Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN: Chuyển từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ

Dữ liệu số đã trở thành nguồn tài nguyên chiến lược

Ngày 15/1, Lễ Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 đã được tổ chức trọng thể tại Hà Nội. Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 do Việt Nam đăng cai tổ chức, quy tụ các Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các Đối tác Đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực.

Lễ Khai mạc vinh dự có sự hiện diện của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, thể hiện sự quan tâm và cam kết chính trị mạnh mẽ của Việt Nam đối với hợp tác số khu vực ASEAN.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết, nhân loại đang bước vào kỷ nguyên số với sự bùng nổ mạnh mẽ của các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật, chuỗi khối. Những tiến bộ này đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội, mở ra cơ hội để các quốc gia phát triển nhanh và bền vững. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà đã trở thành lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Lễ Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6.

Thủ tướng cho rằng, kinh tế số, chính trị số và xã hội số ngày càng khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng mới, trụ cột cho phát triển bền vững. Sự hình thành và mở rộng các hệ sinh thái số đang làm thay đổi sâu sắc cách con người kết nối và các quốc gia tương tác, đặt ra yêu cầu chiến lược về xây dựng hạ tầng số đồng bộ, thể chế số bao trùm và phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao. Dữ liệu số đã trở thành tài nguyên chiến lược, năng lực làm chủ và kết nối dữ liệu quyết định hiệu quả quản trị quốc gia, năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian hợp tác trong ASEAN và với các đối tác.

Trí tuệ nhân tạo giữ vai trò trung tâm của kỷ nguyên số, đòi hỏi ASEAN thúc đẩy cơ chế thử nghiệm công nghệ mới, đồng thời gắn phát triển AI với chuẩn mực đạo đức, lấy con người làm trung tâm. Cùng với đó, an ninh mạng và chủ quyền số trở thành nhiệm vụ trọng yếu khi không gian mạng là mặt trận mới với nhiều thách thức phi truyền thống, đòi hỏi cách tiếp cận chủ động, toàn diện và hợp tác quốc tế hiệu quả. Kết nối số vì vậy không chỉ là kết nối hạ tầng mà còn là kết nối trí tuệ, niềm tin và đoàn kết giữa các quốc gia, dân tộc.

Sau gần sáu thập kỷ phát triển, ASEAN đã trở thành một trong những khu vực năng động nhất thế giới, với quy mô GDP hơn 3,7 nghìn tỷ USD và gần 700 triệu dân, trong đó đa số là người trẻ yêu công nghệ. ASEAN đã đạt nhiều kết quả tích cực trong chuyển đổi số, hoàn thành Kế hoạch tổng thể ASEAN 2025, hình thành các khung hợp tác quan trọng về kinh tế số, dữ liệu và an toàn trí tuệ nhân tạo. Kinh tế số ASEAN năm 2025 đạt gần 300 tỷ USD, tỷ lệ sử dụng internet trên 75%, thanh toán số và thương mại điện tử tăng trưởng mạnh.

Thủ tướng cho rằng, kinh tế số, chính trị số và xã hội số ngày càng khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng mới, trụ cột cho phát triển bền vững.

Việt Nam luôn xác định ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại. Chuyển đổi số quốc gia được thúc đẩy mạnh mẽ với hạ tầng số phát triển nhanh, phủ sóng 5G rộng khắp, internet di động thuộc nhóm dẫn đầu thế giới, chính phủ số và dịch vụ công trực tuyến hướng tới nền hành chính không giấy tờ. Kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới, xã hội số phát triển theo tinh thần lấy người dân làm trung tâm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Bên cạnh thành tựu, Việt Nam và ASEAN vẫn đối mặt nhiều thách thức như nguy cơ tụt hậu công nghệ, cạnh tranh chiến lược số, khoảng cách số, hạn chế về thể chế, hạ tầng và nhân lực, cùng các rủi ro an ninh mạng ngày càng phức tạp.

"Hướng tới tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, cần tập trung xây dựng niềm tin số, phát triển hạ tầng số hiện đại, đảm bảo an ninh mạng và đào tạo nhân lực số. Trên tinh thần đoàn kết, hợp tác và đối thoại, Việt Nam cam kết tiếp tục là thành viên chủ động, trách nhiệm, cùng ASEAN kiến tạo một cộng đồng số thông minh, tự cường, bao trùm và phát triển bền vững, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo.

