Hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục, nâng hiệu quả chính sách dân tộc-tôn giáo

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo về tình hình thực hiện nhiệm vụ những tháng đầu năm 2026 và nhiệm vụ trong thời gian tới - Ảnh: VGP/Gia Huy

Chiều 15/4, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo (DT&TG) về tình hình thực hiện nhiệm vụ những tháng đầu năm 2026 và nhiệm vụ trong thời gian tới.

Dự cuộc họp có Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang; Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đôn Tuấn Phong; đại diện Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp…

Đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn cho vùng dân tộc thiểu số

Báo cáo với Phó Thủ tướng, Thứ trưởng Bộ DT&TG Y Vinh Tơr cho biết, trong quý I/2026, Bộ đã điều hành công việc bảo đảm kỷ cương, hiệu lực, hiệu quả; bám sát các phương châm "3 hơn", "6 rõ", "4 thật", qua đó củng cố niềm tin của đồng bào dân tộc và các tổ chức tôn giáo.

Bộ chủ động rà soát, hoàn thiện các quy định triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I: 2026-2030), bảo đảm đồng bộ, kịp thời, thúc đẩy giải ngân và phát huy hiệu quả nguồn lực ngay từ đầu kỳ.

Trong công tác xây dựng thể chế, Bộ xác định đây là khâu then chốt để khơi thông nguồn lực; đồng thời đổi mới tư duy từ "quản lý chặt" sang "quản lý hiệu quả", tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang phát biểu - Ảnh: VGP/Gia Huy

Về chuyển đổi số, Bộ DT&TG đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, vận hành hệ thống dữ liệu lớn, xử lý văn bản trên trục liên thông quốc gia; triển khai hệ thống giải quyết thủ tục hành chính kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đồng thời xây dựng bộ chỉ số phục vụ chỉ đạo, điều hành trên môi trường điện tử nhằm giảm thủ tục giấy tờ.

Trong lĩnh vực an sinh xã hội, Bộ đã tổng hợp ý kiến các cơ quan liên quan, trình Thủ tướng xem xét mở rộng đối tượng hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát đối với nạn nhân chất độc da cam/dioxin thế hệ F2, bảo đảm tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau".

Công tác kiện toàn tổ chức bộ máy được triển khai quyết liệt, bài bản, bám sát chủ trương của Trung ương và Chính phủ. Hệ thống chính sách tiếp tục được rà soát, hoàn thiện theo hướng đồng bộ, khắc phục chồng chéo, tăng phân cấp và phát huy nội lực của người dân, gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số và phổ biến pháp luật.

Trong thời gian tới, Bộ DT&TG xác định tập trung thực hiện chức năng, nhiệm vụ tại Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; triển khai hiệu quả quản lý nhà nước về dân tộc, tôn giáo. Thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, trọng tâm là Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Chiến lược công tác dân tộc; chú trọng phát triển hạ tầng, giáo dục nghề nghiệp, y tế và bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc; đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và hướng dẫn các tổ chức tôn giáo hoạt động đúng pháp luật.

Bộ DT&TG kiến nghị Chính phủ quan tâm bố trí đủ nguồn lực để các địa phương thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2030. Đồng thời ưu tiên giải quyết 5 nhóm vấn đề thiết yếu tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, gồm: Đất ở, nhà ở, đất sản xuất hoặc sinh kế thay thế, nước sinh hoạt và hạ tầng xã hội thiết yếu.

Tại cuộc họp, đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp… đã trao đổi về công tác phối hợp giữa Bộ DT&TG và các Bộ đã đem lại hiệu quả đáng ghi nhận về cải cách hành chính, chuyển đổi số; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quá trình thực hiện phân cấp theo chính quyền địa phương hai cấp; việc thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững…

Đồng thời, các bộ cũng đóng góp ý kiến nhằm giải đáp, tháo gỡ khó khăn khi Bộ DT&TG triển khai các chương trình tại địa phương.

Thứ trưởng Bộ DT&TG Y Vinh Tơr phát biểu - Ảnh: VGP/Gia Huy

Quyết liệt cải cách, hướng tới hiệu quả thực chất cho người dân

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Bộ DT&TG trong bối cảnh là cơ quan mới thành lập (tháng 3/2025) nhưng đã nhanh chóng ổn định tổ chức, triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ quan trọng. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục để đáp ứng yêu cầu thực tiễn ngày càng cao.

Theo Phó Thủ tướng, vấn đề nổi lên hiện nay là tiến độ xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật còn chậm, chưa theo kịp yêu cầu từ cơ sở. Đây là "điểm nghẽn" lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức thực hiện chính sách, đặc biệt trong bối cảnh nhiều chương trình mục tiêu quốc gia đang được triển khai đồng thời.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong công tác xây dựng thể chế, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ DT&TG cần rà soát tổng thể hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực dân tộc và tôn giáo, kịp thời sửa đổi, bổ sung theo hướng đồng bộ, thống nhất và dễ thực hiện. Trong đó, việc sửa đổi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm vừa tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của người dân, vừa phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới.

Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính được xác định là nhiệm vụ cấp bách. Phó Thủ tướng chỉ rõ thực trạng "quá nhiều thông tư, hướng dẫn" khiến địa phương lúng túng, khó triển khai. Do đó, Bộ cần chủ động cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục, loại bỏ những quy định không cần thiết, xây dựng hệ thống hướng dẫn rõ ràng, dễ hiểu, dễ áp dụng, góp phần giảm gánh nặng cho cơ sở.

Về công tác nắm tình hình, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ phải sâu sát hơn với thực tiễn, nắm chắc đời sống, tâm tư, nguyện vọng của đồng bào dân tộc thiểu số và các tổ chức tôn giáo. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là cơ sở quan trọng để hoạch định chính sách đúng và trúng. Việc chủ động phát hiện sớm, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở sẽ góp phần giữ vững ổn định xã hội, không để xảy ra các điểm nóng liên quan đến dân tộc, tôn giáo.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Bộ DT&TG trong bối cảnh là cơ quan mới thành lập (tháng 3/2025) nhưng đã nhanh chóng ổn định tổ chức, triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ quan trọng - Ảnh: VGP/Gia Huy

Đối với các Chương trình mục tiêu quốc gia vùng dân tộc thiểu số và miền núi, Phó Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: Hiệu quả thực chất phải là thước đo cao nhất. Không chạy theo thành tích giải ngân hay lựa chọn những phần việc dễ làm, mà phải tập trung giải quyết những vấn đề căn cơ, thiết yếu của người dân như đất ở, đất sản xuất, sinh kế bền vững, nước sạch, y tế và giáo dục. Chính sách chỉ có ý nghĩa khi người dân thực sự được hưởng lợi và đời sống được cải thiện rõ rệt.

Phó Thủ tướng cũng đặc biệt lưu ý đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo ở cơ sở. Đây là lực lượng trực tiếp triển khai chính sách nhưng hiện còn thiếu và yếu. Do đó, cần có chiến lược đào tạo, bồi dưỡng bài bản, đồng thời có cơ chế thu hút, luân chuyển cán bộ có năng lực về vùng khó khăn, bảo đảm tính ổn định và chuyên nghiệp.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ DT&TG tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền để người dân hiểu rõ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tạo sự đồng thuận xã hội. Sự đồng thuận này chính là nền tảng để các chính sách dân tộc, tôn giáo đi vào cuộc sống, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới.