Hợp tác kinh tế Việt Nam - Liên bang Nga: Động lực mới và triển vọng tương lai
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 9/2026 đã tạo thêm động lực thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga. Trong cuộc phỏng vấn với Tạp chí Kinh tế Việt Nam / VnEconomy, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam Genadi Stepanovich Bezdetko chia sẻ về những ưu tiên hợp tác kinh tế song phương, triển vọng thương mại, đầu tư, năng lượng và các lĩnh vực hợp tác mới giữa hai nước trong thời gian tới.


Chuyến thăm Nga vào tháng 9/2026 vừa qua của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã góp phần củng cố hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước. Theo Đại sứ, những ưu tiên mới nào cần được chú trọng để thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam - Nga trong thời gian tới?
Từ ngày 7 đến ngày 9/9/2026, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm đã dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thực hiện chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga.
Trong thời gian ở Moscow, đồng chí Tô Lâm đã có các cuộc trao đổi mang tính xây dựng và toàn diện với lãnh đạo cấp cao của đất nước chúng tôi. Một trong những hoạt động trọng tâm của chuyến thăm là cuộc hội đàm với Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, kết thúc bằng việc hai bên thông qua Tuyên bố chung.
Bên lề chuyến thăm đã diễn ra nhiều cuộc tiếp xúc giữa lãnh đạo các bộ, ngành và doanh nghiệp có liên quan của hai nước. Một loạt văn kiện hợp tác quan trọng đã được ký kết, hướng tới tạo thêm động lực cho hoạt động hợp tác thực chất giữa hai bên.
Lãnh đạo hai nước đã thảo luận cụ thể về triển vọng và những định hướng ưu tiên phát triển quan hệ kinh tế, thương mại trong trung hạn. Hai bên ghi nhận rằng mặc dù có những hạn chế do các biện pháp trừng phạt, kim ngạch thương mại song phương vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định. Hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông vận tải, nông nghiệp, du lịch, khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo nhân lực, y tế cũng như giao lưu nhân văn tiếp tục được mở rộng.
Chuyến thăm vừa qua là một dấu mốc quan trọng trong quan hệ Nga - Việt Nam. Chúng tôi kỳ vọng các thỏa thuận đã đạt được sẽ được triển khai một cách nhất quán, đồng thời những dự án kinh tế quy mô lớn mới sẽ sớm được đưa vào thực tiễn, trở thành những biểu tượng cho thành công của hợp tác Nga - Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Nga năm 2025 đạt gần 4,8 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng trong năm nay. Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) đang hỗ trợ doanh nghiệp hai bên hiệu quả như thế nào? Theo Đại sứ, cần có thêm những giải pháp gì để đưa kim ngạch thương mại song phương đạt mục tiêu 15 tỷ USD vào năm 2030?
Hợp tác thực chất giữa hai nước có phạm vi đa dạng và nhiều lĩnh vực. Chúng ta đang hợp tác hiệu quả trong ngành dầu khí, năng lượng, bao gồm cả lĩnh vực năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, công nghiệp ô tô, nông nghiệp và du lịch.
Quy mô thương mại song phương tiếp tục gia tăng. Năm 2025, kim ngạch thương mại Nga - Việt Nam tăng 5,7%. Xu hướng tích cực này vẫn được duy trì trong năm 2026. Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Nga sang Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng khá tốt, đạt gần 20% so với cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu hàng hóa Việt Nam vào Nga cũng duy trì mức tăng trưởng tích cực.
Tôi rất vui khi thấy tại nhiều cửa hàng ở Nga, người tiêu dùng có thể tìm thấy cà phê, chè, trái cây nhiệt đới, các loại hạt, gia vị và nhiều sản phẩm khác được cung cấp từ Việt Nam - quốc gia thân thiện của chúng tôi. Số liệu thống kê chính thức cả năm 2026 sẽ được công bố vào thời điểm sau này, tuy nhiên, chúng tôi có cơ sở để dự báo kim ngạch thương mại song phương sẽ đạt mức cao kỷ lục trong những năm gần đây.
Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và các nước thành viên Liên minh Kinh tế Á - Âu, có hiệu lực từ năm 2016, tức vừa tròn 10 năm, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác giữa hai bên.
Việt Nam là quốc gia đầu tiên ký kết một hiệp định thương mại tự do như vậy với Liên minh Kinh tế Á - Âu. Hiệp định tạo điều kiện để hàng hóa của Việt Nam tiếp cận thị trường ưu đãi với quy mô gần 200 triệu dân.
