Hội nghị toàn quốc nghiên cứu quán triệt, triển khai Nghị quyết Đại hội XIV: Đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển đất nước

Chiều 7/2, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang đã trình bày Chuyên đề “Tư duy, nhận thức mới về an ninh quốc gia của Đại hội XIV”.

Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang trình bày Chuyên đề “Tư duy, nhận thức mới về an ninh quốc gia của Đại hội XIV”. Ảnh: Phạm Thắng

Lần đầu tiên xác lập quan điểm an ninh toàn diện

Trong bối cảnh tình hình bên ngoài, bên trong gia tăng thách thức đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, Đại hội XIV của Đảng lần đầu tiên chính thức xác lập quan điểm an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển đất nước.

Với an ninh toàn diện là sự tự chủ về chiến lược, lấy phát triển cao về chính trị, kinh tế, văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học, công nghệ, môi trường, con người và đối ngoại làm động lực duy trì sự ổn định đất nước trong kỷ nguyên mới, đồng thời giữ vững môi trường hòa bình, ổn định là điều kiện tiên quyết để phát triển đất nước.

An ninh quốc gia trong giai đoạn mới không chỉ là an ninh biên giới, lãnh thổ, mà còn là an ninh chế độ, an ninh cầm quyền, an ninh văn hóa tư tưởng, an ninh kinh tế, an ninh tài chính, an ninh dữ liệu, an ninh môi trường, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh con người, an ninh số, an ninh hạt nhân, an ninh truyền dẫn, cáp quang, an ninh vệ tinh và an ninh không gian kinh tế tầm thấp….

Trong đó, an ninh chế độ, an ninh cầm quyền là trọng yếu, bảo vệ sự lãnh đạo và vai trò cầm quyền của Đảng Cộng sản, chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm việc thực hiện đúng đắn, thành công các chủ trương, mục tiêu chiến lược của Đảng; với yêu cầu cao hơn bảo vệ cán bộ cấp chiến lược. An ninh văn hóa tư tưởng là đặc biệt quan trọng nhằm tạo thống nhất cao về tư tưởng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân quyết tâm hành động thực hiện các chủ trương chiến lược của Đảng.

An ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh môi trường, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực là cơ sở; an ninh mạng, an ninh dữ liệu là trung tâm, là điều kiện tiên quyết để duy trì sức mạnh và sự tồn tại của quốc gia.

Tập trung xây dựng bức tường an ninh mạng, hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng Việt Nam, làm chủ công nghệ lõi, tạo nền tảng để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thật sự là động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới.

An ninh con người là mục đích, cùng với xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, đảm bảo cho người dân được hạnh phúc và an toàn; tăng cường bảo đảm an ninh các lĩnh vực mới nổi (an ninh sinh học, an ninh hạt nhân, an ninh truyền dẫn, cáp quang, an ninh vệ tinh và an ninh không gian vũ trụ, an ninh kinh tế không gian tầm thấp, an ninh không gian ngầm….).

Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang trình bày Chuyên đề “Tư duy, nhận thức mới về an ninh quốc gia của Đại hội XIV”. Ảnh: Hồ Long

“Tự chủ chiến lược về an ninh” là nhận thức, tư duy mới thể hiện xuyên suốt các văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Trong đó, để thực hiện tự chủ chiến lược về an ninh, Đảng ta yêu cầu 5 trụ cột:

Chủ động nhận diện, ngăn ngừa, đẩy lùi từ sớm, từ xa các nguy cơ, rủi ro an ninh. Chủ động chuẩn bị nguồn lực quốc gia, nâng cao khả năng huy động, đáp ứng yêu cầu trong mọi tình huống quốc phòng, an ninh. Xây dựng và củng cố năng lực tự chủ, tự cường về công nghệ, nhân lực chất lượng cao trong bảo đảm an ninh.

Tạo đột phá về phát triển công nghiệp an ninh tự lực, tự chủ, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại gắn với tăng cường đầu tư hợp lý nâng cao sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng nền an ninh hiện đại, vững mạnh, đủ sức bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, bảo vệ Tổ quốc trước mọi tình huống, nhất là chiến tranh công nghệ cao. Chăm lo xây dựng thế trận lòng dân, vì “Thế trận lòng dân vững thì quốc phòng, an ninh vững”.

