Hoàn thiện khung pháp lý về hàng hải và đường thủy theo hướng thống nhất, hiện đại

Cụ thể hóa định hướng xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang nêu rõ, Hồ sơ dự án Bộ luật đã được xây dựng theo trình tự, thủ tục quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đã thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội

Dự án Bộ luật tập trung hoàn thiện khung pháp lý về hàng hải và đường thủy theo hướng thống nhất, hiện đại, tạo thuận lợi cho phát triển kết cấu hạ tầng, vận tải, logistics và huy động các nguồn lực xã hội; đồng thời cụ thể hóa định hướng xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả khai thác các tiềm năng, lợi thế về biển và đường thủy.

Thực hiện tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cho biết, dự thảo Bộ luật chỉ quy định những vấn đề khung mang tính nguyên tắc và những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Vì vậy, dự thảo Bộ luật trình Quốc hội gồm 19 chương, 156 điều. So với tổng số quy định hiện nay của Bộ luật Hàng hải Việt Nam là 341 điều và Luật Giao thông đường thủy nội địa là 111 điều, dự thảo Bộ luật giảm 296 điều, tương ứng với giảm 65% tổng số điều.

Dự thảo Bộ luật đã kế thừa, phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, hiệu quả, đã được thực tiễn kiểm nghiệm; bảo đảm thực hiện nghĩa vụ quốc gia thành viên của các công ước quốc tế về hàng hải như các quy định về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, đăng ký tàu biển, quy định về quốc tịch, trách nhiệm của quốc gia mà tàu mang cờ, an toàn sinh mạng con người trên biển, an ninh hàng hải, tiêu chuẩn chuyên môn của thuyền viên và phòng ngừa ô nhiễm môi trường biển.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang trình bày Tờ trình tóm tắt dự thảo Bộ luật. Ảnh: Media Quốc hội

Dự thảo Bộ luật đã lược bỏ một số quy định không còn phù hợp với thực tiễn; đồng thời đã lược bỏ các quy định trùng lặp giữa hai bộ luật và một số quy định mang tính kỹ thuật sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự kiến các Bộ luật và các văn bản quy định chi tiết được ban hành gồm 54 thủ tục hành chính sẽ được bãi bỏ, 46 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung và không làm phát sinh thủ tục hành chính mới.

Số lượng ngành nghề đầu tư kinh doanh được cắt giảm tối đa là 7/9 ngành nghề. Nhằm bảo đảm chất lượng dự án Bộ luật khi được ban hành, Chính phủ dự kiến trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10.2026) và xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 3 (tháng 5.2027).

Rà soát bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế

Nêu quan điểm thẩm tra sơ bộ dự án Bộ luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật và nhận thấy, nội dung của dự thảo Bộ luật bảo đảm phù hợp chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật của dự thảo Bộ luật.

Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28.7.2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18.7.2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ. Ảnh: Media Quốc hội

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, nội dung của dự thảo Bộ luật bảo đảm tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh; nội dung đánh giá về nguồn lực, nguồn tài chính cơ bản phù hợp.

Tuy nhiên, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát quy định của các công ước quốc tế để bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế; đồng thời tiếp tục có phương án nội luật hóa đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế mà Việt Nam đã cam kết thực hiện.

Liên quan đến nội dung của dự thảo Bộ luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí với nhiều nội dung của dự thảo Bộ luật; đồng thời nhận thấy, so với quy định hiện hành, dự thảo Bộ luật đã lược bỏ nhiều nội dung quan trọng của Bộ luật Hàng hải Việt Nam hiện hành có liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân.

Trong khi đó, các quy định này đang được áp dụng ổn định và cũng không có phát sinh vướng mắc, bất cập được nêu tại Báo cáo tổng kết thi hành Bộ luật. Do đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, kế thừa và bổ sung các nội dung cần thiết thuộc thẩm quyền của Quốc hội tại dự thảo Bộ luật.

Về thời điểm trình Quốc hội xem xét, thông qua, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với đề xuất của Chính phủ, do dự án Bộ luật có phạm vi điều chỉnh rộng, nội dung phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực.

Tuy nhiên, trường hợp Cơ quan chủ trì soạn thảo kịp nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện các quy định của dự thảo Bộ luật theo ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Cơ quan thẩm tra, ý kiến của đại biểu Quốc hội, các cơ quan, tổ chức có liên quan; đồng thời, trong quá trình thảo luận ý kiến của các đại biểu Quốc hội đạt được sự đồng thuận cao thì có thể trình Quốc hội xem xét, thông qua ngay tại Kỳ họp thứ 2.