Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Khi khoa học chính sách gặp gỡ thực tiễn

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 3. (Ảnh Đăng Khoa)

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, thể chế và phương thức quản trị. Những nghị quyết được thông qua không chỉ định hướng cho chặng đường trước mắt mà còn mở ra tầm nhìn phát triển dài hạn, tạo nền tảng để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hùng cường trong kỷ nguyên mới.

Theo dõi kết quả Hội nghị, điều khiến tôi tâm đắc nhất không chỉ là nội dung các nghị quyết mà chính là thông điệp xuyên suốt được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Mọi nghị quyết phải nhanh chóng được chuyển hóa thành hành động, thành kết quả cụ thể; lấy hiệu quả thực tiễn và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo chất lượng lãnh đạo và quản trị quốc gia.

Từ tư duy thực thi đến đổi mới mô hình phát triển

Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng theo mô hình truyền thống dựa vào khai thác tài nguyên, vốn đầu tư và lao động giá rẻ ngày càng thu hẹp, động lực phát triển phải được tạo dựng từ chất lượng thể chế, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, năng lực tổ chức thực hiện sẽ trở thành yếu tố quyết định hiệu quả của mọi chủ trương, chính sách.

Tôi đặc biệt quan tâm đến các nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển theo hướng bền vững và chiến lược xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Theo tôi, đây không chỉ là những mục tiêu phát triển kinh tế mà còn là những lựa chọn chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, củng cố sức chống chịu của nền kinh tế và khẳng định vị thế của Việt Nam trong khu vực cũng như trên trường quốc tế.

Điều đáng chú ý là tư duy phát triển đã có sự chuyển dịch rõ rệt: từ tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ sang tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực. Đối với kinh tế biển, mục tiêu không chỉ là khai thác hiệu quả tài nguyên biển mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại, phát triển đồng bộ cảng biển, logistics, công nghiệp biển, năng lượng tái tạo, dịch vụ hàng hải và kinh tế số trên biển; đồng thời gắn chặt với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và giữ vững chủ quyền quốc gia.

Nghị quyết được đo bằng hiệu quả thực tiễn

Đọc các nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, tôi cảm nhận rõ sự gặp gỡ giữa tư duy hoạch định chính sách hiện nay với những trăn trở, kiến nghị mà giới khoa học và các chuyên gia đã kiên trì nghiên cứu, theo đuổi. Từ yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; đến chiến lược đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh thông qua hệ sinh thái kinh tế biển tuần hoàn, gắn kết giữa tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường và bảo đảm quốc phòng, an ninh – tất cả đều là những luận điểm cốt lõi mà tôi từng nhiều lần phân tích trên các diễn đàn báo chí thời gian qua.

Bên cạnh đó, cốt lõi của chất lượng chính sách còn nằm ở khả năng kết nối giữa tri thức khoa học, tổng kết thực tiễn và trách nhiệm của đội ngũ tham mưu. Thật đáng mừng khi những góc nhìn học thuật và thực tiễn ấy nay đã hiện diện rõ nét trong tầm nhìn chiến lược của Trung ương.

Theo tôi, điều đó cho thấy một chuyển biến rất tích cực: quá trình hoạch định chính sách ngày càng coi trọng cơ sở khoa học, lắng nghe ý kiến của nhân dân, đội ngũ trí thức, xuất phát từ thực tiễn và hướng tới hiệu quả phát triển. Đây chính là nền tảng quan trọng để các nghị quyết có tính khả thi cao hơn và tạo được sự đồng thuận trong xã hội.

Hiệu quả là thước đo cuối cùng

Một nội dung khác tôi đặc biệt đồng tình là phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc không tiếp tục chủ trương sáp nhập các xã, phường sau đợt sắp xếp vừa qua. Theo tôi, đây là một quyết định hợp lý và có tầm nhìn. Sau một cuộc cải cách tổ chức bộ máy với quy mô lớn, điều quan trọng nhất lúc này là tạo điều kiện để bộ máy mới vận hành ổn định, phát huy hiệu quả và có đủ thời gian được đánh giá bằng thực tiễn.

Tinh gọn không phải là mục tiêu cuối cùng mà là phương tiện để nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Sau khi hoàn thành việc sắp xếp tổ chức, trọng tâm cần chuyển sang hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, khâu then chốt nhất để hệ thống vận hành thực sự hiệu quả chính là đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị hành chính.

Việc bộ máy tinh gọn chỉ phát huy tối đa tác dụng khi dữ liệu và quy trình được số hóa mạnh mẽ, giảm thiểu rào cản thủ tục để phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.

Để tinh thần của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV nhanh chóng đi vào cuộc sống, theo tôi cần tập trung vào ba yêu cầu trọng tâm: tiếp tục hoàn thiện thể chế để tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển; đổi mới phương thức đánh giá cán bộ và cơ quan quản lý theo kết quả đầu ra, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm tiêu chí chủ yếu; đồng thời phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong quá trình xây dựng, phản biện và giám sát thực thi chính sách.

Cần lưu ý, hiệu quả thực tiễn này không thể chỉ đánh giá chung chung bằng định tính, mà phải được lượng hóa thông qua các bộ chỉ số đánh giá độc lập, minh bạch và gắn chặt với trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu.

Nhìn tổng thể, dấu ấn lớn nhất của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV không chỉ nằm ở những nghị quyết mới được ban hành mà còn ở sự chuyển biến trong tư duy lãnh đạo và quản trị phát triển: từ quản lý sang kiến tạo phát triển; từ chú trọng xây dựng chủ trương sang coi trọng năng lực tổ chức thực hiện; từ mục tiêu tăng trưởng đơn thuần sang phát triển nhanh nhưng phải bền vững, hiệu quả và bao trùm.

Lời kết

Lịch sử phát triển của nhiều quốc gia cho thấy, thành công không được quyết định bởi số lượng nghị quyết hay chiến lược được ban hành mà bởi khả năng biến những chủ trương đúng đắn thành những thành quả cụ thể trong đời sống của nhân dân. Đó cũng chính là thước đo bản lĩnh lãnh đạo, chất lượng quản trị quốc gia và sức mạnh của cả hệ thống chính trị.

Tôi tin rằng, với quyết tâm đổi mới được thể hiện tại Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, cùng sự đồng lòng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, sự đồng hành của đội ngũ trí thức, cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân, những nghị quyết của Trung ương sẽ nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo nên những chuyển biến thực chất trong từng ngành, từng địa phương và trên mọi lĩnh vực. Đó sẽ là minh chứng sinh động nhất cho năng lực tổ chức thực hiện, cho khát vọng phát triển đất nước và cho niềm tin vào một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên phát triển mới.