Đồng thời “Đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại ... an ninh, tích cực tham gia hiệu quả các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, hỗ trợ nhân đạo, tìm kiếm cứu nạn, cứu trợ thảm họa”. Mở rộng đối ngoại an ninh cân bằng, linh hoạt; kiến tạo mạng lưới đối tác an ninh rộng khắp, các cơ chế đối thoại, hợp tác song phương, đa phương vì hòa bình, hình thành mô hình an ninh tự lực kết hợp liên kết linh hoạt hiệu quả trong phát hiện, đẩy lùi từ xa mọi nguy cơ an ninh, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

“Lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển nhanh, bền vững” là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt tư duy an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Văn kiện nhiều kỳ Đại hội đều nhấn mạnh quan điểm ổn định để phát triển, phát triển để ổn định. So với các kỳ Đại hội trước đây, Đại hội XIV của Đảng có bước phát triển đột phá về tư duy khi lần đầu tiên đưa thành tố “phát triển” lên trước “ổn định”; nội dung “Lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển” được đề cập trong cả bài học kinh nghiệm, quan điểm chỉ đạo và nhiệm vụ, giải pháp.

Qua đó, Đảng nhấn mạnh và đòi hỏi các cấp, các ngành phải ưu tiên việc “phát triển” để tiếp tục tạo dựng cơ đồ, tiềm lực, nâng cao vị thế, uy tín của đất nước; lấy phát triển là phương thức để bảo đảm ổn định lâu dài; phát triển không chỉ là kết quả, mà là cách giữ vững nền tảng quốc gia trong một thời kỳ nhiều biến động. Phát triển tạo nền tảng vật chất cho ổn định; ổn định là điều kiện tiên quyết để phát triển chất lượng cao, phát triển bền vững. Phát triển chính là giải pháp căn cơ, gốc rễ để bảo đảm an ninh bền vững; đồng thời giữ vững an ninh là một trong những động lực quan trọng cho phát triển.

Phát triển nhận thức, tư duy mới về bảo vệ an ninh quốc gia

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng phát triển nhận thức, tư duy mới về bảo vệ an ninh quốc gia trên các nội hàm sau:

Về mục tiêu phát triển, lần đầu tiên thành tố “Giữ vững môi trường hòa bình, ổn định” được đặt lên trước hết trong mục tiêu phát triển, thể hiện quan điểm mạnh mẽ của Đảng, trong bối cảnh tình hình có nhiều biến động, thách thức, việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, trong đó có giữ vững an ninh quốc gia là điều kiện tiên quyết, là động lực, nguồn lực, nền tảng để thực hiện thắng lợi các mục tiêu còn lại.

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Hồ Long

Về mục tiêu quốc phòng, an ninh: So với Đại hội XIII của Đảng, “Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc” không chỉ được nhấn mạnh trong cả quan điểm chỉ đạo, mục tiêu quốc phòng, an ninh và định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026-2030, mà còn mở rộng yêu cầu “Bảo đảm và bảo vệ cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc”; đồng thời lần đầu tiên Đảng ta xác định mục tiêu “bảo vệ uy tín, vị thế quốc tế của đất nước”, “phòng thủ chủ động”.

Về quan điểm, để thực hiện mục tiêu phát triển đề ra, Đại hội XIV của Đảng xác định 5 quan điểm chỉ đạo đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phải thống nhất nhận thức và quán triệt triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả.

Trong đó, đi liền với bước phát triển lý luận có ý nghĩa lịch sử, tái cấu trúc căn bản tư duy phát triển bền vững khi xác định “bảo vệ môi trường là trung tâm”, Đảng ta đồng thời nhấn mạnh “Gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường với củng cố quốc phòng, an ninh”.

Việc gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa môi trường với an ninh không chỉ nhằm tạo ra nguồn lực, động lực mới cho phát triển; bảo đảm thống nhất giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, giữa mục tiêu quốc gia với lợi ích chung của nhân loại, vì sự phát triển của các thế hệ tương lai, nâng cao hạnh phúc của nhân dân, mà còn tạo nền tảng quan trọng để bảo đảm sự phát triển bền vững, ổn định và lâu dài của đất nước.

Đại hội XIV của Đảng xác định “đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” là một trong những quan điểm chỉ đạo (các kỳ Đại hội trước đây xác định đây là nhiệm vụ), khẳng định lập trường chính trị rõ ràng, nhất quán của Đảng kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không ngừng, không nghỉ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, với quyết tâm chính trị cao, hành động mạnh mẽ, quyết liệt, hiệu quả, bền vững hơn, không vì bất cứ khó khăn nào mà “chùn” bước.

Tư duy, phương pháp bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới đó là “an ninh chủ động”, “an ninh bao trùm”, “an ninh kiến tạo” và “kỷ luật thực thi”.

