Vì sao không có một công thức dinh dưỡng chung cho mọi vận động viên?
Từ chuyên môn quốc tế và những chia sẻ tại buổi tập huấn chuyên đề cùng Ủy ban Olympic Việt Nam, hai chuyên gia Herbalife lý giải nhu cầu dinh dưỡng khác biệt ra sao giữa các môn sức mạnh, sức bền và đồng đội, đồng thời làm rõ những quan niệm sai lầm phổ biến.

Tiến sĩ Luigi Gratton và Tiến sĩ Krissy Ladner, hai chuyên gia dinh dưỡng thể thao của Herbalife chia sẻ tại buổi tập huấn cùng VOC
Mỗi nhóm môn, một ưu tiên dinh dưỡng
Dinh dưỡng là nền tảng hỗ trợ tập luyện và quá trình thích nghi của cơ thể. Dù vậy, theo các chuyên gia, việc chỉ chú trọng một loại thực phẩm hay sao chép thực đơn của người khác thường không mang lại hiệu quả như mong muốn.
Tại buổi tập huấn chuyên đề “Dinh dưỡng và hồi phục cho các môn thể thao sức bền và sức mạnh” do Herbalife phối hợp cùng Ủy ban Olympic Việt Nam (VOC) tổ chức ngày 9/11, thông điệp xuyên suốt được hai chuyên gia Herbalife đưa ra là: không có công thức dinh dưỡng nào phù hợp với mọi vận động viên.
Lý giải điều này, Tiến sĩ Krissy Ladner, Giám đốc phụ trách Thành tích Thể thao và Giáo dục Dinh dưỡng, Herbalife, cho biết: “Mỗi nhóm môn có khối lượng vận động khác nhau về thời lượng, cường độ, số lần co cơ lặp lại và lịch hồi phục. Kế hoạch ăn uống cần phản ánh đúng những yêu cầu đó”
Môn sức mạnh - xây dựng và duy trì khối cơ nạc. Với cử tạ và các môn thi đấu theo hạng cân như judo, vật, quyền Anh, vận động viên cần đủ tổng năng lượng để xây dựng hoặc duy trì khối cơ nạc, không chỉ riêng protein. Protein nên được nạp đều đặn trong ngày, kể cả sau tập luyện.
Ngày thi đấu có nhiều lượt và thời gian chờ dài cần chuẩn bị sẵn bữa phụ và nước uống giữa các lượt. Việc kiểm soát cân nặng cần được lên kế hoạch trước nhiều tuần, tránh giảm cân cấp tốc và mất nước quá mức, đồng thời bù nước và nạp lại năng lượng sau khi cân.
Môn sức bền - nạp năng lượng cho những nỗ lực kéo dài. Với chạy cự ly dài, đua xe đạp, bơi hay chèo thuyền, lượng carbohydrat cần tương xứng với tuần tập: nhiều hơn vào ngày tập nặng hoặc dài, ít hơn vào ngày tập nhẹ hoặc ngày hồi phục.
Vận động viên cần kế hoạch nạp năng lượng trước, trong và sau cuộc đua, đồng thời tập cho hệ tiêu hóa thích nghi, nguyên tắc là không thử bất cứ điều gì mới vào ngày thi đấu. Khối lượng tập luyện lớn cũng làm tăng nguy cơ năng lượng khả dụng thấp, với các dấu hiệu cần lưu ý như mệt mỏi, hay ốm vặt, chấn thương, thay đổi tâm trạng và mất kinh.
Môn đồng đội và vận động ngắt quãng - nạp năng lượng cho những pha bứt tốc lặp lại. Với bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền hay bóng ném, ngày tập, ngày thi đấu và ngày nghỉ cần cách nạp năng lượng khác nhau. Vận động viên nên bổ sung nhanh carbohydrat và nước trong giờ nghỉ giữa hiệp và các quãng nghỉ khác, nạp lại năng lượng ngay sau khi thi đấu, và có kế hoạch cho lịch thi đấu dày, giải đấu tập trung, di chuyển và thời tiết nóng.
