Hơn 8.000 tỷ đồng 'bốc hơi' vì lừa đảo trực tuyến: Bộ Công an cảnh báo thủ đoạn, dấu hiệu nhận biết và cách phòng tránh!

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, các hoạt động giao dịch tài chính, mua sắm, thanh toán trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến, mang lại nhiều tiện ích cho người dân.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó, các loại tội phạm công nghệ cao cũng không ngừng gia tăng với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về tài sản.

Tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi

Nếu như trước đây, các hình thức lừa đảo chủ yếu là những tin nhắn thông báo trúng thưởng, nhận quà hoặc vay tiền với nội dung sơ sài, dễ nhận biết thì hiện nay, các đối tượng lừa đảo đã tận dụng triệt để công nghệ hiện đại, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), để tạo ra những kịch bản lừa đảo vô cùng thuyết phục.

Một trong những thủ đoạn nguy hiểm đang xuất hiện ngày càng nhiều là sử dụng công nghệ Deepfake AI để giả mạo khuôn mặt và giọng nói của người thân, bạn bè hoặc thậm chí là cán bộ công an, nhân viên ngân hàng.

Các đối tượng thực hiện cuộc gọi video với hình ảnh và giọng nói giống hệt người thật, tạo ra các tình huống khẩn cấp như tai nạn, cấp cứu hoặc yêu cầu hỗ trợ điều tra để buộc nạn nhân nhanh chóng chuyển tiền.

Nhiều người dù đã cảnh giác với các cuộc gọi lạ nhưng vẫn bị đánh lừa bởi hình ảnh và giọng nói quen thuộc xuất hiện trên màn hình điện thoại. Chính tâm lý lo lắng, hoang mang trong những tình huống bất ngờ đã khiến không ít người trở thành nạn nhân.

Bên cạnh đó, các “sàn đầu tư ma” tiếp tục là chiếc bẫy tài chính khiến hàng nghìn người mất tiền. Các đối tượng thường quảng bá những dự án đầu tư hấp dẫn với cam kết lợi nhuận cao bất thường, thậm chí khẳng định người tham gia có thể “ngồi không cũng có lãi”.

Ban đầu, nạn nhân được nhận những khoản lợi nhuận nhỏ nhằm tạo lòng tin. Khi số tiền đầu tư ngày càng lớn, các đối tượng lập tức khóa tài khoản, đánh sập hệ thống hoặc biến mất hoàn toàn.

Một số vụ việc đã gây chấn động dư luận với số tiền thiệt hại lên đến hàng nghìn tỷ đồng, để lại hậu quả nặng nề cho nhiều gia đình. Không dừng lại ở đó, hình thức chiếm quyền điều khiển điện thoại thông qua ứng dụng độc hại cũng đang trở thành mối đe dọa lớn.

Các đối tượng giả danh nhân viên cơ quan nhà nước, ngân hàng hoặc đơn vị giao hàng, hướng dẫn người dân cài đặt các ứng dụng có đuôi “.apk” từ những đường link lạ. Sau khi cài đặt, điện thoại của nạn nhân bị kiểm soát từ xa, mọi thông tin cá nhân, mã OTP, tài khoản ngân hàng đều có thể bị đánh cắp chỉ trong vài phút.

Nhận diện những dấu hiệu lừa đảo

Theo các chuyên gia an ninh mạng, dù thủ đoạn có thay đổi thế nào thì phần lớn các vụ lừa đảo đều có những dấu hiệu chung mà người dân cần đặc biệt lưu ý.

Dấu hiệu đầu tiên là tạo áp lực về thời gian. Kẻ gian thường liên tục thúc ép nạn nhân phải chuyển tiền ngay lập tức với lý do khẩn cấp như người thân gặp nạn, tài khoản ngân hàng bị khóa hoặc liên quan đến vụ án đang điều tra. Mục đích là khiến nạn nhân không có thời gian suy nghĩ hoặc kiểm chứng thông tin.

Dấu hiệu thứ hai là yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin bảo mật. Trên thực tế, không có bất kỳ ngân hàng, cơ quan công an hay tổ chức uy tín nào yêu cầu khách hàng cung cấp mã OTP qua điện thoại hoặc tin nhắn. Bất kỳ ai đưa ra yêu cầu này đều có dấu hiệu lừa đảo.

Ngoài ra, người dân cũng cần cảnh giác với các đường link lạ. Nhiều trang web giả mạo được thiết kế gần giống giao diện của ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước, chỉ khác một vài ký tự trong tên miền. Nếu không quan sát kỹ, người dùng rất dễ đăng nhập và vô tình cung cấp thông tin cho kẻ xấu.

Chủ động bảo vệ mình trước các chiêu trò lừa đảo

Trước thực trạng các vụ lừa đảo trực tuyến ngày càng gia tăng, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình trên môi trường mạng.

Trước hết, hãy ghi nhớ nguyên tắc “3 không”: Không tin ngay các thông tin chưa được kiểm chứng; không nhấn vào các đường link lạ; không cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin bảo mật cá nhân cho bất kỳ ai.

Đối với những trường hợp người thân hoặc bạn bè nhắn tin, gọi điện vay tiền, mượn tiền qua mạng xã hội, người dân cần thực hiện bước xác minh kép bằng cách gọi điện trực tiếp hoặc gặp mặt để kiểm tra thông tin.

Đừng vội tin vào hình ảnh hay video call vì công nghệ Deepfake hiện nay có thể tạo ra những hình ảnh giả rất chân thực. Bên cạnh đó, người dùng nên kích hoạt các tính năng bảo mật sinh trắc học như nhận diện khuôn mặt, vân tay và thường xuyên cập nhật ứng dụng ngân hàng, ứng dụng định danh điện tử VNeID để tăng cường khả năng bảo vệ tài khoản.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, người dân không nên tin tưởng tuyệt đối vào những lời quảng bá đầu tư từ người nổi tiếng, KOL hoặc các hội nhóm trên mạng xã hội. Trước khi tham gia bất kỳ hoạt động đầu tư nào, cần tìm hiểu kỹ thông tin pháp lý, đơn vị vận hành và các yếu tố rủi ro liên quan.

Nâng cao cảnh giác là “lá chắn” hiệu quả nhất

Trong thời đại số, công nghệ mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Các đối tượng lừa đảo luôn tìm cách lợi dụng sự thiếu hiểu biết, lòng tham hoặc tâm lý hoang mang của nạn nhân để thực hiện hành vi phạm pháp.

Hơn 8.000 tỷ đồng bị chiếm đoạt chỉ trong một năm không đơn thuần là những con số thống kê, mà còn là những câu chuyện đau lòng của hàng nghìn gia đình mất đi thành quả lao động tích góp suốt nhiều năm.

Mỗi người dân cần trang bị cho mình kiến thức an toàn số, giữ vững sự tỉnh táo trước mọi lời mời gọi hấp dẫn và luôn kiểm chứng thông tin trước khi thực hiện các giao dịch tài chính.

Chỉ một phút mất cảnh giác có thể khiến toàn bộ tài sản tích lũy bao năm bỗng chốc “không cánh mà bay”.

Trong cuộc chiến với tội phạm công nghệ cao, sự cảnh giác của mỗi người chính là tuyến phòng thủ đầu tiên và cũng là hiệu quả nhất để bảo vệ tài sản của chính mình và gia đình.