Hội nghị AMES 2026: Chủ nhân Giải Nobel Kinh tế 2013 có bài thuyết trình đặc biệt tại Hà Nội

Đây là lần thứ hai Việt Nam được lựa chọn là điểm đến tổ chức sự kiện học thuật danh giá này, sau thành công của AMES 2024 tại TP. Hồ Chí Minh, minh chứng rõ nét cho vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên bản đồ nghiên cứu kinh tế quốc tế.

AMES 2026 quy tụ hàng trăm học giả và nhà khoa học kinh tế hàng đầu thế giới, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu trong các lĩnh vực kinh tế - tài chính - tiền tệ - thương mại quốc tế, truyền cảm hứng cho thế hệ nhà khoa học trẻ Việt Nam và góp phần nâng cao năng lực hoạch định chính sách kinh tế của đất nước.

Toàn cảnh Hội nghị Châu Á của Hiệp hội Kinh tế lượng, Đông Á và Đông Nam Á 2026 (2026 Asia Meeting of the Econometric Society, East & Southeast Asia - AMES 2026). Ảnh: TMU

Giáo sư Lars Peter Hansen: Hoạch định chính sách không nên chỉ dựa trên “ước tính tốt nhất”

Tại Hội nghị, Giáo sư Lars Peter Hansen (Đại học Chicago) - Chủ nhân giải Nobel Kinh tế năm 2013 đã trình bày bài giảng mang tên nhà kinh tế học huyền thoại Amartya Sen.

Bài trình bày của Giáo sư Lars Peter Hansen nghiên cứu cách thức đánh giá giá trị xã hội của các quyết định đầu tư và chính sách trong điều kiện bất định, đặc biệt đối với biến đổi khí hậu, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Nội dung gồm hai phần chính: xây dựng phương pháp định giá xã hội liên thời gian và ứng dụng phương pháp này vào các dự án R&D quy mô lớn liên quan đến biến đổi khí hậu.

Giáo sư Lars Peter Hansen (Đại học Chicago) - Chủ nhân giải Nobel Kinh tế năm 2013 trình bày bài giảng mang tên nhà kinh tế học huyền thoại Amartya Sen tại AMES 2026. Ảnh: TMU

Giáo sư Lars Peter Hansen đề xuất biểu diễn giá trị cận biên xã hội theo cách tiếp cận định giá tài sản. Theo ông, một thay đổi nhỏ trong trạng thái hiện tại của nền kinh tế có thể tác động đến nhiều trạng thái trong tương lai. Các tác động này được đo lường thông qua phản ứng xung lực ngẫu nhiên, đồng thời được điều chỉnh theo mức độ hữu ích xã hội, tỷ lệ chiết khấu và thái độ của nhà hoạch định chính sách đối với sự bất định.

Phương pháp này cho phép phân tách giá trị xã hội thành các cấu phần có thể giải thích được, bao gồm: tác động trực tiếp của một biến trạng thái; tác động lan truyền sang các biến trạng thái khác; tác động đến xác suất xảy ra các biến cố lớn; tác động đến giá trị tiếp diễn của nền kinh tế sau khi biến cố xảy ra.

Giáo sư Lars Peter Hansen cũng đưa ra hướng phân biệt 3 dạng bất định: Rủi ro (các kết quả chưa biết nhưng xác suất xảy ra đã được xác định); Mơ hồ (tồn tại nhiều mô hình xác suất nhưng không biết mô hình nào phù hợp nhất); Sai lệch mô hình (mô hình được sử dụng có thể đưa ra những dự báo xác suất không chính xác).

Ông cho rằng, trong các vấn đề như biến đổi khí hậu, nhiều hậu quả kinh tế không thể đo lường đầy đủ. Vì vậy, việc hoạch định chính sách không nên chỉ dựa trên “ước tính tốt nhất”, mà còn phải cân nhắc những kịch bản bất lợi nhưng có khả năng xảy ra.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: TMU

Bài trình bày của Giáo sư Lars Peter Hansen vận dụng lý thuyết ra quyết định vững chắc, trong đó nhà hoạch định chính sách xem xét cả những phân phối xác suất bất lợi, kèm theo một mức phạt đối với việc làm sai lệch mô hình cơ sở, từ đó hình thành xác suất điều chỉnh theo bất định. Đây không nhất thiết là niềm tin thực tế của nhà hoạch định chính sách, mà là công cụ để phản ánh sự thận trọng trước những sai lệch tiềm tàng của mô hình.