Hai vận động viên, hai kế hoạch. Tình huống được phân tích tại buổi tập huấn cho thấy một nam vận động viên cử tạ đẳng cấp Olympic và một nữ vận động viên đua xe đạp đường trường đẳng cấp cao có nhu cầu carbohydrat và năng lượng khác nhau, cũng như đối mặt với những rủi ro chính khác nhau: giảm cân cấp tốc ở vận động viên cử tạ và năng lượng khả dụng thấp ở vận động viên đua xe đạp.
Làm rõ những quan niệm sai lầm phổ biến
Bên cạnh chiến lược riêng cho từng nhóm môn, các chuyên gia Herbalife cũng làm rõ một số quan niệm sai lầm phổ biến. Thứ nhất, nhiều người cho rằng tăng cơ chỉ cần thêm protein, trong khi cơ thể cần đủ tổng năng lượng. Thứ hai, uống càng nhiều nước không có nghĩa là càng tốt. Thứ ba, vận động viên cùng môn không thể áp dụng chung một kế hoạch dinh dưỡng.
Tiến sĩ Luigi Gratton, Phó Chủ tịch, Văn phòng Sức khỏe và Thể chất, Herbalife, đồng thời là Chủ tịch Ban Cố vấn Dinh dưỡng Herbalife, lưu ý: “Không nên coi carbohydrat hay chất béo là ‘tốt’ hay ‘xấu’ một cách tuyệt đối. Điều quan trọng là chất lượng thực phẩm, tổng lượng nạp và bối cảnh tập luyện.”
Một hiểu lầm khác là ăn một bữa mì Ý thật lớn trước mỗi lần chạy. Trên thực tế, nạp carbohydrat theo phác đồ (carbohydrate loading) chỉ dành cho các nội dung thi đấu kéo dài.
Trước thi đấu, vận động viên nên chọn thực phẩm quen thuộc, dễ tiêu hóa: một bát cháo gà nhẹ bụng phù hợp trước một nỗ lực ngắn, nhưng một cuộc đua dài cần bữa ăn nhiều carbohydrat hơn, khoảng 3 - 4 giờ trước giờ xuất phát. Thông điệp của các chuyên gia: đừng rập khuôn theo môn thể thao, mỗi vận động viên cần một kế hoạch riêng.
Nguyên tắc dinh dưỡng chung cho mọi môn thể thao
Dù thi đấu ở môn nào, nguyên tắc chung vẫn bắt đầu từ việc nạp đủ năng lượng, dưỡng chất và bù nước hợp lý; xây dựng chiến lược dinh dưỡng phù hợp với yêu cầu tập luyện; hồi phục và ngủ đủ giấc; và nhận biết sớm nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng hoặc năng lượng khả dụng thấp.
Với vận động viên thi đấu, việc lựa chọn sản phẩm dinh dưỡng phù hợp còn đòi hỏi đánh giá chất lượng, độ an toàn và kết quả kiểm nghiệm chất cấm độc lập.
Thành lập năm 1980 với mục tiêu trở thành một trong những công ty, cộng đồng và nền tảng hàng đầu về sức khỏe và thể chất, Herbalife phát triển các sản phẩm dựa trên nền tảng khoa học, được kiểm chứng bằng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt.
Dòng sản phẩm dinh dưỡng thể thao chuyên biệt Herbalife24 được thiết kế dành cho vận động viên và người thường xuyên vận động, mang đến nhiều lựa chọn dinh dưỡng hỗ trợ cho các nhu cầu tập luyện và hồi phục khác nhau. Dòng sản phẩm thể hiện cam kết của Herbalife về chất lượng và an toàn, với quy trình kiểm nghiệm chất cấm độc lập và chứng nhận thể thao của bên thứ ba đối với các sản phẩm áp dụng.


