Học sinh đi xe mô tô: Khi nào bị phạt?

Học sinh đi xe mô tô bị phạt thế nào theo quy định mới?

Ngày 16/5/2026, Đội Cảnh sát giao thông Bình Triệu, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP. Hồ Chí Minh xác minh trường hợp N.N.Đ., sinh năm 2009, điều khiển xe mô tô trên đường Ngô Quyền, phường Lái Thiêu, TP. Hồ Chí Minh.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, người này có hành vi điều khiển xe bằng một bánh, không có gương chiếu hậu bên trái, điều khiển xe mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh từ 50 cm³ trở lên khi chưa đủ 18 tuổi và không có giấy chứng nhận đăng ký xe. CSGT đã lập biên bản vi phạm hành chính để xử lý theo quy định.

Đây là trường hợp thực tế cho thấy người trong độ tuổi 16-17 điều khiển xe mô tô khi chưa đủ điều kiện theo pháp luật, đồng thời thực hiện nhiều hành vi vi phạm khác, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Ảnh minh họa.

Cần lưu ý, vụ việc xảy ra ngày 16/5/2026, trước thời điểm Nghị định 238/2026/NĐ-CP có hiệu lực. Vì vậy, việc xử lý vụ việc phải căn cứ vào quy định có hiệu lực tại thời điểm xảy ra vi phạm, không áp dụng hồi tố quy định mới.

Quy định mới về mức phạt với người từ 16 đến dưới 18 tuổi

Nghị định 238/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 26/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 15/8/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

Theo quy định sửa đổi tại Điều 6 Nghị định 238/2026/NĐ-CP, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô và các loại xe tương tự xe mô tô bị phạt tiền từ 400.000–600.000 đồng.

Trước đây, quy định xử phạt đối với nhóm tuổi này nêu cụ thể xe mô tô có dung tích xi-lanh từ 50 cm³ trở lên hoặc xe gắn máy điện có công suất động cơ từ 4 kW trở lên. Quy định sửa đổi không còn nêu các ngưỡng dung tích xi-lanh và công suất động cơ trong hành vi vi phạm này, đồng thời sử dụng cách diễn đạt gắn với loại phương tiện theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Điều đó có nghĩa, khi xác định hành vi vi phạm, cơ quan chức năng cần căn cứ vào loại phương tiện theo quy định pháp luật, thay vì chỉ dựa vào dung tích xi-lanh hoặc công suất động cơ.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng từ ngày 15/8/2026, mọi người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển bất kỳ loại xe máy nào cũng bị phạt. Pháp luật vẫn phân biệt xe mô tô với xe gắn máy; người đủ 16 tuổi được điều khiển xe gắn máy đáp ứng đúng điều kiện pháp luật.

Kiểm tra xe tại trường học: Phát hiện nhiều trường hợp vi phạm

Ngày 10/10/2026, Đội CSGT An Lạc phối hợp với Trường THPT Lê Minh Xuân, xã Tân Vĩnh Lộc, TP. Hồ Chí Minh kiểm tra bãi giữ xe của trường và các điểm trông giữ xe lân cận.

Theo Phòng CSGT Công an TP. Hồ Chí Minh, lực lượng chức năng phát hiện 4 trường hợp học sinh chưa đủ điều kiện theo quy định, nhưng vẫn điều khiển xe mô tô, xe máy có dung tích xi-lanh trên 50 cm³ đến trường. CSGT đã lập biên bản vi phạm hành chính và tạm giữ phương tiện theo quy định.

Vụ việc này cho thấy việc kiểm tra phương tiện học sinh tại trường học vẫn cần được duy trì. Tuy nhiên, thông tin công bố không nêu tuổi cụ thể của từng học sinh, nên chưa đủ căn cứ xác định cả 4 trường hợp đều thuộc nhóm từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi để áp dụng cùng một mức phạt.

Đối với những trường hợp được xác định thuộc nhóm tuổi này và điều khiển xe mô tô, cơ quan chức năng cần căn cứ quy định có hiệu lực tại thời điểm vi phạm để xem xét xử lý.

Phân biệt xe mô tô và xe gắn máy để tránh vi phạm

Điều 34 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định về phân loại phương tiện, trong đó xe mô tô và xe gắn máy là hai loại xe khác nhau.

Xe gắn máy có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h; nếu sử dụng động cơ nhiệt, dung tích làm việc hoặc dung tích tương đương không lớn hơn 50 cm³; nếu sử dụng động cơ điện, công suất động cơ không lớn hơn 4 kW. Xe mô tô được xác định theo định nghĩa pháp luật và không bao gồm xe gắn máy.

Do đó, học sinh và phụ huynh không nên chỉ dựa vào tên gọi thương mại như “xe máy điện”, hình dáng nhỏ gọn hoặc lời giới thiệu của nơi bán để xác định loại phương tiện. Cần kiểm tra thông số kỹ thuật và phân loại xe theo quy định pháp luật.

Nghị định 238/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/8/2026. Việc hiểu đúng quy định về độ tuổi, loại phương tiện và mức xử phạt giúp học sinh chủ động chấp hành pháp luật, đồng thời góp phần phòng ngừa các hành vi điều khiển xe không đúng điều kiện khi tham gia giao thông.