Hơn 1.300 xe chở nông sản, thực phẩm ách tắc ở cửa khẩu: Cục Hải quan nói gì?
Trước tình trạng hơn 1.300 phương tiện chở nông sản, thực phẩm ùn tắc tại các cửa khẩu, Cục Hải quan cho biết nguyên nhân chủ yếu do vướng mắc trong quy trình kiểm tra an toàn thực phẩm theo các nghị định, nghị quyết mới ban hành.
Theo Cục Hải quan, trong quá trình triển khai thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/NĐ-CP ngày 27/1/2026 của Chính phủ quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm, Cục Hải quan nhận được phản ánh vướng mắc của các chi cục hải quan khu vực, một số doanh nghiệp về quy định liên quan.
Theo đó, các đơn vị phản ánh tại các cửa khẩu diễn ra tình trạng các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026/NĐ-CP tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.
Hơn 1.300 phương tiện chở thực phẩm ùn ứ tại cửa khẩu do vướng kiểm tra an toàn thực phẩm (Ảnh minh họa)
Lý do được đưa ra, mặc dù Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP có quy định chuyển tiếp đối với việc tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, tuy nhiên không có điều khoản chuyển tiếp đối với trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu để làm cơ sở ban hành thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.
Theo thống kê nhanh của Cục Hải quan, chỉ tính riêng trong ngày 30/1, tại các cửa khẩu biên giới đường bộ, đường thủy hiện đang ách tắc hơn 1.300 phương tiện (xe, ghe thuyền) chở nông sản tươi sống, thực phẩm chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm (ATTP) để được thông quan hàng hóa.
Cụ thể, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai), có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả) và hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra ATTP để được thông quan hàng hóa.
Tại cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai), 251 xe chở mặt hàng sắn lát chuối chưa có kết quả kiểm tra ATTP.
Tại một số cửa khẩu khác, số lượng hàng hóa là thực phẩm bị ùn tắc như sau: Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang) 200 ghe thuyền, Thường Phước (Đồng Tháp) 200 ghe thuyền, Tịnh Biên 200 xe,…
Theo Cục Hải quan, việc chưa thực hiện thông quan được các hàng hóa nêu trên do các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026/NĐ-CP tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.
Mặc dù Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP có quy định chuyển tiếp đối với việc tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, tuy nhiên không có điều khoản chuyển tiếp đối với trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu để làm cơ sở ban hành Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.
Trong khi đó, hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt là các cửa khẩu biên giới chủ yếu là hàng nông sản, hoa quả tươi sống, dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo, thực phẩm có hạn sử dụng ngắn ngày nếu không được thông quan ngay trong ngày sẽ gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp, kéo theo các chi phí lưu công, lưu bãi, phạt do đình trệ giao hàng,… sẽ gây khó khăn và thiệt hại cho doanh nghiệp. Mặt khác, nguy cơ gây ách tắc tại cửa khẩu do không giải phóng hàng hóa, phương tiện cũng tiềm ẩn các nguy cơ gây mất an toàn, an ninh khu vực biên giới đặc biệt là trong đợt cao điểm tết nguyên đán sắp đến.
Do vậy, để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, hôm nay 31/1, Cục Hải quan đã có Công văn hỏa tốc số 8012/CHQ-GSQL kiến nghị Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (với vai trò là cơ quan quản lý an toàn thực phẩm theo lĩnh vực được giao) sớm có hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trên, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp, tránh ách tắc hàng hóa gây mất an toàn an ninh tại cửa khẩu. Đồng thời chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường ứng trực, kịp thời thực hiện thủ tục thông quan ngay khi các Bộ chuyên ngành có biện pháp tháo gỡ các vướng mắc nêu trên.
