Hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI: Giám sát đến cùng việc giải quyết kiến nghị chính đáng của người dân

Chuyển cam kết thành kết quả thực chất

Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn ngày 12/11, lĩnh vực tài chính thu hút sự quan tâm với những vấn đề về giải ngân vốn đầu tư công, quản lý ngân sách và huy động, sử dụng nguồn lực phát triển. Theo báo cáo, đến hết tháng 10/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 74%. Bên cạnh vướng mắc về giải phóng mặt bằng, giá vật liệu, nhân công, nguyên nhân còn xuất phát từ năng lực quản lý dự án, tổ chức thực hiện và điều hành của một số chủ đầu tư.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) chất vấn tại hội trường chiều 12/11

Từ góc độ cơ sở, điều người dân quan tâm không chỉ là tỷ lệ giải ngân mà còn là ngân sách có được phân bổ đúng trọng tâm, công trình thiết yếu có được ưu tiên, dự án có bảo đảm tiến độ, chất lượng và mỗi đồng vốn đầu tư có tạo ra giá trị thực tế hay không. Vì vậy, cử tri kỳ vọng đại biểu không chỉ kiến nghị bố trí nguồn lực mà phải giám sát xuyên suốt từ quyết định chủ trương, phân bổ vốn đến triển khai, nghiệm thu và đưa công trình vào sử dụng; làm rõ trách nhiệm khi xảy ra chậm trễ, lãng phí.

Cử tri Trần Tuấn Anh, phường Trường Vinh, Nghệ An cho rằng, đây không chỉ là trách nhiệm giám sát của Quốc hội mà còn là yêu cầu đặt ra đối với HĐND các cấp, nhất là HĐND cấp xã. Với lợi thế gần dân, sát địa bàn, đại biểu cần chủ động khảo sát công trình được cử tri phản ánh, đối chiếu tiến độ với kế hoạch vốn, làm rõ nguyên nhân chậm và đôn đốc khắc phục. Giám sát phải trả lời được: vì sao chậm, ai chịu trách nhiệm, bao giờ hoàn thành và người dân được hưởng lợi gì từ nguồn lực đã đầu tư. Kết quả giám sát ở cơ sở cũng là kênh thông tin quan trọng để Đoàn đại biểu Quốc hội theo dõi, kiến nghị.

Chuyển đổi số tạo thuận tiện cho người dân

Cũng tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn ngày 12/11, lĩnh vực khoa học và công nghệ đặt ra vấn đề về tiến độ xây dựng, kết nối, khai thác dữ liệu. Theo thông tin tại phiên họp, còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa được đồng bộ; trong 8 cơ sở dữ liệu quan trọng, có 7 cơ sở đã kết nối nhưng vẫn vận hành độc lập. Thực tế, người dân vẫn phải cung cấp lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có, cán bộ cơ sở phải thao tác trên nhiều phần mềm khác nhau. Điều đó cho thấy, hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ đo bằng số lượng cơ sở dữ liệu, hồ sơ được số hóa hay tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến, mà phải được đánh giá bằng khả năng kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu và mức độ giảm giấy tờ, thời gian, chi phí cho người dân.

Từ thực tiễn xã Krông Năng, Đắk Lắk, ý kiến cử tri H’Win Niê đặt ra yêu cầu nhìn nhận những khó khăn cụ thể trong cập nhật, khai thác dữ liệu dân cư, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và khả năng tiếp cận công nghệ của người dân. Đây cũng là những vấn đề đại biểu HĐND cấp xã cần giám sát trực tiếp tại bộ phận một cửa; nhất là tình trạng yêu cầu kê khai lại thông tin, phần mềm thiếu liên thông và những rào cản đối với người cao tuổi, người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ.

Cử tri Đoàn Nguyễn Xuân Linh - phường Cái Răng, thành phố Cần Thơ cho rằng, qua trả lời chất vấn của các bộ trưởng, cử tri có thể nhận diện rõ hơn trách nhiệm và cam kết của cơ quan quản lý. Tuy nhiên, điều quan trọng là những cam kết đó có được thực hiện và tạo chuyển biến thực chất hay không. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của truyền thông chính sách, bởi chính sách chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân được thông tin đầy đủ, kịp thời, dễ hiểu. Dẫn ví dụ về Luật Trí tuệ nhân tạo được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đề cập tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn, ông cho rằng cần tăng cường phổ biến để người dân hiểu rõ nội dung, phạm vi tác động, quyền và nghĩa vụ của mình. Đại biểu dân cử vì thế cần giám sát cả quá trình tổ chức thực hiện và hiệu quả truyền thông chính sách.

Ở góc độ nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cử tri Bùi Bình, xã Trường Lưu, tỉnh Hà Tĩnh đặc biệt quan tâm đến ý kiến chất vấn của ĐBQH Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) về tỷ lệ giải ngân còn thấp. Cử tri cho rằng, vấn đề không chỉ nằm ở việc nhận diện khó khăn mà phải làm rõ trách nhiệm của các cơ quan thực thi khi nguồn lực đã bố trí nhưng chậm đưa vào sử dụng, đồng thời xác định cơ sở để đề xuất tăng kinh phí lên 120.000 tỷ đồng trong năm 2027. Ngân sách dành cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi được phân bổ kịp thời, sử dụng đúng mục tiêu và tạo ra sản phẩm, kết quả cụ thể.

Từ tài chính, đầu tư công đến dữ liệu và chuyển đổi số, điểm chung trong kỳ vọng của cử tri là trách nhiệm đến cùng của người đại biểu. Chuyển kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền chưa đồng nghĩa với giải quyết xong; cam kết tại hội nghị TXCT cũng không thể xem là hoàn thành khi bất cập vẫn tồn tại. Đại biểu phải tiếp tục theo dõi tiến độ, giám sát kết quả, yêu cầu làm rõ trách nhiệm và thông tin trở lại với cử tri. Bởi lời hứa trước dân chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành kết quả cụ thể, để người dân nhìn thấy, cảm nhận và thụ hưởng.