Hoàn thuế giá trị gia tăng đạt 99% dự toán năm 2026

Lãnh đạo Cục Thuế và các chuyên gia tham gia phiên thảo luận tại Hội thảo thuế và pháp lý thường niên Tax & Legal Institute 2026. Ảnh CTV

Phân luồng hồ sơ, hoàn trước, kiểm tra sau

Bộ Tài chính cho biết thời gian qua, công tác hoàn thuế vẫn còn chậm so với yêu cầu. Trong bối cảnh doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn, việc hoàn thuế chậm cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Tài chính đã chỉ đạo quyết liệt việc phân luồng hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng. Theo đó, những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ pháp luật tốt được đưa vào luồng xanh, chiếm khoảng 80% tổng số hồ sơ.

Trên cơ sở phân luồng, có 88% hồ sơ luồng xanh được giải quyết hoàn thuế trong vòng 7 ngày làm việc, số còn lại thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau. Qua đó, thời gian xử lý hồ sơ hoàn thuế bình quân đã được rút xuống còn khoảng 40 ngày thay vì khoảng 50 ngày như trước đây.

Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để phân loại hồ sơ chính xác hơn. Nhờ phân luồng và đẩy mạnh chuyển đổi số, đến nay đã hoàn thuế đạt gần 99% dự toán năm 2026 bố trí cho công tác hoàn thuế, tăng hơn 40% so với cùng kỳ. Đáng lưu ý, 100% hồ sơ hoàn thuế được tiếp nhận, xử lý trên môi trường điện tử.

Bên cạnh bước tiến về tốc độ giải ngân, hành lang pháp lý cho công tác hoàn thuế cũng được hoàn thiện đồng bộ theo hướng giảm tải thủ tục hành chính. Kể từ ngày 1/7/2026, quy trình lập hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng được thực hiện theo các quy định mới tại Thông tư 89/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế.

Các văn bản này đã cắt giảm đáng kể số lượng tài liệu người nộp thuế phải xuất trình, chuẩn hóa các mẫu tờ khai mới, đồng thời điều chỉnh cách thức đề nghị hoàn thuế đối với hoạt động xuất khẩu, dự án đầu tư, giảm một số thành phần hồ sơ phải nộp riêng, tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế trong quá trình thực hiện.

Tuy nhiên, tính rủi ro trong hoàn thuế vẫn cao, thể hiện qua con số chỉ trong mười tháng năm 2026, cơ quan thuế đã từ chối hoàn thuế hơn 10.000 tỷ đồng do hồ sơ không đầy đủ và phải đối soát hóa đơn. Trước những vấn đề đặt ra, nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ trong ngành thuế phải đáp ứng yêu cầu vừa bảo vệ chặt chẽ ngân sách Nhà nước, vừa tạo điều kiện tối đa cho người dân, doanh nghiệp.

Chuyển trọng tâm sang quản lý rủi ro

Chia sẻ tại Hội thảo thuế và pháp lý thường niên Tax & Legal Institute 2026 diễn ra vừa qua, Cục trưởng thuế Mai Xuân Thành cho biết việc đẩy nhanh tiến độ hoàn thuế giá trị gia tăng là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm giải phóng nguồn lực tài chính, tiếp sức cho doanh nghiệp duy trì và mở rộng quy mô hoạt động.

Cùng với tiến trình cải cách thủ tục hành chính, ngành thuế đang thay đổi cách tiếp cận trong công tác thanh tra, kiểm tra thuế, chuyển từ định kỳ sang quản lý dựa trên mức độ rủi ro.

Quang cảnh Hội thảo thuế và pháp lý thường niên Tax & Legal Institute 2026. Ảnh CTV

Theo phương thức mới, cơ quan thuế khai thác hệ thống dữ liệu lớn từ báo cáo tài chính và các thông tin liên quan để phân tích, đánh giá mức độ rủi ro, qua đó xác định chính xác trọng tâm cần kiểm tra và giảm dần các cuộc thanh tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế. Mọi kết quả đánh giá đều được cập nhật, lưu trong hồ sơ rủi ro của doanh nghiệp để phục vụ công tác quản lý tiếp theo.

Trong quá trình này, ngành thuế tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, đối thoại và gửi nhắc nhở, cảnh báo sớm để doanh nghiệp chủ động khắc phục những vấn đề có thể phát sinh, thay vì chờ đến khi cơ quan thuế tiến hành kiểm tra mới phát hiện và xử lý sai sót.

Việc cung cấp thông tin, hướng dẫn kịp thời có tác dụng giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn các yêu cầu về tuân thủ, hạn chế những vướng mắc có thể phát sinh trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Lãnh đạo Cục Thuế cũng lưu ý, việc đơn giản hóa thành phần hồ sơ không đồng nghĩa với nới lỏng các điều kiện pháp lý về hoàn thuế. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật, bảo đảm tính chính xác, hợp pháp của hóa đơn, chứng từ và thông tin kê khai. Đặc biệt, doanh nghiệp tuân thủ tốt không có nghĩa là được miễn thanh tra, kiểm tra.

Để thích ứng hiệu quả với những thay đổi của chính sách thuế, bản thân mỗi doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị nội bộ, hoàn thiện hệ thống kế toán theo các chuẩn mực quy định, bảo đảm tính chính xác và nhất quán của dữ liệu tài chính ngay từ khâu hạch toán ban đầu.

Về phía cơ quan quản lý, việc ban hành và điều chỉnh chính sách thuế cũng được tính toán lộ trình hợp lý để cộng đồng doanh nghiệp có đủ thời gian chuẩn bị và tuân thủ.

Trong thời gian tới, ngành thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình hoàn thuế theo hướng minh bạch, thuận lợi, tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu, từng bước hạn chế sự can thiệp của con người trong quá trình xử lý hồ sơ. Đồng thời triển khai quy trình hoàn thuế tự động, trong đó hệ thống tự động kết nối dữ liệu, phân tích, đối chiếu và phân loại rủi ro, nhằm giúp cán bộ thuế tập trung vào những trường hợp thực sự cần kiểm tra, xác minh.