Hoàn thiện Luật Bưu chính: Bảo vệ người dùng, bảo đảm an toàn dữ liệu

Bảo mật thông tin bưu gửi phải là nghĩa vụ bắt buộc

Ngày 13/11, thảo luận tại hội trường về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), đại biểu Trần Kim Kha (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) đề nghị hoàn thiện quy định về dịch vụ bưu chính phổ cập, bảo vệ quyền lợi người sử dụng và người lao động.

Từ trái qua, các đại Trần Kim Kha, Nguyễn Trung Kiên, Vương Kim Ánh góp ý thảo luận tại hội trường

Đại biểu đồng tình với việc mở rộng dịch vụ phổ cập sang gói, kiện hàng hóa để hỗ trợ người dân vùng sâu, vùng xa tiêu thụ sản phẩm, song đề nghị dịch vụ phổ cập đối với gói, kiện chỉ áp dụng cho chiều trong nước và chiều gửi ra nước ngoài, đồng thời có mức cước ưu đãi cho nông sản vùng khó khăn.

Đề cập tình trạng người mua từ chối nhận hàng không có lý do, đại biểu cho rằng dự thảo luật cần quy định rõ quyền đồng kiểm của người nhận, đồng thời xác định trách nhiệm đối với trường hợp đã đặt hàng nhưng tự ý từ chối nhận. Đại biểu đề xuất: “Người đã đặt hàng mà từ chối nhận không có căn cứ phải chịu chi phí hoàn trả”.

Đối với người trực tiếp nhận và phát bưu gửi, đại biểu cho rằng dự thảo luật chưa có quy định cụ thể, trong khi nhiều yêu cầu từ kiểm tra thông tin người gửi đến phát hàng đúng địa chỉ đều đặt lên vai người bưu tá. Vì vậy, cần có điều khoản riêng quy định người làm công việc này phải được đào tạo, định danh, bảo hiểm tai nạn và không chịu áp lực thời gian đến mức mất an toàn

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị giữ quy định về cơ chế hậu kiểm dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro; bổ sung quy định về địa chỉ số dùng chung do Nhà nước xây dựng, cung cấp, nhằm khắc phục những bất cập phát sinh sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Góp ý về ứng dụng công nghệ mới trong hoạt động bưu chính, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai) đề nghị thể chế hóa việc sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV), ô tô không người lái và tàu thủy không người lái trong giao nhận bưu gửi.

Theo đại biểu, phương thức này phù hợp với xu thế quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế không gian tầm thấp, kinh tế biển đảo; đặc biệt có thể phát huy hiệu quả tại các địa bàn miền núi, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn và những khu vực biệt lập.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về điều kiện doanh nghiệp được ứng dụng phương tiện không người lái; trách nhiệm bảo đảm an toàn bưu gửi, quản lý và lưu giữ thông tin hành trình, xử lý sự cố, bồi thường thiệt hại, đồng thời tuân thủ các quy định về quốc phòng, an ninh, an toàn hàng không và đường thủy.

Quan tâm đến vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân, đại biểu Vương Kim Ánh (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số, mỗi bưu gửi đều gắn với dữ liệu cá nhân. Tình trạng lộ lọt thông tin từ nhãn đơn hàng, tạo điều kiện cho các đối tượng lừa đảo, đang gây bức xúc cho người tiêu dùng.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định bảo đảm bí mật thông tin bưu gửi và dữ liệu cá nhân là nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp; nghiêm cấm hành vi thu thập, tiết lộ, mua bán trái phép thông tin người dùng. Về phương thức quản lý, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân chấp hành tốt các quy định về dịch vụ bưu chính.

Không vì tiến độ mà làm ảnh hưởng đến chất lượng của dự án luật

Giải trình một số nội dung đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ghi nhận các ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội về việc điều chỉnh phạm vi dự án luật phù hợp với yêu cầu phát triển thực tiễn và tương thích với các quy định bưu chính quốc tế.

Bộ trưởng cho biết việc mở rộng phạm vi điều chỉnh cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng, đặc biệt đối với các đối tượng chịu sự tác động. Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ xin ý kiến cấp có thẩm quyền xem xét lùi thời gian trình dự án luật sang kỳ họp sau nếu không kịp hoàn thiện.

“Quan điểm nhất quán là: Không vì tiến độ mà làm ảnh hưởng đến chất lượng của dự án luật”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.

Làm rõ về quyền của người sử dụng dịch vụ và trách nhiệm của doanh nghiệp, Bộ trưởng cho biết dự thảo luật quy định người sử dụng được cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về dịch vụ; được bảo đảm bí mật thông tin; có quyền khiếu nại, khởi kiện và được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Đối với doanh nghiệp, đơn vị giao kết hợp đồng với người sử dụng phải chịu trách nhiệm giải quyết khiếu nại, chịu trách nhiệm cuối cùng về dịch vụ và bồi thường thiệt hại, kể cả khi thuê doanh nghiệp khác thực hiện.

Về cơ chế hỗ trợ dịch vụ bưu chính công ích, Bộ trưởng cho biết dự thảo luật được chỉnh lý theo hướng Nhà nước bảo đảm cung cấp dịch vụ bưu chính phổ cập trên phạm vi toàn quốc với mức giá cước phù hợp, thông qua cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp duy trì mạng bưu chính công cộng và cung cấp các dịch vụ công.

Liên quan đến chuyển đổi số, dữ liệu và quản lý rủi ro, dự thảo luật quy định thúc đẩy định danh, truy vết bưu gửi và xác thực thông tin người gửi theo mức độ rủi ro. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ pháp luật, bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân và an ninh mạng, không làm phát sinh nghĩa vụ thực thi không cần thiết.