Theo số liệu của Ủy ban Kinh tế Á - Âu, kim ngạch thương mại giữa các nước thành viên EAEU với Việt Nam đã tăng đáng kể. Cụ thể, kim ngạch thương mại của Armenia với Việt Nam tăng 61 lần; Belarus tăng 34%; Kazakhstan tăng 4,2 lần; Kyrgyzstan tăng 14,5 lần và Nga tăng 1,3 lần. Những con số này đã nói lên hiệu quả của Hiệp định.
Các doanh nghiệp hai nước đang tiếp tục triển khai những dự án chung, tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới, thiết lập quan hệ trực tiếp và xây dựng những chuỗi sản xuất, logistics bền vững. Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Nga về hợp tác thương mại, kinh tế và khoa học - kỹ thuật đặc biệt quan tâm thúc đẩy các mối liên kết này. Phiên họp tiếp theo của Ủy ban dự kiến sẽ diễn ra tại Hà Nội trước khi kết thúc năm 2026.
Tuy nhiên, xét về quy mô tuyệt đối, kim ngạch thương mại giữa hai nước hiện vẫn chưa tương xứng với mức độ phát triển của đối thoại chính trị song phương vốn có tính chất sâu rộng và tin cậy. Chúng tôi cho rằng hai nước còn tiềm năng rất lớn trong lĩnh vực này và cần tiếp tục khai thác hiệu quả. Về phía mình, Nga đang triển khai tất cả những biện pháp cần thiết để hiện thực hóa mục tiêu đó.

Đầu tư hai chiều giữa Việt Nam và Nga hiện vẫn còn khiêm tốn so với quy mô quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Đại sứ có thể cho biết Nga xác định những lĩnh vực ưu tiên nào để mở rộng dòng vốn đầu tư giữa hai nước?
Mở rộng đầu tư song phương chắc chắn là một trong những định hướng ưu tiên trong quá trình phát triển quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Nga-Việt Nam. Chúng tôi quan tâm đến việc hình thành nền tảng vững chắc để gia tăng đầu tư hai chiều, phát triển các mối liên kết sản xuất và củng cố sự hiện diện lâu dài của doanh nghiệp hai nước trên thị trường của nhau.
Những lĩnh vực được đánh giá có triển vọng đối với đầu tư của Nga vào Việt Nam bao gồm công nghiệp, chế biến, hạ tầng giao thông, logistics, công nghệ số, dược phẩm và công nghệ sinh học. Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến các dự án có giá trị gia tăng cao và việc hình thành những cơ sở sản xuất công nghệ cao trên cơ sở hợp tác giữa hai nước.
Tiềm năng hiện có được thể hiện qua các số liệu thống kê. Theo Bộ Tài chính Việt Nam, tính đến năm 2026, Việt Nam đã từng triển khai 244 dự án đầu tư của Nga với tổng vốn đăng ký 996,81 triệu USD. Trong khi đó, tại Liên bang Nga hiện có 19 dự án đầu tư của Việt Nam với tổng vốn 1,64 tỷ USD. Những con số này cho thấy dư địa đáng kể để tiếp tục mở rộng hợp tác đầu tư giữa hai nước.
Một bước đi quan trọng theo hướng này là chuyến thăm cấp Nhà nước tới Nga vừa qua của lãnh đạo Việt Nam. Trong khuôn khổ chuyến thăm, các biên bản ghi nhớ đã được ký kết giữa Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga (RDIF), Bộ Phát triển kinh tế Liên bang Nga và Bộ Tài chính Việt Nam. Các văn kiện này nhằm thúc đẩy việc tìm kiếm những dự án có triển vọng, tăng cường hợp tác thể chế và hỗ trợ các nhà đầu tư Nga cũng như Việt Nam.
Một ví dụ cụ thể về hợp tác công nghệ là sáng kiến thành lập Trung tâm Công nghệ bồi đắp tại Việt Nam của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia (Petrovietnam) và Tập đoàn Rosatom. Thỏa thuận bao gồm việc cung cấp các máy in 3D của Nga để sản xuất những chi tiết kim loại phức tạp phục vụ thiết bị khoan và máy bơm, đồng thời tổ chức đào tạo chuyên gia. Trong tương lai, hai bên xem xét khả năng nội địa hóa hoạt động sản xuất tại Việt Nam. Như vậy, hợp tác không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thiết bị mà còn hướng tới hình thành năng lực công nghệ mới và phát triển liên kết sản xuất giữa hai nước.