Bài trình bày đưa ra 3 thông điệp quan trọng. Thứ nhất, trong một số trường hợp, phản ứng phù hợp nhất trước bất định không phải là chờ đợi thêm thông tin mà là chủ động hành động sớm.

Thứ hai, bất định không đồng nghĩa với việc không thể xây dựng chính sách; thay vào đó, chính sách cần được thiết kế theo hướng thận trọng và có khả năng thích ứng.

Thứ ba, việc truyền đạt minh bạch hơn về mức độ bất định của khoa học và giới hạn của các mô hình kinh tế có thể giúp nâng cao chất lượng thảo luận và hoạch định chính sách.

Giáo sư Lars Peter Hansen cho rằng, thiết kế chính sách khí hậu và chính sách R&D cần vượt ra ngoài những dự báo trung bình hoặc kịch bản được xem là có khả năng xảy ra nhất. Nhà hoạch định chính sách cần tính đến cả sự mơ hồ, khả năng sai lệch của mô hình và các biến cố có xác suất thấp nhưng hậu quả lớn. Trong bối cảnh đó, đầu tư sớm vào R&D và công nghệ sạch có thể là một chiến lược thận trọng và mang lại giá trị xã hội cao.

Hội tụ tinh hoa nghiên cứu quốc tế

Chia sẻ tại Hội nghị, PGS.TS Nguyễn Hoàng, Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại nhấn mạnh, AMES 2026 không chỉ là nơi trình bày các công trình nghiên cứu, mà còn là nơi những ý tưởng gặp gỡ, được phản biện, được hoàn thiện và cùng nhau tạo nên những giá trị mới.

PGS.TS Nguyễn Hoàng, Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại chia sẻ tại Hội nghị. Ảnh: TMU

Theo ông, Hội nghị AMES 2026 diễn ra vào đúng thời điểm chúng ta đang đứng trước những biến đổi sâu sắc về địa chính trị, công nghệ, khí hậu và thương mại. Khi trí tuệ nhân tạo định hình lại các mô hình tăng trưởng và chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu sống còn, những người làm khoa học kinh tế hiểu rằng lời giải cho những bài toán toàn cầu ấy chỉ có thể được tìm ra tại các điểm giao thoa của tri thức.

Đối với Trường Đại học Thương mại, việc đồng tổ chức AMES 2026 không chỉ nằm ở các chỉ số hội nhập quốc tế, mà còn là hiện thân của triết lý giáo dục mà nhà trường theo đuổi trong tầm nhìn chiến lược đến năm 2045 của chúng tôi: "Shape the Future - Kiến tạo tương lai".

“Chúng tôi khát khao xây dựng một môi trường giáo dục thực sự dẫn dắt đổi mới sáng tạo, không chỉ ở đào tạo nhân lực mà còn là nơi kiến tạo tri thức mới và đóng góp tích cực vào sự phát triển của xã hội.

Với tầm nhìn ấy, Trường Đại học Thương mại không chỉ muốn bắt kịp dòng chảy thế giới. Chúng tôi muốn trở thành một điểm gặp gỡ thực sự, một trung tâm kết nối đa chiều giữa giới học thuật, doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách. Nơi đây, tri thức của các nhà khoa học Việt Nam sẽ chạm tới những chuẩn mực giáo dục hàng đầu thế giới; và ngược lại, tinh hoa nghiên cứu quốc tế sẽ tìm về hội tụ trên mảnh đất hình chữ S”, PGS.TS Nguyễn Hoàng khẳng định.

Nhấn mạnh chương trình khoa học của 3 ngày Hội nghị rất đồ sộ và chất lượng, PGS.TS Nguyễn Hoàng cho biết bên cạnh bài giảng của Giáo sư Lars Peter Hansen, 63 phiên thảo luận song song với 250 công trình nghiên cứu được chọn lọc kỹ lưỡng từ hơn 600 bài gửi đến sẽ mở ra những diễn đàn phản biện sâu sắc về kinh tế vĩ mô, tài chính, thương mại, chuỗi cung ứng, kinh tế sức khỏe và những tác động của địa chính trị đến nền kinh tế toàn cầu.

Các nhà khoa học quốc tế chia sẻ tại Hội nghị. Ảnh: TMU

Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại bày tỏ tin tưởng, những cuộc tranh luận, phản biện và kết nối tại diễn đàn khoa học đỉnh cao này sẽ góp phần tạo ra những tác động lâu dài cho nền kinh tế nhân loại.

