát sinh.

Đối với số tiền thu được từ khai thác tài sản, sau khi trừ chi phí hợp lý và thực hiện các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, một phần được nộp vào quỹ dự trữ tài chính của Đảng. Tỷ lệ cụ thể do Chánh Văn phòng Trung ương Đảng quyết định đối với các đơn vị ở trung ương; đối với địa phương, do Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy quyết định. Phần còn lại được sử dụng để lập các quỹ theo quy định của Đảng.

Về hình thức khai thác, việc cho thuê tài sản về nguyên tắc thực hiện theo quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP. Riêng nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và đơn vị hành chính, khi được thu hồi và giao cho đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp thuộc Đảng quản lý, khai thác, áp dụng cơ chế đặc thù tại Mục 1 Chương II Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP.

Cơ chế đặc thù này được áp dụng từ ngày Nghị định 403/2026/NĐ-CP có hiệu lực đến khi Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP hết hiệu lực. Đối với hoạt động khai thác đã triển khai, việc thực hiện được tiếp tục cho đến khi hoàn thành xử lý tài sản hoặc kết thúc thời hạn hợp đồng thuê.

Nghị định cũng quy định việc hoàn trả chi phí đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt trong trường hợp tài sản bị thu hồi trước thời hạn. Khoản hoàn trả được lấy từ quỹ dự trữ tài chính của Đảng, nhưng không vượt quá phần chi phí tương ứng với thời gian khai thác còn lại theo phương án đã được phê duyệt.

Bên cạnh cơ chế khai thác nhà, đất, Nghị định có quy định riêng đối với một số đơn vị thuộc cơ quan Đảng ở trung ương. Trong đó, việc mua sắm tài sản của Đài Truyền hình Việt Nam được thực hiện từ quỹ phát triển hoạt động và các nguồn kinh phí hợp pháp khác ngoài ngân sách nhà nước theo quy chế nội bộ. Việc hạch toán, tính hao mòn tài sản được thực hiện theo cơ chế áp dụng đối với doanh nghiệp, trừ những trường hợp có quy định riêng.

Nghị định số 403/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. Các quy định chuyển tiếp được đặt ra nhằm bảo đảm việc quản lý, khai thác tài sản đang thực hiện không bị gián đoạn, đồng thời tạo căn cứ để các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai những nội dung mới./.