Hồi kết cho văn hóa số sàn?

Trong quyển Divided by a Common Language - A Guide to British and American English của tác giả Christopher Davies, ôtô số sàn được nhắc đến như là lựa chọn phổ biến hàng đầu tại Vương quốc Anh.

“Ôtô cho thuê tại Anh thường không đi kèm hộp số tự động, trừ khi khách hàng có yêu cầu cụ thể”, tác giả Christopher Davies viết. Đoạn văn ngắn gọn nằm trong quyển sách xuất bản năm 2005, phần nào cho thấy sự phổ biến của ôtô số sàn trong cộng đồng người dùng xe ở xứ sở sương mù.

Ôtô số sàn dần biến mất

Dẫu vậy, niềm ưa thích mà người Anh dành cho hộp số sàn dường như đang dần phai nhạt. Dữ liệu đăng ký xe mới nhất tại Vương quốc Anh cho thấy gần như tất cả ôtô mới đều đi kèm hộp số tự động. Hộp số sàn ngược lại, sụt giảm thị phần nhanh chóng ngay tại thị trường vốn đang tăng trưởng khá mạnh mẽ.

Chuyên trang Motor1 dẫn các số liệu phân tích thị trường ôtô của Anh trong năm nay cho thấy gần 92% lượng xe mới được khách hàng đặt mua là xe số tự động. Điều này khiến xe số sàn vô tình trở thành một lựa chọn ngách, với chỉ khoảng 7,9% ôtô mới trang bị hộp số sàn.

Không chỉ số liệu bán hàng, danh mục ôtô mới tại Anh cũng đang cho thấy xu hướng tương tự. Trong số 356 lựa chọn ôtô mới hiện có ở xứ sở sương mù, chỉ 72 dòng xe đang cung cấp tùy chọn hộp số sàn.

Diễn biến này là hệ quả tất yếu sau khi nhiều thương hiệu ôtô đang cắt giảm các phiên bản số sàn. Dải sản phẩm M của BMW là ví dụ điển hình, hay việc Volkswagen loại bỏ phiên bản số sàn trên Jetta GLI cũng là diễn biến đáng chú ý.

Một thống kê khác thực hiện vào năm 2025 cho thấy tỷ lệ ôtô số sàn trong cơ cấu doanh số xe mới tại Mỹ và nhiều quốc gia châu Âu đã giảm mạnh trong giai đoạn 2001-2024.

Chẳng hạn, Đức ghi nhận tỷ lệ này giảm từ 83% về 18%, Italy giảm từ 98% về 48%, trong khi Vương quốc Anh chứng kiến mức sụt giảm từ 86% hồi năm 2001 về 22% trong năm 2024.

Loạt số liệu từ thống kê ở trên cho thấy sự thu hẹp của hộp số sàn không phải hiện tượng cá biệt tại Anh, mà đã và đang diễn ra trên diện rộng ở các thị trường ôtô tiêu biểu của lục địa già.

Ngay cả thị trường Mỹ vốn không quá ưa chuộng hộp số sàn cũng chứng kiến tỷ lệ đóng góp của tùy chọn này vào doanh số ôtô mới giảm mạnh. Từ mức 28% hồi năm 2001, ôtô số sàn chỉ còn đóng góp 0,7% trong tổng doanh số ôtô mới tại Mỹ vào năm 2024.

Lý do xe số tự động lên ngôi

Chuyên trang Motor1 cho rằng có nhiều nguyên nhân thúc đẩy khách hàng Anh chuyển sang ôtô trang bị hộp số tự động.

Xe hybrid và ôtô thuần điện đang tăng dần số lượng trên thị trường. Các xe này hoặc không sử dụng hộp số truyền thống, hoặc kết hợp điện hóa với các thiết lập hộp số tự động.

Số liệu bán hàng cho thấy doanh số ôtô mới tại Anh trong tháng 7 đã tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái, với động lực tăng trưởng chính từ xe điện. Sự gia tăng của xe điện hóa vì thế sẽ là yếu tố khiến tỷ trọng của xe số sàn trong cơ cấu doanh số xe mới ngày càng bị thu hẹp.

Giám đốc bộ phận hiệu suất cao M của BMW chỉ ra sự sụt giảm trong hỗ trợ từ phía nhà cung cấp với phụ tùng hộp số sàn. Vị này đồng tình với quan điểm chung, rằng doanh số thấp khiến các hãng không còn lý do để duy trì nguồn lực sản xuất cho chân côn, cần số và các công tác hiệu chỉnh khác có liên quan.

Cơ quan quản lý tại Anh cũng đã vạch ra ranh giới rõ ràng giữa giấy phép lái xe số tự động và số sàn, xác nhận không có kế hoạch cho phép những người sở hữu bằng lái ôtô số tự động được chạy xe số sàn. Điều này, theo Motor1, khiến những mẫu xe số sàn lọt vào một phân khúc ngách nhỏ hơn trong hoạt động đào tạo và sát hạch lái xe.

Với những khách hàng đam mê cảm giác tự tay sang số, ôtô số sàn đang ngày càng ít lựa chọn nhưng chưa hoàn toàn bị khai tử.

Các phiên bản đặc biệt của vài dòng xe cùng số ít mẫu xe phổ thông vẫn được trang bị hộp số sàn, đi kèm chân côn và cần số cơ khí.

Thực tế từ thị trường Anh cho thấy hộp số sàn đang chuyển từ trang bị mặc định trên ôtô phổ thông sang lựa chọn mang tính chuyên biệt. Khách hàng muốn sở hữu xe số sàn giờ đây phải cần lên kế hoạch từ sớm, thay vì ra đại lý và chọn mẫu xe mình mong muốn.

Những nỗ lực duy trì hộp số sàn trên một vài dòng xe hiệu suất cao từ các thương hiệu như BMW sẽ định hình lại cách thị trường định giá và quảng bá loại trang bị này.

Giờ đây, hộp số sàn không còn là trang bị mặc định, mà đang dần lùi về sân chơi ngách - nơi những lựa chọn dành cho người yêu thích cảm giác tự tay sang số trên xe 3 bàn đạp đang ngày một cạn dần.