Hơn 800 người ngộ độc từ chương trình bữa ăn miễn phí của Chính phủ Indonesia

Chỉ trong 1 tuần, các sự cố ngộ độc thực phẩm liên tiếp bùng phát tại khu vực đảo Java và Sumatra ở Indonesia, khiến hơn 800 học sinh cùng giáo viên nhập viện sau khi ăn các khẩu phần thuộc chương trình bữa ăn dinh dưỡng miễn phí do chính phủ nước này triển khai. 

Sự việc nghiêm trọng nhất được ghi nhận tại huyện Sidoarjo thuộc tỉnh Đông Java. Tại đây, 566 học sinh và học viên tại các cơ sở giáo dục Hồi giáo phải nhập viện cấp cứu với các triệu chứng nôn mửa, buồn nôn và đau bụng dữ dội sau khi dùng bữa ăn trưa. 

566 học sinh và học viên tại các cơ sở giáo dục Hồi giáo ở huyện Sidoarjo phải nhập viện cấp cứu do ngộ độc từ thực phẩm trong chương trình bữa ăn miễn phí. Ảnh: Satuju.

Ngoài Sidoarjo, chính quyền địa phương cũng ghi nhận 49 học sinh tại thành phố Nganjuk thuộc tỉnh Đông Java lâm vào tình trạng tương tự sau khi ăn cơm rang kèm thịt gà và đậu phụ. Cùng thời điểm, tại huyện Agam thuộc tỉnh Tây Sumatra, 237 học sinh và giáo viên khác cũng xuất hiện dấu hiệu bất thường về sức khỏe sau bữa ăn có chứa trứng. 

400 hộp thức ăn chỉ dán 1 nhãn kiểm định

Sự gia tăng đột biến số ca nhập viện vì ngộ độc thực phẩm buộc cơ quan chức năng tại nhiều địa phương của Indonesia lập tức cho tạm dừng hoạt động của các bếp ăn liên quan đến chương trình bữa ăn dinh dưỡng miễn phí, nhằm phục vụ công tác điều tra.

Ngay sau khi vụ việc bùng phát, Cơ quan Dinh dưỡng Quốc gia Indonesia (BGN) đã tiến hành điều tra truy xuất nguồn gốc thông qua hệ thống giám sát chuyên dụng. Kết quả kiểm tra ban đầu hé lộ những sai phạm nghiêm trọng trong khâu chấp hành quy trình vận hành chuẩn tại các bếp ăn cấp dưỡng. 

Ông Sudaryono, người đứng đầu BGN, công khai thừa nhận đây là sự cố xuất phát từ hành vi gian dối và lơ đễnh có chủ đích. 

"Về vụ ngộ độc ở Sidoarjo, chúng tôi đã kiểm tra và phát hiện chuyên gia dinh dưỡng cùng bếp trưởng đã không dán nhãn kiểm định cho tất cả hộp thức ăn, mà chỉ dán đúng 1 nhãn cho cả 1 lô suất ăn", ông Sudaryono cho biết. "Nó đồng nghĩa với việc cứ 400 hộp thức ăn thì chỉ có 1 hộp được dán nhãn kiểm định".

Ông Sudaryono, người đứng đầu Cơ quan Dinh dưỡng Quốc gia Indonesia. Ảnh: Suparjo Ramalans/KOMPAS.com

Bên cạnh việc gian dối trong quy cách đóng gói, thời gian chế biến và phân phối thực phẩm cũng bị tráo đổi thông tin một cách nghiêm trọng. Thức ăn thực tế được nấu xong từ 5 giờ sáng, nhưng nhãn dán lại ghi lùi thời gian thành 8 giờ sáng nhằm kéo dài hạn sử dụng cho phép. 

Quá trình vận chuyển sau đó tiếp tục bị trễ nhiều giờ đồng hồ, dẫn tới việc các em học sinh chỉ được ăn khi thực phẩm đã nấu xong hơn 7 tiếng, vượt xa ngưỡng khuyến cáo an toàn tối đa là 4 tiếng. 

Thống kê của cơ quan quản lý còn cho thấy hơn một nửa vụ ngộ độc liên quan đến chương trình bữa ăn dinh dưỡng miễn phí đều bắt nguồn từ việc thực phẩm được tiêu thụ quá thời gian bảo quản quy định.

Hệ lụy đau lòng

Trước mức độ nghiêm trọng của vụ việc, ông Sudaryono đã gửi lời xin lỗi công khai tới các nạn nhân bị ngộ độc cùng gia đình. 

Người đứng đầu BGN cũng tuyên bố sẽ áp dụng những hình thức xử lý nghiêm khắc nhất, không chỉ dừng lại ở việc sa thải hay tước giấy phép hoạt động mà còn phối hợp với cảnh sát để truy cứu trách nhiệm hình sự nếu xác định có dấu hiệu tội phạm.

Phía chính quyền địa phương và giới lập pháp Indonesia cũng phản ứng hết sức gay gắt trước chuỗi sự cố này. Nghị sĩ Charles Honoris - Phó chủ tịch Ủy ban IX phụ trách giám sát lĩnh vực y tế và nhân lực của Hạ viện Indonesia, gọi đây là "sự thất bại mang tính hệ thống" trong khâu quản lý an toàn thực phẩm. 

Giới chức các địa phương bị ảnh hưởng cũng yêu cầu BGN phải chịu toàn bộ chi phí điều trị cho các nạn nhân, đồng thời đề xuất thành lập các tổ công tác liên ngành bao gồm lực lượng y tế và cơ quan quản lý dược phẩm để siết chặt khâu kiểm tra định kỳ.

Học sinh một trường học ở vùng Keutapang, tỉnh Bắc Aceh dùng các suất ăn thuộc chương trình bữa ăn miễn phí của Chính phủ Indonesia. Ảnh: Hotli Simanjuntak/EPA. 

Chương trình bữa ăn miễn phí là chính sách trọng điểm của Chính phủ Indonesia nhằm xóa bỏ tình trạng suy dinh dưỡng và còi cọc ở trẻ em. Với ngân sách lên tới hàng tỷ USD, chương trình hướng tới mục tiêu cung cấp suất ăn cho hàng chục triệu học sinh và phụ nữ mang thai trên toàn quốc. 

Tuy nhiên, chính sách này liên tục vướng phải các cuộc tranh cãi lớn do những tai tiếng về chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, nghi vấn tham nhũng và gánh nặng ngân sách.

Các tổ chức giám sát độc lập ước tính số lượng người bị ảnh hưởng bởi các sự cố ngộ độc thực phẩm liên quan tới chương trình đã lên tới hàng chục nghìn trường hợp. Trên các nền tảng mạng xã hội, dư luận Indonesia liên tục bày tỏ sự phẫn nộ trước những hình ảnh về chất lượng bữa ăn kém vệ sinh. 

Bất chấp tỷ lệ hài lòng của công chúng ngày càng suy giảm, Chính phủ Indonesia khẳng định vẫn sẽ tiếp tục duy trì chương trình nhưng cam kết tiến hành các biện pháp cải thiện triệt để nhằm bảo đảm an toàn cho học sinh.