Hợp nhất Chương trình mục tiêu quốc gia để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực

Việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia đang được các bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. (Ảnh: Đông Huyền)

Hoàn thiện phương án xây dựng tổng thể

Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Đảng ủy Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 368/TB-VPCP ngày 11/7/2026 của Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính đã có các tờ trình báo cáo Đảng ủy Chính phủ, Thường trực Chính phủ về phương án thống nhất 4 Chương trình mục tiêu quốc gia gồm: Chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Chương trình hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; Chương trình phát triển văn hóa; Chương trình chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển thành một Chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể.

Theo phương án đề xuất, Chính phủ sẽ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết giữ nguyên mục tiêu tổng thể và tổng nguồn lực thực hiện các chương trình, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về nội dung, cơ cấu nguồn lực cũng như cơ chế, chính sách triển khai.

Bộ Tài chính cho biết, việc xây dựng phương án thống nhất được thực hiện trên nguyên tắc giữ nguyên các mục tiêu, nhiệm vụ đã được Quốc hội quyết nghị; sắp xếp các nội dung theo nhóm vấn đề cần giải quyết, phù hợp với bản chất chính sách và mục tiêu của từng chương trình, không cộng gộp cơ học và bảo đảm có giải pháp chuyển tiếp để không làm gián đoạn các nhiệm vụ đã được phê duyệt.

Cùng với đó, cơ cấu ngân sách được định hướng theo tỷ lệ khoảng 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên; thu gọn đầu mối quản lý gắn với trách nhiệm của từng bộ chủ trì trong xây dựng mục tiêu, nhiệm vụ và tiêu chí đánh giá kết quả đầu ra, trong khi Bộ Tài chính thực hiện chức năng quản lý ngân sách nhà nước theo quy định.

Một nội dung quan trọng của phương án là tăng cường phân cấp cho địa phương theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", qua đó nâng cao tính chủ động trong tổ chức thực hiện và sử dụng nguồn lực.

Ngày 4/8/2026, sau khi tiếp thu, giải trình ý kiến của các thành viên Chính phủ, Bộ Tư pháp cùng các bộ, ngành và địa phương, Bộ Tài chính đã có Tờ trình số 591/TTr-BTC trình Chính phủ hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội về giải pháp thống nhất các Chương trình mục tiêu quốc gia.

Đẩy nhanh phân bổ vốn và tháo gỡ khó khăn trong giải ngân

Cùng với việc hoàn thiện phương án xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể, các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để triển khai từng chương trình. Đến nay, Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp đã hoàn thành đầy đủ hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện. Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa đã cơ bản hoàn thành cơ sở phân bổ nguồn lực và phần lớn các văn bản hướng dẫn; hai chương trình về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo đã hoàn thành cơ sở phân bổ nguồn lực nhưng vẫn đang tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn.

Về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, Thủ tướng Chính phủ đã giao đợt 1 kế hoạch vốn ngân sách trung ương cho Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp và Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy.

Đối với dự toán ngân sách trung ương năm 2026, Quốc hội đã quyết nghị bố trí 35.000 tỷ đồng để thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, gồm 25.000 tỷ đồng vốn đầu tư công và 10.000 tỷ đồng kinh phí thường xuyên. Đến ngày 31/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã giao 21.656 tỷ đồng cho ba chương trình gồm Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy, Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa và Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp. Các địa phương đang tiếp tục hoàn thiện phương án phân bổ nguồn vốn để triển khai.

Theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 368/TB-VPCP, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn cho Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa; Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách trung ương năm 2026 để Bộ Tài chính tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền. Bộ Tài chính cho biết sẽ trình cấp có thẩm quyền quyết định việc phân bổ vốn ngay sau khi các bộ hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định.

Theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 còn thấp do phần lớn các chương trình đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục giao kế hoạch, phân bổ vốn và ban hành cơ chế hướng dẫn. Đến hết ngày 31/7/2026, vốn đầu tư công mới giải ngân khoảng 94 tỷ đồng, đạt khoảng 0,5% kế hoạch; kinh phí thường xuyên giải ngân hơn 27 tỷ đồng, đạt khoảng 2,8% dự toán.

Đối với nguồn vốn ngân sách nhà nước năm 2025 được Quốc hội cho phép kéo dài sang năm 2026, Bộ Tài chính đang theo dõi khoảng 18.232 tỷ đồng, trong đó gần 6.982 tỷ đồng là vốn đầu tư công và hơn 11.249 tỷ đồng là kinh phí thường xuyên. Đến cuối tháng 7/2026, vốn đầu tư công thuộc nguồn kéo dài đã giải ngân khoảng 31% kế hoạch, còn kinh phí thường xuyên đạt khoảng 19,4% dự toán.

Bộ Tài chính cho biết việc giải ngân vẫn gặp nhiều khó khăn do một số địa phương còn lúng túng trong việc xác định các khoản kinh phí đã hết hoặc còn nhiệm vụ chi để điều chỉnh, phân bổ lại nguồn vốn. Ngoài ra, quá trình triển khai dự án còn vướng mắc về xác định đối tượng thụ hưởng, điều chỉnh tổng mức đầu tư do biến động giá vật liệu, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, xác minh nguồn gốc đất, bố trí tái định cư cũng như điều kiện địa hình phức tạp và ảnh hưởng của thời tiết mùa mưa tại nhiều địa phương.

Trong thời gian tới, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương hoàn thiện phương án xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể; khẩn trương hoàn thiện các văn bản hướng dẫn, phương án phân bổ vốn, bố trí đầy đủ nguồn vốn đối ứng của địa phương, đồng thời đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn năm 2026 và nguồn vốn năm 2025 được kéo dài, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực và hoàn thành các mục tiêu đã đề ra.

Theo nhandan.vn

 https://nhandan.vn/hop-nhat-chuong-trinh-muc-tieu-quoc-gia-de-nang-cao-hieu-qua-su-dung-nguon-luc-post980482.html