Học tập, thực hành theo Bác gắn với đổi mới xây dựng và thi hành pháp luật

Làm thế nào để việc học và thực hành theo Bác không dừng lại ở nhận thức mà thực sự chuyển thành hành động, tạo chuyển biến trong công việc hằng ngày? Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với mỗi cán bộ, đảng viên ngành tư pháp, nhất là trong đổi mới phương pháp làm việc, phát huy trách nhiệm nêu gương và tinh thần dám nghĩ, dám làm.

Phóng viên Báo Nhân Dân đã cuộc trao đổi với đồng chí Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp chung quanh nội dung này.

Chuyển từ nhận thức sang hành động, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn

Phóng viên: Thời gian qua, Đảng ủy Bộ Tư pháp đã triển khai việc học tập và làm theo Bác gắn với nhiệm vụ chính trị, chuyên môn như thế nào? Xin đồng chí chia sẻ một số kết quả nổi bật?

Đồng chí Nguyễn Quang Thái: Chúng tôi xác định, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải gắn chặt với nhiệm vụ chính trị, chuyên môn; lấy kết quả công việc và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo, kiên quyết khắc phục hình thức.

Trên tinh thần đó, Đảng ủy Bộ Tư pháp tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế gắn với nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, đề cao trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương, nói đi đôi với làm.

Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với Ban Cán sự Đảng bộ Tư pháp. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Năm 2025, Bộ Tư pháp tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, hoàn thiện thể chế: rà soát, nhận diện 787 nội dung khó khăn, vướng mắc trong hệ thống pháp luật; dự kiến xử lý 462/470 phản ánh, kiến nghị cần giải quyết ngay, đạt 98,3%; tham mưu cắt giảm thành phần hồ sơ của gần 800 thủ tục hành chính thông qua khai thác dữ liệu. Trong thi hành án dân sự, toàn hệ thống thi hành xong 577.876 việc, với số tiền hơn 150 nghìn tỷ đồng, vượt chỉ tiêu Quốc hội giao cả về việc và về tiền.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, kết quả tham mưu xây dựng pháp luật tiếp tục được thể hiện rõ: trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư 5/6 đề án, văn bản theo kế hoạch; tham mưu Chính phủ trình Quốc hội 15/15 dự án luật, nghị quyết theo chương trình công tác. Công tác rà soát, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh.

Đảng ủy Bộ sẽ tiếp tục cụ thể hóa việc học và làm theo Bác thành nhiệm vụ, sản phẩm, trách nhiệm rõ ràng; gắn đánh giá tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên với kết quả thực hiện.

Học Bác phải thực chất, được kiểm chứng bằng kết quả: thể chế tốt hơn, vướng mắc được tháo gỡ, pháp luật được thực thi hiệu quả và người dân, doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn.

Phóng viên: Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị bổ sung thành tố “phương pháp Hồ Chí Minh”, nhấn mạnh chuyển từ nhận thức sang hành động, từ “học điều đúng” sang “học cách làm đúng”. Theo đồng chí, điểm mới này có ý nghĩa như thế nào trong việc đưa việc học tập, thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đi vào thực chất, khắc phục bệnh hình thức, nói không đi đôi với làm?

Đồng chí Nguyễn Quang Thái: Theo tôi, điểm nhấn của việc bổ sung thành tố “phương pháp Hồ Chí Minh” là yêu cầu chuyển từ nhận thức sang hành động, từ học tập sang vận dụng sáng tạo vào thực tiễn. Không chỉ nhận thức đúng mà phải biết cách làm, tổ chức thực hiện và tạo ra kết quả cụ thể. Đây chính là yêu cầu cốt lõi để khắc phục bệnh hình thức, nói không đi đôi với làm.

Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ Tư pháp lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. (Ảnh: TL)

Đối với ngành tư pháp, điều đó đòi hỏi công tác tham mưu xây dựng pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, gắn xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành, chủ động phát hiện và tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế. Pháp luật không chỉ phải đúng, đồng bộ mà còn phải khả thi, dễ thực hiện, đáp ứng yêu cầu phát triển và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong triển khai Nghị quyết số 27-NQ/TW và Nghị quyết số 66-NQ/TW.

Muốn việc học và làm theo Bác đi vào thực chất, phải gắn từng nhiệm vụ với sản phẩm, tiến độ và trách nhiệm cụ thể; lấy chất lượng, hiệu quả công việc làm căn cứ đánh giá cán bộ, đảng viên.Thước đo cuối cùng không phải là học được bao nhiêu, nói hay đến đâu, mà là giải quyết được vấn đề gì, tháo gỡ được vướng mắc nào và mang lại lợi ích thiết thực gì cho người dân, doanh nghiệp.

