Hoàn thiện khung pháp lý, đưa công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình tóm tắt về dự án Luật Phát triển CNVH, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Việt Nam có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển CNVH, nhưng kết quả đạt được chưa tương xứng; chuỗi liên kết từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu dùng còn hạn chế; cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển thị trường, huy động nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh chưa đồng bộ.

Việc ban hành Luật Phát triển CNVH là cần thiết nhằm hoàn thiện khung pháp lý, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sáng tạo, phát triển thị trường và đưa CNVH trở thành một động lực tăng trưởng của đất nước.

Về bố cục và các nội dung cơ bản, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo Luật Phát triển CNVH bao gồm 9 chương và 53 điều quy định 7 nhóm nội dung chính.

Thứ nhất, phát triển hệ sinh thái CNVH. Dự thảo Luật quy định 4 nhóm nội dung chính, gồm cơ chế pháp lý để phát triển và sử dụng Bộ công cụ sáng tạo trong các ngành CNVH; các chủ thể tham gia và hoạt động hỗ trợ hệ sinh thái CNVH; các hoạt động hỗ trợ về thông tin, chuỗi giá trị, sở hữu trí tuệ, định giá tài sản trí tuệ, chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu quốc gia về CNVH; thử nghiệm, ứng dụng khoa học, công nghệ và triển khai sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong CNVH.

Thứ hai, tài sản trí tuệ trong các ngành CNVH. Dự thảo Luật quy định 4 nhóm nội dung chính, gồm mã định danh tài sản trí tuệ trong các ngành CNVH; hồ sơ tài sản trí tuệ trong các ngành CNVH; công cụ hỗ trợ xác thực chủ thể, kết nối dữ liệu, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và lập hồ sơ; các biện pháp nâng cao năng lực định giá tài sản trí tuệ.

Thứ ba, nhân lực CNVH. Dự thảo Luật quy định 4 nhóm nội dung chính, gồm khung năng lực trong các ngành CNVH; chính sách phát huy nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia, nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong các ngành CNVH; hỗ trợ học bổng, miễn, giảm học phí và tín dụng chính sách đối với người học các ngành, nghề ưu tiên về CNVH; thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao và nhân tài CNVH.

Thứ tư, hạ tầng CNVH. Dự thảo Luật quy định 6 nhóm nội dung chính, gồm: công trình phục vụ CNVH; tổ hợp sáng tạo văn hóa; cơ chế hình thành, tổ chức hoạt động của cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; sử dụng không gian công cộng cho hoạt động CNVH; hoạt động CNVH trong các dự án đầu tư xây dựng; phát triển hạ tầng văn hóa số.

Thứ năm, thị trường CNVH. Dự thảo Luật quy định 5 nhóm nội dung chính, gồm tiêu chí xác lập sản phẩm CNVH có bản sắc Việt Nam; xác lập tài sản trí tuệ gốc trọng điểm, sản phẩm CNVH trọng điểm; hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp CNVH; các nội dung nền tảng để xác lập và vận hành Sàn giao dịch CNVH; chính sách thúc đẩy tiêu dùng như Thẻ văn hóa quốc gia và chương trình kích cầu tiêu dùng..

Thứ sáu, tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư. Dự thảo Luật quy định 4 nhóm nội dung chính, gồm nguồn tài chính cho phát triển CNVH, theo hướng không thành lập quỹ mới, tiếp tục sử dụng các nguồn kinh phí hiện hành; chính sách hỗ trợ, ưu đãi đầu tư phát triển hạ tầng và sản phẩm CNVH; chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài đến quay phim tại Việt Nam; miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đối với nhân lực CNVH chất lượng cao.

Thứ bảy, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nội dung phân quyền, phân cấp.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật. Hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, đúng trình tự, thủ tục theo quy định.

Tuy nhiên, đây là dự án Luật được xây dựng mới, xác lập nhiều nội dung, cơ chế, chính sách đặc thù. Do đó, Cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra. (Ảnh: quochoi.vn)

Về các nội dung của dự thảo Luật, về phát triển hệ sinh thái CNVH Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với các quy định về hệ sinh thái CNVH, Bộ công cụ sáng tạo, thử nghiệm có kiểm soát.

Tuy nhiên, lưu ý, quy định về thử nghiệm có kiểm soát (tại Điều 10) là vấn đề mới; đề nghị chỉnh lý theo hướng giao Chính phủ quy định, trừ các trường hợp đã được quy định tại Luật Thủ đô và Luật Phát triển đô thị; dẫn chiếu khái niệm, nguyên tắc, tổ chức, thời gian, miễn trừ trách nhiệm theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo đảm thống nhất hệ thống pháp luật, đồng thời rà soát thẩm quyền cho phép thử nghiệm giữa khoản 9 Điều 2 và khoản 5 Điều 10 dự thảo Luật.

Về thị trường CNVH, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành quy định về sản phẩm CNVH có bản sắc văn hóa Việt Nam, tài sản trí tuệ gốc trọng điểm, sản phẩm CNVH trọng điểm và hoạt động hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp CNVH.

Song, đề nghị cân nhắc sử dụng khái niệm tác phẩm gốc trọng điểm thay cho tài sản trí tuệ gốc trọng điểm; không quy định cụ thể tỷ lệ điểm đánh giá mà giao Bộ VHTTDL quy định nội dung này và các vấn đề có liên quan; thiết kế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp văn hóa thống nhất với Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; chỉ quy định những nội dung đặc thù tại Điều 36 về hỗ trợ phát triển thị trường sản phẩm CNVH như hỗ trợ xúc tiến CNVH ở nước ngoài, hỗ trợ xác lập, bảo hộ, khai thác quyền sở hữu trí tuệ…