Hoàn trả thuế nộp thừa, bảo đảm quyền lợi cho hộ kinh doanh online

Trong bối cảnh cơ quan thuế siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh đa kênh, đặc biệt trên nền tảng thương mại điện tử, hàng loạt vướng mắc về kê khai, xác định doanh thu và xử lý thuế nộp thừa đang trở thành “điểm nóng” được hộ kinh doanh đặc biệt quan tâm. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp lúng túng trong việc xác định nghĩa vụ thuế, thậm chí đứng trước nguy cơ kê khai sai do chưa hiểu rõ quy định.

Trước yêu cầu đó, việc làm rõ quy trình kê khai, quyết toán và cơ chế hoàn thuế trở nên cấp thiết, giúp người kinh doanh vừa tuân thủ đúng pháp luật, vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp của mình.

Thuế thương mại điện tử đang là vấn đề được hộ kinh doanh quan tâm. Ảnh minh họa

Doanh thu sàn thương mại điện tử

Chia sẻ tại tọa đàm “Bán hàng online và Thương mại điện tử: Kiểm soát doanh thu đa kênh và Tuân thủ thuế”, ông Trần Trọng Ninh - Chuyên viên Chi cục Thuế Thương mại điện tử (Cục Thuế) cho biết, quy định hiện hành về kê khai thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử không quá phức tạp nếu người nộp thuế nắm rõ ngưỡng doanh thu và hình thức kinh doanh.

Với trường hợp doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh không phải thực hiện kê khai thuế trong năm. “Mức 500 triệu đồng này được xác định là tổng doanh thu của tất cả hoạt động kinh doanh, bao gồm doanh thu từ sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, sàn không có chức năng thanh toán và các nguồn thu khác”, ông Ninh nêu rõ.

Tuy nhiên, nhóm đối tượng này vẫn phải thực hiện thông báo doanh thu vào cuối năm, chậm nhất là ngày 31/1 của năm tiếp theo. Như vậy, việc kê khai chỉ phát sinh một lần trong năm.

Trong trường hợp ban đầu xác định doanh thu dưới 500 triệu đồng nhưng trong quá trình kinh doanh phát sinh vượt ngưỡng, thì kể từ thời điểm vượt ngưỡng, hộ kinh doanh phải chuyển sang kê khai theo quý. Việc kê khai chỉ áp dụng từ quý phát sinh vượt ngưỡng, không hồi tố đối với các quý trước đó.

Theo ông Trần Trọng Ninh, đối với các trường hợp có doanh thu từ 500 triệu đồng đến dưới 3 tỷ đồng hoặc trên 3 tỷ đồng và lựa chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí, sau đó nhân với thuế suất), người nộp thuế phải thực hiện kê khai định kỳ theo tháng hoặc theo quý. Kết thúc năm, cá nhân kinh doanh sẽ thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân để tổng hợp toàn bộ thu nhập và điều chỉnh nếu có chênh lệch.

Trong trường hợp quyết toán cuối năm phát sinh số thuế phải nộp thêm, người nộp thuế sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Quy định này nhằm tạo điều kiện thuận lợi, giúp hộ kinh doanh yên tâm kê khai đúng, đủ trong bối cảnh doanh thu thực tế có thể biến động so với dự kiến ban đầu.

Việc xác định ngưỡng doanh thu chủ yếu để phục vụ cho việc kê khai trong năm. Trong quá trình kê khai, phải tổng hợp đúng và đủ doanh thu phát sinh. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng khi kê khai theo tháng hoặc quý, người nộp thuế không cần kê khai phần doanh thu từ các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán bởi vì các sàn này đã thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay. Đến cuối năm khi thực hiện quyết toán, người nộp thuế vẫn phải tổng hợp toàn bộ doanh thu, bao gồm cả phần doanh thu từ các sàn đã khấu trừ, để xác định chính xác nghĩa vụ thuế.

“Việc ghi chép và theo dõi doanh thu đầy đủ là rất quan trọng. Cá nhân, hộ kinh doanh cần xác định rõ doanh thu của mình đến từ những kênh nào, kênh nào đã được khấu trừ thuế, kênh nào chưa, để từ đó thực hiện kê khai cho chính xác. Nếu không phân biệt rõ, rất dễ xảy ra tình trạng kê khai thiếu hoặc kê khai trùng doanh thu, dẫn đến sai sót trong nghĩa vụ thuế”, ông Ninh nhấn mạnh.

Hoàn thuế cho kinh doanh online

Trong bối cảnh kinh doanh đa kênh, doanh thu biến động và có thể thay đổi so với dự kiến ban đầu, vấn đề thực tiễn khác được nhiều hộ kinh doanh quan tâm là cách xử lý đối với phần thuế đã bị khấu trừ trong năm.