Khi phương pháp Hồ Chí Minh thực sự trở thành phương pháp tư duy và hành động trong từng cơ quan, đơn vị, từng cán bộ, đảng viên, việc học và làm theo Bác sẽ đi vào chiều sâu, tạo chuyển biến thực chất trong toàn ngành tư pháp.

Thể chế mở đường, trách nhiệm dẫn dắt, kết quả làm thước đo

Phóng viên: Chỉ thị số 07-CT/TW đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp, phong cách công tác theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, nhất là chống bệnh hình thức, nói đi đôi với làm. Đảng ủy Bộ Tư pháp sẽ cụ thể hóa yêu cầu này thế nào trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, thưa đồng chí?

Đồng chí Nguyễn Quang Thái: Chúng tôi xác định: Trong xây dựng pháp luật, phải đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo phát triển, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo; kiên quyết từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, bảo đảm người dân, doanh nghiệp được tự do kinh doanh những gì pháp luật không cấm. Đồng thời, thực hiện đúng yêu cầu Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị, chủ động hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi; kịp thời xử lý chồng chéo, mâu thuẫn, bất cập, tạo hành lang pháp lý ổn định cho phát triển.

Đồng chí Nguyễn Quang Thái, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp. (Ảnh: TL)

Trong tổ chức thi hành pháp luật, phải chủ động kiểm soát toàn bộ vòng đời pháp luật, từ hoạch định chính sách, xây dựng, ban hành đến tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá và hoàn thiện sau ban hành. Kịp thời phát hiện, xử lý bất cập; bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, thống nhất, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Để bảo đảm thực chất, Đảng ủy Bộ Tư pháp tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ, chất lượng và kết quả nhiệm vụ; kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, chậm xử lý những vấn đề đã rõ.

Tinh thần xuyên suốt là: xây dựng pháp luật phải mở đường cho phát triển; tổ chức thi hành phải đưa pháp luật vào cuộc sống; mọi nhiệm vụ phải rõ trách nhiệm, có kết quả kiểm chứng và lấy lợi ích của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Phóng viên: Một trong những yêu cầu quan trọng của Chỉ thị 07 là đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Đảng ủy Bộ Tư pháp sẽ làm gì để chuyển yêu cầu này thành những tiêu chí, việc làm cụ thể, có thể kiểm chứng qua kết quả thực hiện nhiệm vụ?

Đồng chí Nguyễn Quang Thái: Đảng ủy Bộ Tư pháp xác định, nêu gương phải được cụ thể hóa bằng trách nhiệm, sản phẩm và kết quả có thể kiểm chứng; chức trách càng cao, trách nhiệm càng lớn. Trọng tâm là ba yêu cầu:

Thứ nhất, giao việc rõ, gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả. Mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải chủ động nhận nhiệm vụ, đề xuất giải pháp, tháo gỡ điểm nghẽn; xác định rõ sản phẩm, tiến độ và trách nhiệm hoàn thành. Dám nghĩ, dám làm phải đi đôi với đúng pháp luật, đúng thẩm quyền, vì lợi ích chung.

Thứ hai, đánh giá bằng chất lượng và hiệu quả thực chất. Lấy kết quả xây dựng, hoàn thiện và thi hành pháp luật, cải cách hành chính, chuyển đổi số làm căn cứ; chú trọng chất lượng sản phẩm, sáng kiến được áp dụng, vướng mắc được giải quyết và lợi ích mang lại cho người dân, doanh nghiệp, không chạy theo số lượng hay hình thức.

Thứ ba, gắn nêu gương với trách nhiệm người đứng đầu và công tác cán bộ. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, tháo gỡ khó khăn và chịu trách nhiệm về kết quả của đơn vị; bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung theo quy định, đồng thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy, vi phạm. Kết quả nêu gương phải được phản ánh thực chất trong đánh giá, xếp loại, bố trí và sử dụng cán bộ.