Tư duy của Đảng về xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh; an ninh con người tiếp tục được mở rộng và đặt các yêu cầu cụ thể, cao hơn, thể hiện nhất quán mục tiêu vì con người, dân là gốc, mọi đường lối, chính sách của Đảng, trong đó có đường lối, chính sách về an ninh đều hướng tới nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Tư duy về kết hợp giữa quốc phòng, an ninh với kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại tiếp tục có bước phát triển khi Đại hội XIV nhấn mạnh “kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại để phát huy sức mạnh mềm Việt Nam góp phần tạo thế và lực mới cho đất nước”.

Như vậy, so với các kỳ Đại hội trước đây chỉ yêu cầu “kết hợp chặt chẽ”, “kết hợp hiệu quả”; trong giai đoạn cách mạng mới, để góp phần thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu chiến lược 100 năm, Đảng yêu cầu việc “kết hợp” phải phát huy cao nhất sức mạnh mềm Việt Nam - truyền thống dân tộc, bản sắc văn hóa, vị thế, uy tín đất nước để tạo ra thế và lực mới cho phát triển của đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Về tư duy xây dựng lực lượng Công an nhân dân,Đại hội XIV của Đảng định hướng “Xây dựng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân, kiên định với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; bảo đảm sức chiến đấu cao, làm nòng cốt trong sự nghiệp an ninh”.

Đại hội XIV của Đảng cũng xác định “Đẩy mạnh đột phá phát triển công nghiệp an ninh, tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại”.

So với các kỳ Đại hội trước đây, lần đầu tiên công nghiệp an ninh có vị thế độc lập so với công nghiệp quốc phòng, đồng thời Đảng nhấn mạnh yêu cầu đột phá phát triển công nghiệp an ninh tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại, vừa là điều kiện quan trọng để thực hiện tự chủ chiến lược về an ninh, vừa góp phần tích cực trong phát triển bền vững, chất lượng cao của đất nước và nâng cao tiềm lực, sức mạnh quốc gia.

Tiếp theo bước phát triển tư duy về lý luận an ninh tại Đại hội XIII của Đảng, Đại hội XIV nhấn mạnh “Chú trọng tổng kết thực tiễn, bổ sung phát triển lý luận an ninh, nghệ thuật bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội trong tình hình mới”.

Đi đôi với nhấn mạnh “Chú trọng tổng kết thực tiễn”, lần đầu tiên vấn đề “bảo đảm trật tự an toàn xã hội” được nâng tầm nghệ thuật, đặt ra yêu cầu cao về tổng kết thực tiễn bảo vệ an ninh quốc gia, nhất là những vấn đề mới, lĩnh vực mới để hình thành lý luận soi đường, góp phần giữ vững an ninh trên mọi lĩnh vực, trong mọi tình huống.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Xác định 9 nhóm nhiệm vụ triển khai các quan điểm, chủ trương về an ninh

Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Phụ lục Danh mục các nhiệm vụ, đề án, dự án, công trình quan trọng giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã chỉ rõ “chủ thể, lộ trình, nguồn lực, đích đến” để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV.

Trong đó, Chương trình hành động xác định 9 nhóm nhiệm vụ triển khai các quan điểm, chủ trương về an ninh sau đây: Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế an ninh. Thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, đường lối của Đảng về an ninh nhân dân; rà soát, đôn đốc triển khai thực hiện có hiệu quả các cam kết, thỏa thuận quốc tế trên lĩnh vực an ninh. Xây dựng cơ chế chính sách đặc thù để phát triển kinh tế kết hợp với bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển cho các đặc khu, đảo và các đảo tiền tiêu khác. Xây dựng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; tiến tới xây dựng nền an ninh hiện đại gắn với phát triển công nghiệp an ninh.

Đồng thời, tăng cường xây dựng, củng cố nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân gắn với xây dựng thế trận lòng dân, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Chủ động nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình, xử lý kịp thời các tình huống về an ninh, các vấn đề trật tự, an toàn xã hội, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống; ứng phó kịp thời, hiệu quả với các thách thức an ninh phi truyền thống.

Tăng cường đầu tư, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực an ninh. Xây dựng công nghiệp an ninh theo hướng chủ động, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại, gắn kết chặt chẽ và trở thành mũi nhọn của công nghiệp quốc gia, có sức cạnh tranh quốc tế, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Bảo đảm an ninh số, an ninh mạng, an ninh, an toàn thông tin; bảo đảm an ninh dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Bảo đảm chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng trong mọi tình huống và bảo đảm môi trường số an toàn, ổn định cho phát triển. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực an ninh. Tăng cường, mở rộng tiềm lực đối ngoại an ninh.

Đồng thời, Phụ lục Danh mục các nhiệm vụ, đề án, dự án, công trình quan trọng giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ 28 nhiệm vụ an ninh.

H. Ngọc