Hội Cấp Thoát nước Việt Nam đổi mới hoạt động, đẩy mạnh số hóa nhiệm kỳ 2026-2031

Ông Nguyễn Ngọc Điệp - Chủ tịch VWSA phát biểu. (Ảnh Hữu Mạnh)

Theo báo cáo tại Đại hội, nhiệm kỳ 2021-2026, ngành cấp, thoát nước hoạt động trong bối cảnh chịu nhiều tác động từ dịch bệnh, thiên tai, biến đổi khí hậu, đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động giá năng lượng, vật tư, nguyên liệu. Trong điều kiện đó, VWSA cùng các chi hội, đơn vị hội viên duy trì hoạt động, hỗ trợ nhau vượt khó, góp phần bảo đảm dịch vụ thiết yếu phục vụ đời sống dân sinh.

Đến nay, khu vực đô thị có tổng công suất cấp nước khoảng 13-13,2 triệu m³/ngày đêm, tăng khoảng 3 triệu m³ so năm 2020. Tỷ lệ cấp nước đô thị đạt 95%, trong khi tỷ lệ thất thoát nước giảm còn 16,3%.

Tại khu vực nông thôn, tỷ lệ người dân sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 92,5%. Hệ thống cấp nước tập trung có hơn 18.000 công trình, phục vụ khoảng 44% dân số nông thôn, bên cạnh khoảng 10 triệu công trình cấp nước hộ gia đình.

Trong lĩnh vực thoát nước, đến năm 2025, cả nước có 83 nhà máy xử lý nước thải đô thị tại 50 đô thị, với tổng công suất thiết kế hơn 2 triệu m³/ngày đêm. Công suất hoạt động thực tế khoảng 1,1 triệu m³/ngày đêm.

Cùng với sự phát triển của ngành, tổ chức Hội tiếp tục được củng cố. Số hội viên tăng từ 324 đơn vị năm 2021 lên 418 đơn vị vào tháng 4/2026.

Trong nhiệm kỳ VI, VWSA cũng tích cực tham gia góp ý, xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến ngành nước, trong đó có dự thảo Luật Cấp, Thoát nước; Luật Tài nguyên nước sửa đổi; Luật Đất đai sửa đổi và nhiều nghị định, quy chuẩn, tiêu chuẩn, thông tư liên quan.

Hội đồng thời đẩy mạnh đào tạo, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, truyền thông và kết nối chuyên ngành. Từ năm 2022, Tuần lễ ngành nước Việt Nam (Vietnam Water Week) được phát triển thành sự kiện thường niên, trở thành diễn đàn kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học và các đối tác trong nước, quốc tế.

Hoàn thiện chính sách, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn

Ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) phát biểu.

Phát biểu tại Đại hội, ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng), đánh giá VWSA đang thực hiện tốt hai nhiệm vụ quan trọng là tham gia tham mưu chính sách cho Chính phủ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp ngành cấp, thoát nước.

Liên quan dự thảo Luật Cấp, Thoát nước, ông Tạ Quang Vinh cho biết Bộ Xây dựng đang rà soát dự thảo trong bối cảnh địa giới hành chính và hệ thống chính quyền địa phương có nhiều thay đổi. Đồng thời, dự thảo cần được xem xét trong mối quan hệ với những thay đổi của pháp luật về đầu tư, đầu tư công, xây dựng, tài nguyên nước, PPP và quy hoạch đô thị, nông thôn.

Dự kiến Luật Cấp, Thoát nước sẽ được Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 3 vào tháng 5/2027.

Theo ông Tạ Quang Vinh, Bộ Xây dựng đang xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành cấp, thoát nước, kết nối và liên thông dữ liệu; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động cấp, thoát nước; nghiên cứu đồng bộ phương pháp xác định giá đối với cấp nước và thoát nước, đồng thời làm rõ các yêu cầu về cấp nước thông minh, thoát nước thông minh trong quá trình phát triển đô thị thông minh.

