Hoạt động của cấp xã: Đôi điều cảm nhận từ thực tế Hà Nội

Từ thực tế chính quyền địa phương 2 cấp ở thành phố Hà Nội cho thấy đã hình thành một tư duy hành động mới hướng đến mục tiêu cốt lõi là chính quyền gần dân hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn.

Mô hình “Không gian dân chủ ở cơ sở, cử tri hỏi, đại biểu trả lời” do HĐND xã Vân Đình (Hà Nội) triển khai, tạo nên thiết chế dân chủ mở tại xã Vân Đình. Ảnh: Đình Thủy

Thực tế mới, tư duy mới

Theo số liệu chính thức, sau sắp xếp đơn vị hành chính nước ta có 34 đơn vị cấp tỉnh và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã. Riêng thành phố Hà Nội đã sắp xếp từ 526 xã, phường, thị trấn còn 126 xã, phường. Việc giảm mạnh số lượng đơn vị hành chính và đầu mối tổ chức không chỉ góp phần tinh giản biên chế, tiết kiệm ngân sách, mà còn tạo lập không gian phát triển mới, mở rộng quy mô địa bàn, tăng khả năng liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của các địa phương.

Trong bối cảnh mới, khối lượng công việc chính quyền địa phương rất lớn, bởi hầu hết công việc của cấp huyện trước đây chuyển xuống cấp xã. Cán bộ cơ sở phải đối mặt với công việc mới, nơi làm việc mới. Điều này đòi hỏi phương pháp, tư duy của cán bộ thay đổi, ứng phó với công việc chuyên nghiệp hơn, gần dân hơn.

Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt cho công cuộc sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy từ Trung ương đến địa phương thể hiện rõ trong bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm, với tiêu đề “Tinh - Gọn - Mạnh - Hiệu năng - Hiệu lực - Hiệu quả”. Đây là mục tiêu tối thượng của việc tinh gọn bộ máy nhằm phục vụ nhân dân tốt hơn trong kỷ nguyên mới phát triển đất nước.

Tại Hà Nội, trong hội nghị quán triệt Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII (nhiệm kỳ 2025-2030) vào ngày 13-11-2025, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội đã nhấn mạnh thông điệp chính trị: “Đã nói là phải làm, đã hứa là phải thực hiện”. Đây là phẩm chất quan trọng của người cán bộ, là yêu cầu tất yếu của thực tế cuộc sống. Để thực hiện được thông điệp này, công việc phải được xây dựng rất khoa học, trí tuệ, nghiên cứu kỹ đặc điểm từng cơ sở, giao nhiệm vụ cụ thể theo đặc thù và động viên nhau cùng thực hiện.

Đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội trực tiếp triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII, đã nhắc đến việc cần có cán bộ đủ tố chất, kinh nghiệm, biết cách đưa nghị quyết vào cuộc sống. Đây là giải pháp căn cơ, khắc phục khâu khó nhất, đó là tổ chức thực hiện nghị quyết nhằm đạt được mục tiêu chính quyền hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Trong chính quyền địa phương 2 cấp, cấp tỉnh, thành phố chuyển từ vai trò chỉ đạo là chủ yếu sang vai trò tổ chức thực hiện nhiều hơn, chia sẻ trực tiếp công việc với cấp xã, cùng giải quyết công việc của nhân dân. Cán bộ cấp thành phố phải rất tinh nhuệ, giỏi lý luận, thông thạo thực tiễn, sâu sát cơ sở và hiểu nhân dân.

Cấp xã trở thành cấp tổ chức thực hiện, trực tiếp triển khai tất cả nhiệm vụ từ Trung ương, thành phố và giải quyết mọi vấn đề của đời sống dân sinh. Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy điều hành. Thứ nhất, văn bản phải ngắn gọn và có giá trị lâu dài. Văn bản chất lượng là văn bản ngắn nhưng tích hợp nhiều đầu việc, có giá trị triển khai trong nhiều năm.

