Hoàn thiện khung pháp lý về xuất xứ hàng hóa lưu thông trong nước

Hội thảo lấy ý kiến và phổ biến văn bản quy phạm pháp luật về xuất xứ hàng hóa. (Ảnh: BTC)

Ngày 13/11, tại thành phố Huế, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến và phổ biến văn bản quy phạm pháp luật về xuất xứ hàng hóa, tập trung giới thiệu những quy định mới tại Nghị định số 384/2026/NĐ-CP về xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước.

Hội thảo có sự tham gia của đại diện Sở Công thương các tỉnh, thành phố, hiệp hội ngành hàng và gần 100 doanh nghiệp sản xuất, chế biến, kinh doanh, lưu thông hàng hóa trong nước, xuất khẩu, nhập khẩu.

Phát biểu tại hội thảo, bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh; đồng thời tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao chất lượng hàng hóa.

Việt Nam hiện tham gia 19 hiệp định thương mại tự do (FTA) và đã ban hành nhiều quy định về xuất xứ hàng hóa. Tuy nhiên, các quy định trước đây chủ yếu áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phục vụ việc hưởng ưu đãi thuế quan theo các cam kết quốc tế và yêu cầu quản lý ngoại thương. Trong khi đó, hàng hóa sản xuất và lưu thông trên thị trường trong nước chưa có khuôn khổ pháp lý riêng, thống nhất để xác định xuất xứ Việt Nam.

Trước yêu cầu thực tiễn, Bộ Công thương đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP ngày 9/10/2026, quy định xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về xuất xứ hàng hóa.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, nghị định tạo cơ sở pháp lý để doanh nghiệp chủ động xác định, công bố xuất xứ sản phẩm; cơ quan quản lý có căn cứ kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định; đồng thời giúp người tiêu dùng tiếp cận thông tin minh bạch về nguồn gốc hàng hóa.

Bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu. (Ảnh: BTC)

Đáng chú ý, việc thiết lập hệ thống tiêu chí xác định xuất xứ rõ ràng còn góp phần phòng, chống gian lận, giả mạo xuất xứ, hạn chế tình trạng chuyển tải bất hợp pháp, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp làm ăn chân chính và uy tín thương hiệu hàng hóa Việt Nam.

Tại hội thảo, đại diện Cục Xuất nhập khẩu đã giới thiệu các nội dung trọng tâm của nghị định, trong đó làm rõ khái niệm hàng hóa có xuất xứ, hàng hóa có xuất xứ thuần túy và không thuần túy; công đoạn gia công, chế biến đơn giản; các yếu tố không được xem xét khi xác định xuất xứ, cũng như trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan, đặc biệt là trách nhiệm của thương nhân khi thể hiện xuất xứ Việt Nam trên hàng hóa.

Các đại biểu tập trung trao đổi về phương pháp xác định xuất xứ Việt Nam, cách nhận diện công đoạn gia công, chế biến đơn giản, yếu tố trung gian và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp trong quá trình thực thi.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng cập nhật một số nội dung dự kiến trong các dự thảo thông tư của Bộ trưởng Công thương quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa; đồng thời lưu ý doanh nghiệp trong việc thực hiện quy tắc xuất xứ theo các FTA.

Đánh giá cao nỗ lực hoàn thiện hành lang pháp lý của Bộ Công thương, các đại biểu cho rằng việc triển khai hiệu quả quy định mới sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hàng hóa lưu thông trong nước, tăng tính minh bạch của thị trường và giá trị sản phẩm Việt Nam. Đồng thời, các đại biểu đề nghị các bộ, ngành và địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Công thương trong quá trình tổ chức thực hiện. Cục Xuất nhập khẩu ghi nhận các ý kiến đóng góp của hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định liên quan.