8 định hướng chuyển đổi số trọng tâm cho khu vực ASEAN

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, trong hơn một thập kỷ qua, chúng ta đã nói nhiều và làm rất tốt câu chuyện về "Kết nối" – Connectivity với những con số ấn tượng: số người dùng Internet gần như tăng gấp đôi; hạ tầng 4G phủ gần như toàn bộ khu vực; 5G đang nhanh chóng trở thành chuẩn mực mới. Tuy nhiên, khi các hoạt động kinh tế-xã hội ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, thách thức không còn chỉ là có kết nối hay không, có an toàn hay không, mà còn là mỗi kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới hay không?

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng "từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ", đã nêu bật một bước chuyển mang tính thời đại trong tư duy phát triển số của ASEAN

Chủ đề của Hội nghị năm nay, "ASEAN Thích ứng: Từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ", đã nêu bật một bước chuyển mang tính thời đại trong tư duy phát triển số của ASEAN: từ ưu tiên mở rộng hạ tầng kết nối sang khai thác trí tuệ, dữ liệu và giá trị gia tăng được tạo ra từ chính các kết nối đó. Chuyển từ "kết nối hạ tầng" sang "kết nối trí tuệ" không chỉ là một lựa chọn, mà là một bước phát triển tất yếu của thời đại số.

Để hiện thực hóa bước chuyển đổi này một cách thuận lợi và hiệu quả, ông Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng ASEAN cần cùng nhau tập trung triển khai 8 định hướng chuyển đổi trọng tâm"

Thứ nhất, về hạ tầng, trọng tâm chuyển từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số, kết nối thông minh và hạ tầng mềm, tích hợp điện toán đám mây, IoT, dữ liệu, AI, 5G/6G, vệ tinh và các nền tảng, tiện ích số.

Thứ hai, về chính phủ số, trọng tâm chuyển từ chính phủ điện tử sang chính phủ số thông, ra quyết định dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và năng lực ứng phó với tình huống bất định và thảm họa.

Thứ ba, về an toàn và tin cậy, chuyển từ cung cấp dịch vụ số tin cậy sang xây dựng hệ sinh thái số tin cậy, hợp tác khu vực về chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ quyền riêng tư, bảo đảm an toàn đám mây và trao đổi dữ liệu xuyên biên giới một cách an toàn.

Thứ tư, về phát triển bao trùm số, trọng tâm chuyển từ mở rộng kết nối số sang nâng cao kỹ năng số, từ mở rộng khả năng tiếp cận kinh tế số sang xây dựng xã hội số trao quyền cho người dân.

Thứ năm, về nguồn nhân lực, định hướng phát triển chuyển từ nhân lực số phổ thông sang nguồn nhân lực số chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ tài năng trong các lĩnh vực về trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, điện toán đám mây và khoa học dữ liệu.

Thứ sáu, về đổi mới sáng tạo, trọng tâm chuyển từ hỗ trợ khởi nghiệp đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, với cơ chế sandbox và thử nghiệm chính sách, thúc đẩy kinh tế sáng tạo, dữ liệu mở và thương mại hóa kết quả nghiên cứu thông qua các mô hình spin-off và liên doanh.

Thứ bảy, về kinh tế, thương mại và công nghiệp, trọng tâm chuyển từ mở cửa dịch vụ số xuyên biên giới sang vận hành một thị trường số thông suốt, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp thông minh và phát triển dịch vụ số hỗ trợ thương mại và logistics xuyên biên giới.

Thứ tám, bổ sung trụ cột chuyển đổi số xanh, với định hướng mở rộng từ tiết kiệm năng lượng sang phát triển trung tâm dữ liệu xanh, kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực ICT, và tích hợp các tiêu chí ESG – Môi trường, Xã hội và Quản trị – vào chính sách số.

Việt Nam sẵn sàng cùng ASEAN hiện thực hóa các định hướng này thông qua hợp tác cụ thể, chia sẻ kinh nghiệm và đồng triển khai các sáng kiến chung, đặc biệt trong các lĩnh vực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và thử nghiệm chính sách; góp phần hiện thực hóa một tầm nhìn kinh tế ASEAN số hóa toàn diện, bao trùm, bền vững.

Tô Hội