Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV Khơi thông nguồn lực trong dân, phát huy vai trò chính quyền cơ sở

Khi “đường lớn đã mở”, bộ máy đã cơ bản hoàn chỉnh, yếu tố quyết định chính là khơi thông nguồn lực trong dân, phát huy vai trò chính quyền cấp cơ sở.

Các đại biểu dự Hội nghị Toàn quốc quán triệt, triển khai Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Nguồn lực nội sinh chính là Nhân dân

Một trong các giải pháp Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV và Nghị quyết đại hội Đảng bộ các cấp chỉ rõ để bước vào giai đoạn phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình chính là phát huy sức mạnh toàn dân, huy động nội lực trong dân. Từ các nội dung được trình bày tại hội nghị, đặc biệt là phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, một trong những điểm nhấn xuyên suốt trong chỉ đạo là yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, chuyển từ “phân bổ nguồn lực” sang “kiến tạo và kích hoạt nguồn lực xã hội”, trong đó nguồn lực trong dân được xác định là đột phá chiến lược.

Cách nhìn này không dừng ở tài chính hay vốn đầu tư, mà mở rộng ra toàn bộ nội lực xã hội: từ trí tuệ, kỹ năng, kinh nghiệm sản xuất, tinh thần doanh nhân đến khát vọng vươn lên và niềm tin của người dân. Đây chính là nền tảng tạo ra tăng trưởng bền vững từ “dưới lên”, thay vì chỉ trông chờ vào đầu tư công hay nguồn lực nhà nước. Thực tiễn cho thấy, nguồn lực trong dân không hề thiếu, nhưng nhiều nơi vẫn chưa được “đánh thức”. Không ít chủ trương đúng, song khi triển khai lại thiếu sức lan tỏa, bởi người dân chưa thực sự được tham gia đầy đủ, thiếu thông tin nên chưa thấy rõ vai trò chủ thể của mình trong quá trình thực thi.

Đảng viên Nguyễn Trọng Chín (Hà Tĩnh) khẳng định, khi người dân chưa được biết, chưa được bàn, rất khó để người dân làm. Tổng Bí thư phát biểu rất hay khi nhấn mạnh: chuyển đổi căn bản tư duy phát triển từ phân bổ nguồn lực sang kiến tạo, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực. Điều này cũng phù hợp với tinh thần chỉ đạo: tăng trưởng phải hình thành từ cả hai chiều - từ trên xuống và từ dưới lên, trong từng “tế bào” của nền kinh tế. Khi mỗi hộ gia đình, mỗi cơ sở sản xuất, mỗi doanh nghiệp nhỏ được tạo điều kiện phát triển, nền kinh tế mới có nền móng nội lực vững chắc. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không phải là “huy động” theo cách hành chính, mà là tạo ra môi trường thật sự dân chủ, minh bạch để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng. Khi niềm tin được củng cố, nguồn lực trong dân sẽ tự chuyển hóa thành động lực phát triển.

Cấp xã - quyết định chất lượng thực thi

Nếu nguồn lực trong dân là nền tảng, thì cấp xã chính là nơi quyết định khả năng chuyển hóa nguồn lực đó thành hiện thực. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của cấp xã không chỉ tăng lên về vị trí, mà còn trở thành yếu tố then chốt quyết định chất lượng vận hành của cả hệ thống. Tinh thần chỉ đạo đã rất rõ: Trung ương mạnh về định hướng, thể chế và giám sát; địa phương mạnh về tổ chức thực hiện; trong đó cấp xã là khâu quyết định. Khi không còn cấp trung gian, mọi chủ trương đều “chạm đất” trực tiếp ở cơ sở, đòi hỏi cấp xã phải thực sự đủ năng lực gánh vác vai trò mới.

Đặt trong bối cảnh gần 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu xây dựng cấp xã “3 mạnh” - mạnh về quyết định, mạnh về huy động nguồn lực, mạnh về giám sát và phản hồi được Tổng Bí thư nêu rõ. Nếu nhìn trong mối quan hệ HĐND - UBND, trước hết đặt ra trách nhiệm nâng chất lượng quyết định của HĐND. Quyết định phải sát thực tiễn, khả thi, gắn với nguồn lực cụ thể để UBND có cơ sở tổ chức thực hiện. Khi HĐND quyết đúng, trúng, thì cũng chính là tạo “đường dẫn” để UBND khơi thông và huy động hiệu quả nguồn lực trong dân.

Cùng với đó, mạnh về giám sát và phản hồi là khâu bảo đảm cho UBND vận hành đúng hướng. Thông qua giám sát, chất vấn, tiếp xúc cử tri, HĐND không chỉ kiểm tra mà còn phản ánh trung thực thực tiễn, kịp thời “điều chỉnh” hoạt động điều hành của UBND. Khi HĐND giám sát đến nơi, phản hồi đúng và UBND chủ động tiếp thu, tổ chức thực hiện, thì “3 mạnh” mới vận hành đồng bộ, đưa nghị quyết từ cấp xã đi thẳng vào cuộc sống.

Đảng viên Bùi Văn Nam - phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng nêu thực tế: “Nếu cấp xã không phản ánh đúng tình hình thì cấp trên rất khó điều hành sát thực tiễn. Khi đó, chính sách dễ bị chệch hướng với thực tiễn cuộc sống”. Có thể nói, cấp xã chính là “cảm biến” của hệ thống quản trị. Khi thông tin từ cơ sở chính xác, kịp thời, toàn bộ hệ thống sẽ vận hành hiệu quả hơn. Trong bối cảnh đó, năm 2026 được xác định là “năm cán bộ cơ sở”, đặt ra yêu cầu phải nâng cao toàn diện chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã. Cán bộ không chỉ làm thủ tục, mà phải biết tổ chức thực thi, kết nối nguồn lực và phản biện từ thực tiễn.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV không chỉ là sự hoàn thiện thêm về thể chế, mà còn là “mệnh lệnh hành động” đối với toàn hệ thống chính trị, đặc biệt từ cấp cơ sở. “Đường lớn đã mở”, nhưng giá trị của nghị quyết chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống bằng những kết quả cụ thể. Khi cấp xã thực sự phát huy vai trò - tổ chức thực hiện hiệu quả, khơi thông nguồn lực trong dân, phản hồi trung thực từ thực tiễn và đội ngũ cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm - thì nghị quyết không dừng ở định hướng, mà trở thành động lực phát triển thực chất, bền vững cho đất nước.