Hơn 2,5 triệu doanh nghiệp chờ giải thể được đề xuất xóa nợ môn bài và tiền phạt

Nội dung này được Bộ Tài chính đưa ra tại hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế. Ngoài doanh nghiệp, đề xuất còn liên quan đến hộ, cá nhân kinh doanh còn tồn đọng nghĩa vụ liên quan tới lệ phí môn bài.

Trọng tâm của dự thảo là xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản này phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 đang theo dõi trên hệ thống quản lý thuế. Đối với người nộp thuế ở trạng ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế (trạng thái 03), hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (trạng thái 06), tiền phạt chậm nộp sẽ được xóa sau khi người nộp thuế nộp đủ tiền thuế nợ gốc vào ngân sách. Trường hợp đã thanh toán đủ hoặc không có nợ gốc trước khi Nghị quyết có hiệu lực cũng được xóa toàn bộ tiền chậm nộp còn lại.

Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài cho doanh nghiệp chờ giải thể.

Điều kiện hưởng chính sách là người nộp thuế phải nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, được cơ quan thuế tiếp nhận muộn nhất vào ngày kết thúc áp dụng Nghị quyết.

Chính sách loại trừ các khoản nợ do hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn chứng từ bất hợp pháp hoặc các vụ việc đang trong quá trình thanh tra, kiểm tra, điều tra, truy tố, xét xử. Các khoản nợ phát sinh từ hoạt động kinh doanh trong thời gian người nộp thuế bỏ địa chỉ đăng ký hoặc ngừng hoạt động chưa đóng mã số thuế cũng không được xóa.

Nghị quyết dự kiến có hiệu lực từ ngày Quốc hội thông qua đến hết ngày 30/6/2028. Trường hợp xử lý sai điều kiện hoặc sai số tiền, cơ quan thuế sẽ khôi phục lại khoản nợ và truy thu theo quy định.

Tính đến ngày 23/10/2026, cả nước có 2.518.440 người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06. Riêng nhóm ngừng hoạt động hoặc rời địa chỉ từ năm 2015 trở về trước là 529.041 trường hợp, chiếm khoảng 21% tổng số.

Tổng nợ thuế của người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06 là 27.805 tỷ đồng, gồm 18.090 tỷ đồng nợ gốc chiếm khoảng 65% và 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp chiếm khoảng 35%.

Đồng thời, gần 2 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03 bị thu hồi giấy phép kinh doanh và trạng thái 06 chưa từng được hạch toán lệ phí môn bài trong thời gian ngừng kinh doanh. Nếu nhóm này quay lại giải thể hoặc khôi phục mã số thuế, nghĩa vụ môn bài chưa ghi nhận ước khoảng 15.000 tỷ đồng.

Dự thảo cũng đề xuất xem xét chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho người nộp thuế ngừng kinh doanh hoặc không ở địa chỉ đăng ký từ đủ 10 năm trở lên tính đến ngày Nghị quyết có hiệu lực, với điều kiện không còn nợ thuế và không bị thanh tra, truy tố.

Đánh giá về đề xuất này, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, khẳng định đây là bước tiến lớn giúp gỡ nút thắt tài chính khi đóng mã số thuế.

Trước đây, mức lệ phí môn bài từ 500.000 đồng đến 3 triệu đồng mỗi năm tùy mức vốn điều lệ. Việc tồn đọng qua nhiều năm kéo theo tiền chậm nộp rất lớn. Điển hình, một doanh nghiệp dừng hoạt động từ năm 2007 có thể nợ 28 triệu đồng môn bài và hơn 27,27 triệu đồng tiền chậm nộp, tổng cộng hơn 55,27 triệu đồng. Nghị quyết 198/2025 của Quốc hội đã quyết định chấm dứt thu lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026, do đó xóa nợ môn bài trước thời điểm này sẽ giảm bớt áp lực tích lũy nghĩa vụ tài chính vô lý cho doanh nghiệp.

Bên cạnh tiền môn bài, doanh nghiệp còn đối mặt khoản phạt nộp chậm hồ sơ khai thuế tối đa 23 triệu đồng, gồm 11,5 triệu đồng cho tờ khai thuế giá trị gia tăng và 11,5 triệu đồng cho hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Cùng chi phí thuê dịch vụ kế toán làm lại sổ sách từ 10 đến 30 triệu đồng hoặc cao hơn, tổng chi phí giải thể có thể lên tới 100 triệu đồng. Chi phí quá cao khiến nhiều chủ doanh nghiệp không thể khép lại thủ tục và đành bỏ mặc.

Ông Tuấn ủng hộ phương án giảm tiền phạt nộp chậm hồ sơ khai thuế xuống còn 30%, 50% hoặc 70% tùy thời điểm nộp hồ sơ, đưa mức phạt 23 triệu đồng ban đầu giảm tương ứng còn 6,9 triệu đồng, 11,5 triệu đồng hoặc 16,1 triệu đồng. Giải pháp này vừa duy trì trách nhiệm kê khai, vừa tạo động lực thực tế để người nộp thuế hoàn tất hồ sơ.