Hội thảo khoa học nhìn lại hành trình 555 năm đô thị thương cảng Hội An và xứ Quảng

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi phát biểu chào mừng hội thảo

Phát biểu chào mừng hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh, dấu mốc 555 năm là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử đầy biến động nhưng giàu bản sắc của vùng đất xứ Quảng, đồng thời nhận diện sâu sắc hơn những giá trị lịch sử, văn hóa và di sản đang tạo nền tảng, động lực cho không gian phát triển của thành phố hôm nay. Phó Chủ tịch UBND thành phố khẳng định, Đà Nẵng xác định văn hóa và di sản không chỉ là đối tượng cần bảo tồn mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững. Vì vậy, công tác bảo tồn cần được tiếp cận toàn diện hơn, không chỉ gìn giữ các giá trị vật thể mà còn chú trọng không gian sống, cộng đồng dân cư, ký ức đô thị, tri thức dân gian, nghề truyền thống và các thực hành văn hóa bản địa. Cùng với đó, chuyển đổi số cần được xem là công cụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, lưu trữ, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản. Theo lãnh đạo thành phố, yêu cầu đặt ra hiện nay là bảo đảm quá trình phát triển không làm đứt gãy mạch nguồn lịch sử, văn hóa được các thế hệ tiền nhân bồi đắp, mà phải tạo điều kiện để những giá trị ấy tiếp tục được bảo tồn, kế thừa và phát huy trong không gian phát triển mới.

Đại biểu là các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại diện cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và trường đại học trong nước tham dự hội thảo

Tháng 6-1471, vua Lê Thánh Tông thành lập Đạo Thừa tuyên Quảng Nam, đơn vị hành chính thứ 13 của nước Đại Việt. Đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử dân tộc, gắn với quá trình mở rộng không gian lịch sử - văn hóa, thúc đẩy giao lưu và phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề cho sự phát triển của vùng đất xứ Quảng trong những thế kỷ tiếp theo.

Trong dòng chảy lịch sử ấy, Hội An giữ vị trí đặc biệt khi từng phát triển thành một đô thị thương cảng quốc tế sôi động, nhất là trong các thế kỷ XVI - XVIII. Với lợi thế về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và sự hội tụ của nhiều cộng đồng cư dân, Hội An trở thành điểm kết nối các tuyến giao thương trong khu vực và quốc tế, đồng thời là nơi diễn ra quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa nhiều quốc gia, dân tộc. Những giá trị nổi bật đó góp phần làm nên sức hấp dẫn của Đô thị cổ Hội An, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 1999.

Theo Ban tổ chức, hội thảo nhận được gần 100 bài viết và tuyển chọn, giới thiệu 55 tham luận khoa học. Các công trình thể hiện sự quan tâm của giới nghiên cứu đối với lịch sử, văn hóa xứ Quảng, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề thiết thực trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với yêu cầu phát triển hiện nay.

Tại hội thảo, các tham luận tập trung vào 3 nhóm chủ đề lớn. Trong đó, nhóm thứ nhất làm rõ quá trình hình thành, phát triển và vị thế của xứ Quảng, đô thị thương cảng Hội An trong lịch sử; phân tích bối cảnh hình thành vùng đất, chính sách phát triển qua các thời kỳ và vai trò của khu vực trong chiến lược kinh tế biển, tiến trình lịch sử dân tộc.

Nhóm chủ đề thứ hai tập trung nghiên cứu Hội An và xứ Quảng trong mạng lưới giao thương quốc tế, quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa. Các vấn đề về thương mại, cộng đồng cư dân, làng nghề, tín ngưỡng, tôn giáo, chữ Quốc ngữ và những hình thức giao lưu văn hóa góp phần làm sáng rõ đặc trưng của một vùng đất giàu truyền thống, có tinh thần khai mở và khả năng tiếp nhận những giá trị văn hóa từ bên ngoài.

Đáng chú ý, nhóm chủ đề thứ ba hướng đến việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản đô thị thương cảng Hội An và thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn mới. Những vấn đề như bảo tồn đô thị di sản, phát huy giá trị di sản tư liệu, ứng dụng công nghệ số, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản được đặt ra trên cơ sở hài hòa giữa bảo vệ tính xác thực, tính toàn vẹn của di sản với khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Với những nội dung nghiên cứu đa chiều, hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, nhà quản lý trao đổi, phản biện, bổ sung tư liệu và đề xuất những hướng tiếp cận mới đối với di sản. Kết quả hội thảo được kỳ vọng góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho thành phố trong hoạch định chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, qua đó đưa di sản trở thành nguồn lực phục vụ phát triển bền vững, xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị biển hiện đại, năng động, sáng tạo và hội nhập quốc tế.

X.SƠN