Ông đề nghị các doanh nghiệp ngành nước tiếp tục chia sẻ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn để cơ quan quản lý có thêm cơ sở nghiên cứu, sửa đổi, thay đổi hoặc bãi bỏ những quy định chưa phù hợp.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Bùi Thanh Giang, Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn (SAWACO), Chủ tịch Chi hội Cấp Thoát nước miền nam, kiến nghị sớm hoàn thiện và ban hành Luật Cấp, Thoát nước; đồng thời rà soát, cập nhật các định mức kinh tế-kỹ thuật phù hợp biến động chi phí vật tư, năng lượng và thực tiễn vận hành.

Đối với khu vực đồng bằng sông Cửu Long, ông Bùi Thanh Giang đề nghị xây dựng chiến lược bảo đảm an ninh nguồn nước liên vùng; ưu tiên đầu tư hồ chứa nước ngọt, trạm bơm phòng mặn, công trình ngăn triều và hệ thống dự phòng trước tác động của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn.

Đẩy mạnh số hóa, quản lý hệ thống theo lưu vực

Tham luận tại Đại hội, ông Phan Hoài Minh, Tổng Giám đốc Công ty Thoát nước Hà Nội, cho rằng trước tốc độ đô thị hóa nhanh, biến đổi khí hậu và tình trạng mưa cực đoan, công tác thoát nước đô thị cần được quan tâm hơn trong nhiệm kỳ VII.

Theo ông, khoảng cách giữa công suất thiết kế và công suất vận hành thực tế của các nhà máy xử lý nước thải cho thấy yêu cầu nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống đang đặt ra rõ nét.

Từ thực tiễn này, ông Phan Hoài Minh đề xuất chuyển từ quản lý từng công trình sang quản lý đồng bộ theo hệ thống, theo lưu vực; tăng cường kết nối dữ liệu, giám sát và điều hành theo thời gian thực.

Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần tập trung giải quyết các bài toán cụ thể như dự báo ngập, phát hiện điểm tắc, tối ưu vận hành trạm bơm và xử lý nước thải.

Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối doanh nghiệp với trường, viện trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; chú trọng đào tạo nhân lực, gắn đào tạo với thực tiễn và truyền thụ kinh nghiệm cho đội ngũ kế cận.

Hướng tới ngành nước hiện đại, bền vững

Ban Chấp hành VWSA nhiệm kỳ VII (2026-2031) được bầu gồm 112 thành viên; ông Nguyễn Ngọc Điệp tiếp tục được bầu giữ chức Chủ tịch VWSA. (Ảnh: Hữu Mạnh)

Bước vào nhiệm kỳ VII, VWSA xác định mục tiêu xây dựng Hội theo tinh thần “Đoàn kết-Đổi mới-Hiệu quả vì sự phát triển bền vững ngành cấp, thoát nước Việt Nam”.

Trong lĩnh vực cấp nước, Hội phấn đấu cùng các đơn vị hội viên đưa tỷ lệ thất thoát nước bình quân xuống dưới 15% vào năm 2030; tối thiểu 50% đơn vị cấp nước thực hiện số hóa trong quản trị doanh nghiệp.

Đối với thoát nước và xử lý nước thải, Hội đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý hệ thống, tăng tỷ lệ nước thải được xử lý và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đến năm 2030, phấn đấu 100% đơn vị hội viên quản lý hiệu quả hệ thống thoát nước, xử lý nước thải theo quy định; trên 30% doanh nghiệp thoát nước thực hiện số hóa trong quản lý hệ thống.

VWSA sẽ tiếp tục tăng cường lấy ý kiến hội viên, chuyên gia, nhà khoa học; tổng hợp các khó khăn, vướng mắc trong thực thi chính sách; tham gia góp ý dự thảo Luật Cấp, Thoát nước và các văn bản pháp luật liên quan.

Hội cũng định hướng đổi mới đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và quản lý nước thông minh; hỗ trợ phát triển sản xuất vật tư, thiết bị chuyên ngành nước có chất lượng cao.