Quan điểm xuyên suốt là nêu gương không ở lời nói mà ở hành động, đo bằng kết quả; không chỉ hoàn thành nhiệm vụ mà phải tạo chuyển biến, tháo gỡ được vấn đề và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Phóng viên: Một trong những yêu cầu đáng chú ý của Chỉ thị là gắn thực hành theo Bác với khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng thời thay thế những cán bộ né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm. Theo đồng chí, cần tạo cơ chế và môi trường như thế nào để cán bộ có thể mạnh dạn hành động, nhưng vẫn bảo đảm đúng nguyên tắc, đúng pháp luật và kiểm soát được rủi ro?

Đồng chí Nguyễn Quang Thái: Theo tôi, tập trung vào ba vấn đề:

Hoàn thiện thể chế pháp luật và quy định nội bộ để tạo hành lang cho đổi mới, sáng tạo. Phải làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm, cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ và kiểm soát rủi ro; phân biệt rõ những rủi ro khách quan trong quá trình thực hiện vì lợi ích chung với hành vi vi phạm pháp luật, vụ lợi hoặc thiếu tinh thần trách nhiệm.

Định hướng đúng, trúng và phát huy vai trò nêu gương của người đứng đầu. Phải hướng đổi mới vào những điểm nghẽn, bất cập và vấn đề thực tiễn của người dân, doanh nghiệp. Cấp ủy, người đứng đầu phải đi trước, trực tiếp đồng hành, cùng tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để cán bộ đề xuất sáng kiến, đảm nhận việc khó và chịu trách nhiệm về kết quả.

Tạo phong trào đổi mới gắn với thi đua và kết quả thực chất. Mỗi cơ quan, đơn vị cần xác định nhiệm vụ đột phá, sản phẩm cụ thể, tiêu chí đánh giá rõ ràng; kịp thời biểu dương, nhân rộng cách làm hiệu quả, bảo vệ người làm đúng, đồng thời chấn chỉnh, xử lý cán bộ né tránh, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm.

Tôi cho rằng cốt lõi là thể chế phải mở đường, lãnh đạo phải đồng hành, thi đua phải tạo động lực, kết quả phải là thước đo; khuyến khích cán bộ dám đổi mới nhưng không buông lỏng kỷ luật, kỷ cương và pháp luật.

Đưa việc học, thực hành theo Bác thành động lực đổi mới ngành tư pháp

Phóng viên: Trước yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, cải cách hành chính và chuyển đổi số, Đảng ủy Bộ Tư pháp sẽ định hướng việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh như thế nào để những giá trị học tập từ Bác thực sự trở thành động lực đổi mới và nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ của toàn ngành?

Đồng chí Nguyễn Quang Thái: Đảng ủy Bộ Tư pháp xác định, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải trở thành động lực đổi mới tư duy, phương pháp làm việc và nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của toàn ngành, tập trung vào bốn định hướng:

Đảng ủy Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. (Ảnh: TL)

Một là, đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng quy luật khách quan, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch, khả thi; chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo, khơi thông nguồn lực, tạo không gian để người dân, doanh nghiệp chủ động sáng tạo, thực hiện những gì pháp luật không cấm.

Hai là, kiểm soát chặt chẽ toàn bộ vòng đời pháp luật. Gắn xây dựng chính sách, ban hành văn bản với tổ chức thi hành, kiểm tra, đánh giá và kịp thời sửa đổi những quy định bất cập; bảo đảm pháp luật không chỉ tốt trên văn bản mà phải được thực hiện thống nhất, hiệu quả trong thực tiễn.

Ba là, cải cách hành chính thực chất, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Kiên quyết cắt giảm thủ tục, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, khắc phục tình trạng chậm trễ, đùn đẩy trách nhiệm; lấy mức độ thuận lợi và hiệu quả phục vụ làm thước đo.

Bốn là, đổi mới phương thức làm việc trên nền tảng số. Đẩy mạnh kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu; ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng tham mưu, điều hành, giải quyết công việc, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và trách nhiệm trong thực thi công vụ.

Để hiện thực hóa các định hướng này, cấp ủy, người đứng đầu phải nêu gương, trực tiếp chỉ đạo, gắn từng nhiệm vụ với sản phẩm, tiến độ và kết quả cụ thể; lấy hiệu quả thực hiện làm căn cứ đánh giá cán bộ, đảng viên và bình xét thi đua.

Mục tiêu cuối cùng là đưa việc học và làm theo Bác thành hành động thường xuyên, tạo chuyển biến thực chất: pháp luật kiến tạo phát triển, thi hành hiệu quả, thủ tục thông thoáng, phương thức làm việc hiện đại và người dân, doanh nghiệp được phục vụ ngày càng tốt hơn.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!