Ngoài những vướng mắc phát sinh trên, câu chuyện vừa đặt ra yêu cầu kê khai đúng, đủ, vừa đòi hỏi làm rõ cơ chế xử lý số thuế nộp thừa nhằm bảo đảm quyền lợi cho người nộp thuế.

Bàn về vấn đề này, tại tọa đàm “Bán hàng online và Thương mại điện tử: Kiểm soát doanh thu đa kênh và Tuân thủ thuế” bà Trịnh Thị Ánh Hồng - Chuyên viên Chi cục Thuế Thương mại điện tử (Cục Thuế) cho biết, đây là vướng mắc phổ biến trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế hiện nay, đặc biệt với các hộ kinh doanh bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử. Thực tế phát sinh nhiều trường hợp trong năm đã bị khấu trừ thuế, nhưng khi quyết toán lại không thuộc diện phải nộp hoặc số thuế phải nộp thấp hơn số đã bị khấu trừ.

Theo quy định tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nếu phát sinh số thuế nộp thừa sẽ được xử lý theo hai hình thức: bù trừ với các nghĩa vụ thuế khác hoặc đề nghị hoàn trả nếu không còn khoản phải nộp. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là người nộp thuế không còn nợ thuế tại thời điểm đề nghị hoàn hoặc bù trừ.

Cụ thể, với trường hợp cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử đã bị khấu trừ và nộp thuế thay trong năm, nhưng đến cuối năm xác định tổng doanh thu không vượt 500 triệu đồng, thì toàn bộ phần thuế đã khấu trừ được xác định là nộp thừa. Khi đó, người nộp thuế có thể lựa chọn bù trừ với nghĩa vụ thuế khác hoặc đề nghị hoàn trả.

“Trong trường hợp doanh thu thực tế vượt 500 triệu đồng, thuộc diện phải nộp thuế, nhưng tổng số thuế đã bị khấu trừ (bao gồm cả tiền chậm nộp hoặc các khoản khấu trừ khác) lớn hơn số thuế phải nộp theo quyết toán, thì phần chênh lệch cũng được xác định là nộp thừa và được xử lý tương tự”, bà Hồng nhấn mạnh.

Về thủ tục hoàn thuế, bà Hồng cho biết việc đề nghị hoàn được thực hiện thông qua hồ sơ quyết toán thuế năm và phụ thuộc vào phương pháp tính thuế mà người nộp thuế áp dụng. Trường hợp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu sẽ kê khai trên tờ khai mẫu số 01/CNKD ban hành kèm theo Thông tư số 18/2026/TT-BTC.

Trong khi đó, nếu áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí, nhân với thuế suất), việc kê khai sẽ thực hiện trên tờ khai mẫu số 02/TNCN theo cùng thông tư.

Như vậy, có thể hiểu cá nhân kinh doanh sẽ được hoàn thuế nếu số tiền thuế đã nộp lớn hơn số tiền thuế phải nộp khi quyết toán. Ngoài việc được bù trừ thì người nộp thuế có thể thực hiện thủ tục để được hoàn lại số thuế đã nộp thừa.

Chuyên gia thuế lưu ý, để thực hiện hoàn thuế, điều đầu tiên người kinh doanh cần quan tâm là tờ khai thuế mà mình sử dụng. Cụ thể, khi kê khai quyết toán thuế năm, người nộp thuế sẽ thực hiện kê khai chỉ tiêu đề nghị hoàn thuế ngay trên tờ khai này.

Theo bà Trịnh Thị Ánh Hồng, việc đề nghị hoàn thuế được thực hiện tùy theo phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân mà hộ, cá nhân kinh doanh áp dụng. Cụ thể, đối với trường hợp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu (doanh thu nhân với thuế suất), người nộp thuế sẽ thực hiện đề nghị hoàn ngay trên tờ khai thuế năm theo mẫu ban hành kèm theo Thông tư số 18/2026 của Bộ Tài chính.

Trong khi đó, với trường hợp áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế (doanh thu trừ chi phí, sau đó nhân với thuế suất), việc đề nghị hoàn thuế sẽ được thực hiện trên tờ khai quyết toán thuế năm, cũng theo quy định tại Thông tư số 18/2026.

Trong trường hợp người nộp thuế đã kê khai đầy đủ, chính xác các tờ khai trong năm và thông tin xác định nghĩa vụ thuế khớp đúng với dữ liệu trên hệ thống của cơ quan thuế, việc hoàn thuế có thể được thực hiện theo cơ chế tự động. Quy định này góp phần đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý, tạo thuận lợi để người nộp thuế sớm nhận lại khoản tiền thuế nộp thừa.

“Trong hoạt động kinh doanh đa kênh việc quản lý doanh thu cần phải thực hiện đầy đủ, chính xác. Việc nhận diện đúng nguồn thu, tổng hợp đầy đủ và kê khai đúng quy định sẽ giúp hộ kinh doanh tránh sai sót trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế”, bà Hồng thông tin.