Thứ hai, phân công rõ ràng, đề cao sự chủ động và sáng tạo. Cụ thể là cần phân công rõ đơn vị chủ trì, giao đầu việc, yêu cầu kết quả cần đạt được, thời gian và mức độ hoàn thành, không cần chỉ rõ phương pháp làm. Điều này nhằm ghi nhận sự sáng tạo, sự độc lập suy nghĩ và đặc biệt là sự chịu trách nhiệm của cán bộ cơ sở.

Thứ ba, bố trí thêm cán bộ hỗ trợ phường, xã, đặc biệt là cán bộ có nghiệp vụ công nghệ thông tin, kinh nghiệm công tác lý luận, tiếp dân và xử lý tình huống, tư duy đổi mới, sáng tạo để cùng nhau thực hiện sứ mệnh lịch sử: Gần dân, phục vụ nhân dân.

Thứ tư, tinh thần đoàn kết là sức mạnh to lớn để cùng làm việc lớn, để có thành công lớn ở mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương.

Thành công bước đầu

Hà Nội cùng cả nước thực hiện cuộc cải cách lớn nhất từ trước tới nay với dấu ấn rõ nét là vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp. Với việc bỏ đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã trở thành cấp tổ chức thực hiện, trực tiếp giải quyết các vấn đề dân sinh. Điều này đã thay đổi căn bản tư duy và phương pháp làm việc của cán bộ cơ sở.

Chính quyền địa phương 2 cấp ở Thủ đô đã có chuyển biến lớn, với tư duy “cùng tổ chức thực hiện”, “đã nói là phải làm, đã hứa là phải thực hiện” với việc xây dựng đội ngũ cán bộ thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm vì lợi ích chung, có tinh thần “7 dám” là: Dám nghĩ; Dám nói; Dám làm; Dám chịu trách nhiệm; Dám đổi mới sáng tạo; Dám đương đầu với khó khăn, thử thách; Dám hành động vì lợi ích chung.

Tinh thần “7 dám” đã được cụ thể hóa trong việc giải quyết các vấn đề tồn đọng qua nhiều nhiệm kỳ, đặc biệt là 5 điểm nghẽn lớn đang cản trở sự phát triển của Thủ đô là: Ùn tắc giao thông, ngập úng, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường và vệ sinh an toàn thực phẩm. Thành phố đã xây dựng Đề án tổng thể để khắc phục các điểm nghẽn này, đồng thời đẩy mạnh việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế để khơi thông nguồn lực, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt từ 11% trở lên.

Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần “nói đi đôi với làm” và tinh thần đoàn kết, đồng lòng chính là hành động quyết liệt thời gian vừa qua của chính quyền thành phố trong công tác giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, thành phố đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 2/7 cầu (cầu Hồng Hà, cầu Mễ Sở). Đối với 5 cầu còn lại, công tác giải phóng mặt bằng đang được triển khai đồng bộ trên địa bàn nhiều phường, xã. Đối với các dự án đường giao thông, thành phố đã hoàn thành giải phóng mặt bằng đối với tuyến Vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục) và Vành đai 4 - Vùng Thủ đô. Các tuyến Vành đai 2,5, Quốc lộ 6, Quốc lộ 1A, Quốc lộ 21 đang được triển khai giải phóng mặt bằng với quy mô lớn, phạm vi rộng...

Đây là những dự án trọng điểm quốc gia, đòi hỏi sự đồng thuận và nỗ lực lớn từ chính quyền và người dân. Thành công trong công tác giải phóng mặt bằng không chỉ là việc hoàn thành một thủ tục hành chính, mà là minh chứng cho sự đồng lòng, ủng hộ của nhân dân với chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội.

Kết quả đạt được khẳng định, khi chính quyền hành động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả với tinh thần “7 dám”, mọi khó khăn đều có thể được tháo gỡ. Đặc biệt, khi chính quyền cấp xã được củng cố về năng lực, được hỗ trợ về công nghệ và được trao quyền để giải quyết công việc trên tinh thần rõ việc, rõ kết quả thì mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thực sự phát huy hiệu quả tối đa, góp phần quan trọng phát triển Thủ đô và đất nước trong kỷ nguyên mới.

Minh Hà