Học võ, học kính trọng

Trong những tấm huy chương của Muay trẻ Việt Nam vừa giành được tại Hy Lạp, có thành tích đến từ phần trình diễn mang ý nghĩa tri ân người thầy. Câu chuyện ấy gợi ra điều đáng nghĩ khi ngày 20.11 đến gần: thể thao có thể giúp trẻ lớn lên như thế nào, bên cạnh việc mạnh hơn và thi đấu giỏi hơn?

Hai tấm HCV và bài học về người thầy

Nguyễn Trần Kim Cương giành HCV Wai Kru nhóm U10; Trần Huỳnh An Nhiên đứng đầu nội dung này ở nhóm U12. Đó là hai trong ba HCV của đội tuyển Muay trẻ Việt Nam tại Giải vô địch thế giới 2026 ở Hy Lạp. Tấm HCV còn lại thuộc về Mê Thị Vân, hạng cân 42kg nữ U18. Thành tích ở nội dung biểu diễn và đối kháng có yêu cầu khác nhau; đặt cạnh nhau, chúng cho thấy những cách các võ sĩ trẻ Việt Nam khẳng định năng lực trên đấu trường quốc tế.

Wai Kru, theo giới thiệu của Liên đoàn các hiệp hội Muay quốc tế (IFMA), thể hiện sự kính trọng, lòng biết ơn người thầy và sự tiếp nối truyền thống của môn võ. Trên nền tảng đào tạo của liên đoàn, thực hành này được giảng dạy cùng với việc chuẩn bị thể lực, kỹ thuật, giúp người tập hiểu ý nghĩa văn hóa đồng thời rèn tính kỷ luật và khả năng tập trung.

Bởi vậy, niềm vui từ hai tấm HCV có thêm chiều sâu khi người xem hiểu các em đã thi ở nội dung nào. Trong môn thể thao đòi hỏi sức mạnh, sự kính trọng vẫn có vị trí được xác lập rõ ràng. Người học được nhắc nhớ rằng kỹ năng mình có không tự nhiên mà đến; phía sau sự thành thạo là công sức hướng dẫn, sửa chữa và trao truyền.

Tất nhiên, huy chương ở phần trình diễn không phải giấy chứng nhận về nhân cách. Lòng biết ơn cần được thể hiện qua cách sống lâu dài, qua ứng xử với thầy, với bạn, với cả người vừa đánh bại mình. Giá trị đáng chú ý ở đây là cách tổ chức việc học: truyền thống và đạo lý được đưa vào nội dung thực hành, có thời gian dành cho chúng, có yêu cầu để người tập nghiêm túc theo đuổi.

Gia đình HLV Nguyễn Trần Duy Nhất cùng các huy chương tại Giải vô địch Muay trẻ thế giới 2026, Olympia, Hy Lạp. Lá cờ được giương phía sau các võ sĩ nhỏ tuổi ghi lại niềm vui chung giữa những thế hệ

Gia đình HLV Nguyễn Trần Duy Nhất cùng các huy chương tại Giải vô địch Muay trẻ thế giới 2026, Olympia, Hy Lạp. Lá cờ được giương phía sau các võ sĩ nhỏ tuổi ghi lại niềm vui chung giữa những thế hệ

Kính trọng cũng cần được thực hành

Quy định thi đấu IFMA sửa đổi ngày 11.5.2026 xác định Wai Kru là nội dung trình diễn cá nhân. Bài thi kéo dài từ bốn đến năm phút, được đánh giá qua các tiêu chí như tư thế đúng, động tác hoàn chỉnh, nhịp điệu và sự liền mạch. Ý nghĩa văn hóa, như vậy, đi cùng những đòi hỏi cụ thể về chất lượng thể hiện.

Chi tiết này đáng suy ngẫm đối với việc giáo dục trẻ qua thể thao. Chúng ta dễ đồng thuận rằng trẻ cần có kỷ luật, biết tôn trọng và biết ơn. Khó hơn là tạo được môi trường để các em thực hành những điều ấy đều đặn, thay vì chỉ nghe nhắc vào dịp lễ hoặc sau lúc mắc lỗi. Trong buổi tập, cách người thầy sửa động tác, cách bạn tập chờ nhau, cách người thắng đón nhận kết quả đều có thể trở thành bài học. Trẻ quan sát cách người lớn hành xử trước khi hiểu hết những lời người lớn giảng.

Vì thế, yêu cầu kính trọng cũng đặt trách nhiệm lên người hướng dẫn. Sự nghiêm khắc có ý nghĩa khi giúp học trò hiểu điều cần sửa và tin rằng mình có thể tiến bộ. Việc phục tùng vì sợ hãi khó nuôi được lòng kính trọng bền lâu. Với người thầy thể thao, uy tín được bồi đắp trong chính cách sử dụng thẩm quyền: công bằng khi đánh giá, rõ ràng khi yêu cầu, biết lắng nghe những giới hạn và khó khăn của học trò.

Nhìn từ đó, câu chuyện Wai Kru không dừng ở nghi thức tri ân. Nó mở ra câu hỏi về chất lượng môi trường đào tạo: trẻ đang được học những chuẩn mực nào, và người lớn có sống đúng với những chuẩn mực mình yêu cầu ở trẻ hay không?

Thành tích mở thêm cách nhìn

Kim Cương còn giành HCB hạng cân 30kg, còn An Nhiên có HCĐ hạng cân 44kg. Những kết quả ấy cho thấy hai em đã tham gia cả nội dung biểu diễn lẫn đối kháng. Người đọc có thêm căn cứ để hình dung năng lực của các võ sĩ nhỏ tuổi, thay vì chỉ biết tên các em qua màu huy chương.

Đối với công chúng, hiểu thành tích cũng là cách cổ vũ có trách nhiệm. Khi biết bài thi đòi hỏi điều gì, người xem có thể trân trọng công sức của vận động viên cụ thể hơn, bớt lệ thuộc vào phép đếm vàng, bạc, đồng. Sự quan tâm ấy tạo thêm chỗ đứng cho những nội dung mang giá trị văn hóa, cho công việc đào tạo âm thầm và cho các khả năng khác nhau của trẻ.

Với ngành thể thao, thành tích quốc tế là kết quả đáng ghi nhận. Nhưng ý nghĩa xã hội của đầu tư cho thể thao trẻ còn nằm ở những gì có thể trở về cùng các em: kỹ năng, sự tự tin, khả năng hợp tác và ý thức về cách sử dụng sức mạnh của mình. Những giá trị ấy cần được chăm sóc trong sinh hoạt hằng ngày của câu lạc bộ, nhà trường và gia đình. Chúng không tự xuất hiện sau lễ trao giải.

Ngày 20.11 đến gần, hai tấm HCV Wai Kru gợi thêm cách nghĩ về lòng tri ân. Người học có thể bày tỏ sự kính trọng bằng chính việc học cho đến nơi đến chốn, thực hành nghiêm túc điều đã được truyền dạy. Người thầy có thể nhận lại từ học trò thành tích, nhưng cũng có thể nhận điều bền hơn: đứa trẻ biết mình mạnh lên nhờ ai và biết đối xử với người khác ra sao khi đã có sức mạnh.

NGUYỄN ĐỖ

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/hoc-vo-hoc-kinh-trong.html