Hội đồng Khoa học của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổng kết nhiệm kỳ 2021 - 2026

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tặng sách "80 năm Quốc hội Việt Nam - Những dấu ấn lịch sử" cho các thành viên Hội đồng

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Tham dự có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định - Chủ tịch Hội đồng; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh; Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển - Phó Chủ tịch Hội đồng; đại diện Thường trực Hội đồng dân tộc, các cơ quan của Quốc hội; các chuyên gia, nhà khoa học...

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định - Chủ tịch Hội đồng phát biểu

Phát biểu khai mạc Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định - Chủ tịch Hội đồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội đánh giá cao hoạt động của Hội đồng "chưa bao giờ tốt như nhiệm kỳ này". So với nhiệm kỳ trước chỉ họp 2 - 3 phiên, nhiệm kỳ này, Hội đồng đã tổ chức 13 phiên họp, đặc biệt là sự gắn kết giữa công tác nghiên cứu khoa học với công tác lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước gần gũi hơn bao giờ hết.

Báo cáo tại phiên họp, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển - Phó Chủ tịch Hội đồng nêu rõ, kết quả nổi bật của Hội đồng nhiệm kỳ 2021 - 2026 là thực hiện hiệu quả vai trò tư vấn Định hướng nghiên cứu khoa học cho cả nhiệm kỳ và cho ý kiến vào Danh mục nhiệm vụ khoa học hằng năm, góp phần hình thành định hướng nghiên cứu khoa học của cả nhiệm kỳ, hằng năm và nâng cao chất lượng tham vấn phục vụ cho hoạt động lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển - Phó Chủ tịch Hội đồng báo cáo tại phiên họp

Dấu ấn hoạt động nghiên cứu khoa học của Quốc hội là sự chuyển hướng rõ nét từ nghiên cứu diện rộng sang nghiên cứu trọng tâm, bám sát chương trình công tác của Quốc hội. Riêng Hội đồng, trong nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã ưu tiên nghiên cứu góp phần tháo gỡ “điểm nghẽn”. Dấu ấn nghiên cứu được thể hiện trên ba trụ cột: nhóm nghiên cứu phục vụ phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội; nhóm nghiên cứu về tổ chức bộ máy và kiểm soát quyền lực; nhóm nghiên cứu các vấn đề mới như kinh tế số, xã hội số, chuyển đổi xanh...

Trên cơ sở Định hướng nghiên cứu khoa học, giai đoạn 2021 - 2026 đã triển khai 41 đề tài cấp bộ và 5 đề tài cấp cơ sở; các đề tài triển khai trong nhiệm kỳ này có trọng tâm, trọng điểm, chuyên sâu và thiết thực hơn.

Hội đồng cũng tham gia tích cực vào hoạt động của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; tổ chức tham vấn, góp ý dự án luật và quyết định quan trọng của Quốc hội.

Thành viên Hội đồng phát biểu tại phiên họp

Trên cơ sở bám sát định hướng lập pháp của Quốc hội khóa XVI, hoạt động nghiên cứu và tham vấn của Hội đồng giai đoạn 2026 - 2031 tập trung vào 3 trọng tâm.

Thứ nhất, ưu tiên tham vấn đối với các vấn đề chính sách lớn và các nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau.

Thứ hai, tập trung nghiên cứu, đề xuất giải pháp tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế, nhất là các quy định chồng chéo, mâu thuẫn đang cản trở sự phát triển của đất nước, trọng tâm vào các lĩnh vực như mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, tổ chức bộ máy nhà nước, phân cấp, phân quyền, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Thứ ba, chủ động nghiên cứu dự báo và kiến tạo phát triển; bên cạnh việc phản biện các dự án luật đã được trình, Hội đồng cần chủ động đặt hàng nghiên cứu các vấn đề mới, có tính dài hạn nhằm chuẩn bị luận cứ khoa học từ sớm, từ xa, phục vụ hoạt động hoạch định chính sách và quyết sách chiến lược của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tại phiên họp, các đại biểu nhất trí cho rằng, Quốc hội khóa XV đã triển khai khối lượng công tác lập pháp rất khổng lồ. Tương ứng với khối lượng công việc của Quốc hội, Hội đồng đã triển khai nghiên cứu nhiều nội dung toàn diện và chuyên sâu để phục vụ các quyết sách quan trọng; phát huy vai trò là thiết chế đặc thù, có tính chuyên môn, tham vấn, cung cấp luận cứ khoa học và phản biện độc lập. Khi công tác nghiên cứu khoa học được đề cao, chất lượng và hiệu quả hoạt động của các cơ quan của Quốc hội và Văn phòng Quốc hội được nâng lên rõ rệt.

Một số thành viên Hội đồng kiến nghị, Hội đồng tiếp tục tăng cường tổ chức các hội thảo, các cuộc họp thảo luận trực tiếp về những vấn đề mới đòi hỏi kinh nghiệm quốc tế và có sự giải trình. Đồng thời, cải thiện mạnh mẽ về cơ chế tài chính; có phần mềm quản lý khoa học để công tác nghiên cứu, nghiệm thu, lưu trữ được thực hiện bài bản hơn.

Toàn cảnh phiên họp

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định yêu cầu, cần tiếp tục kế thừa, phát huy kinh nghiệm hoạt động của Hội đồng khoa học nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, trong đó chuyển từ bị động dàn trải đăng ký của các chủ đề tài sang Thường trực Hội đồng chủ động đề xuất đặt hàng theo ưu tiên chính sách các vấn đề mới, vấn đề khó, vấn đề đột xuất, các vấn đề cơ bản, lâu dài, gắn với hoạt động của Quốc hội, việc trọng tâm, việc quan trọng, việc cần làm ngay, việc cần làm bài bản theo đúng tinh thần các Nghị quyết chiến lược của Đảng, chủ trương, đường lối mới mà Đại hội Đảng lần thứ XIV đã xác định.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhất trí kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục duy trì hoạt động của Hội đồng khoa học trong nhiệm kỳ tới và ban hành Quy chế quản lý hoạt động khoa học mới, phần mềm quản lý khoa học phù hợp với Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các Nghị quyết chiến lược của Đảng (Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 66-NQ/TW…).

Các đại biểu dự phiên họp

Đồng thời, đề nghị Văn phòng Quốc hội phối hợp với Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù về hoạt động của Hội đồng khoa học của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Các đại biểu dự phiên họp

Cùng với đó, các cơ quan của Quốc hội sớm hoàn thiện các cơ chế, triển khai các giải pháp mạnh mẽ để xây dựng, huy động mạng lưới các chuyên gia, nhà khoa học, hình thành các tổ chức tư vấn chuyên đề về pháp luật, kinh tế, xã hội, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh…, gắn với cơ chế tài chính linh hoạt nhằm thu hút chất xám, đáp ứng yêu cầu tư vấn nhanh, hiệu quả, đột xuất…

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Văn phòng Quốc hội tiếp tục: hoàn thiện thủ tục đề xuất khen thưởng cho các tập thể, cá nhân là thành viên Hội đồng có những đóng góp xuất sắc trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV; nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các thành viên Hội đồng và các cơ quan liên quan xây dựng Đề án thành lập Hội đồng khoa học của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhiệm kỳ tới.

Minh Trang; Ảnh: Hồ Long