PGS.TS Nguyễn Hoàng gửi gắm tới các nhà nghiên cứu trẻ, các nghiên cứu sinh và những học giả đang ở những chặng đầu của hành trình khoa học: hãy coi AMES là cánh cửa để bước vào một cộng đồng học thuật quốc tế thực thụ.

“Đừng ngần ngại đặt câu hỏi, chia sẻ ý tưởng và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Tôi tin rằng, những ý tưởng sẽ gặp nhau, những tình bạn sẽ được hình thành và những hợp tác mới sẽ bắt đầu. Đó cũng chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của một hội nghị khoa học quốc tế”, PGS.TS Nguyễn Hoàng cho hay.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: TMU

Mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các nhà khoa học trẻ Việt Nam

PGS.TS Bùi Hữu Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại nhấn mạnh, ý nghĩa lớn nhất của AMES 2026 không chỉ nằm ở sự hiện diện của các học giả hàng đầu thế giới, mà ở thông điệp về vị thế ngày càng được khẳng định của Việt Nam trong cộng đồng học thuật quốc tế.

Việc nhiều nhà khoa học uy tín lựa chọn tham dự Hội nghị cho thấy Việt Nam ngày càng được nhìn nhận là một điểm đến của các diễn đàn học thuật chất lượng và là đối tác tích cực trong mạng lưới nghiên cứu của khu vực và thế giới. Đây cũng là cơ hội để các trường đại học Việt Nam, trong đó có Trường Đại học Thương mại, mở rộng hợp tác, nâng cao chất lượng nghiên cứu và tăng cường đóng góp học thuật mang tầm quốc tế. Đặc biệt, AMES 2026 sẽ tạo điều kiện để các giảng viên, nghiên cứu sinh và nhà khoa học trẻ Việt Nam được trao đổi trực tiếp với những học giả hàng đầu, từ đó mở ra các cơ hội hợp tác, nghiên cứu và phát triển nghề nghiệp.

PGS.TS Bùi Hữu Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại. Ảnh: TMU

Nhấn mạnh việc AMES 2026 dành một không gian rất lớn cho các ứng viên tìm kiếm việc làm học thuật và nghiên cứu sinh giai đoạn cuối, PGS.TS Bùi Hữu Đức cho rằng, một trong những giá trị bền vững nhất của Hội nghị là mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các nhà khoa học trẻ Việt Nam. Hội nghị không chỉ là nơi trao đổi học thuật mà còn là môi trường để các nghiên cứu sinh, giảng viên trẻ và nhà nghiên cứu gặp gỡ trực tiếp các học giả hàng đầu thế giới, tìm kiếm cơ hội học bổng, hợp tác nghiên cứu, tham gia các nhóm nghiên cứu quốc tế và phát triển sự nghiệp học thuật.

Quan trọng hơn, AMES 2026 được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành tư duy nghiên cứu theo chuẩn mực quốc tế, khuyến khích các nhà khoa học trẻ theo đuổi những nghiên cứu có chất lượng, có giá trị học thuật và gắn với các vấn đề thực tiễn.

PGS.TS Bùi Hữu Đức cho biết với Trường Đại học Thương mại, phát triển đội ngũ nghiên cứu trẻ là một định hướng quan trọng trong Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030. Nhà trường mong muốn Hội nghị sẽ trở thành cầu nối để các nhà khoa học trẻ của trường và của Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế và từng bước khẳng định vị thế trên các diễn đàn học thuật.

Cũng theo PGS.TS Bùi Hữu Đức, trong thời gian tới, về nghiên cứu khoa học, Trường Đại học Thương mại sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu theo chuẩn quốc tế, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy các công bố có giá trị. Về hợp tác quốc tế, nhà trường hướng tới những mô hình hợp tác thực chất như nghiên cứu chung, đồng công bố, trao đổi học giả và phát triển các mạng lưới học thuật bền vững.

Về đào tạo, những tri thức và phương pháp nghiên cứu mới sẽ được cập nhật vào chương trình giảng dạy nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu, tư duy phản biện và khả năng hội nhập của người học.

“Điều quan trọng nhất không phải là “nhập khẩu” nguyên vẹn các chuẩn mực quốc tế, mà là tiếp thu có chọn lọc để xây dựng một môi trường học thuật hiện đại, phù hợp với điều kiện Việt Nam và phục vụ tốt hơn cho sự phát triển của đất nước”, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thương mại nhấn mạnh.