Lộ trình hợp tác chiến lược giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Tập đoàn Tài chính - Công nghiệp AFK Sistema của Nga được ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm, cũng hướng tới thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực công nghệ cao. Bên cạnh đó, các thỏa thuận giữa những tổ chức khoa học và giáo dục của Nga và Việt Nam tạo cơ sở cho hoạt động nghiên cứu chung, trao đổi kinh nghiệm và đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao.
Chúng tôi cũng quan tâm đến việc mở rộng sự hiện diện đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam tại Nga. Hiện, đã có những ví dụ thành công, trong đó có các dự án của Tập đoàn TH trong lĩnh vực chăn nuôi bò sữa và nông nghiệp, cũng như liên doanh Rusvietpetro. Những lĩnh vực có triển vọng khác bao gồm sản xuất hàng tiêu dùng, công nghiệp dệt may và nội thất, nông nghiệp và du lịch.

Năng lượng luôn là một trong những trụ cột của quan hệ hợp tác Việt Nam - Nga. Đại sứ đánh giá như thế nào về giai đoạn hợp tác tiếp theo trong lĩnh vực này, đặc biệt trong việc hỗ trợ bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh của Việt Nam?
Trong nhiều thập kỷ qua, hợp tác trong lĩnh vực nhiên liệu và năng lượng luôn là một trong những cấu phần then chốt của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga. Chuyến thăm cấp Nhà nước vừa qua một lần nữa khẳng định đầy đủ điều này.
Trong lĩnh vực hợp tác này có sự tham gia của những doanh nghiệp hàng đầu hai nước, trong đó có Zarubezhneft, Gazprom, Novatek và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Petrovietnam. Đầu tàu của ngành vẫn là Liên doanh Vietsovpetro, đơn vị kỷ niệm 45 năm thành lập trong năm 2026. Dự án đối ứng của liên doanh này tại Liên bang Nga là Công ty Liên doanh Rusvietpetro cũng đang hoạt động hiệu quả. Gói thỏa thuận liên chính phủ được ký kết vào tháng 5/2025 đã tạo điều kiện để các doanh nghiệp nói trên tiếp tục hoạt động đến năm 2050.
Đáng chú ý, bên lề các hoạt động cấp cao vào tháng 9/2026, Petrovietnam và Zarubezhneft đã ký Thỏa thuận khung về dự án xây dựng kho dự trữ dầu chiến lược tại Việt Nam. Trong bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến thiếu ổn định, những biện pháp như vậy được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố an ninh năng lượng của Việt Nam.
Nga từ lâu đã hỗ trợ sự phát triển của ngành năng lượng Việt Nam. Đến nay, nhiều nhà máy điện do hai nước hợp tác xây dựng vẫn đang cung cấp điện cho người tiêu dùng, như: nhà máy thủy điện Hòa Bình, Yaly, Trị An, Thác Bà (công suất 120 MW), nhà máy nhiệt điện Phả Lại và nhiều công trình khác. Chúng tôi sẵn sàng tham gia hiện đại hóa các cơ sở năng lượng hiện có cũng như xây dựng những công trình năng lượng mới cùng loại.

Cùng với vai trò ngày càng tăng của các nguồn năng lượng sạch, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến khả năng thiết lập hoạt động cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cho Việt Nam. Hai bên cũng đang nghiên cứu các dự án sử dụng năng lượng tái tạo.
Một hướng hợp tác có nhiều triển vọng là năng lượng hạt nhân. Tháng 3/2026, Hiệp định liên chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam với sự tham gia của Tập đoàn nhà nước Rosatom đã được ký kết. Hiệp định này tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai dự án quy mô lớn, bao gồm xây dựng hai tổ máy điện hạt nhân sử dụng thiết kế của Nga, cung cấp dịch vụ bảo dưỡng, nhiên liệu và đào tạo nhân lực.
Hai bên đã hoàn tất các thủ tục trong nước cần thiết để hiệp định có hiệu lực và bắt đầu giai đoạn chuẩn bị triển khai công việc.
Rosatom có kinh nghiệm đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng các công trình điện hạt nhân. Hiện nay, tập đoàn đang xây dựng các nhà máy điện hạt nhân tại 9 quốc gia trên thế giới. Các chuyên gia hạt nhân Nga sở hữu năng lực thực hiện những nhiệm vụ công nghệ phức tạp, đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt nhất về an toàn.
Điều quan trọng cần nhấn mạnh là công nghệ hạt nhân không chỉ được ứng dụng trong sản xuất điện. Những công nghệ này còn có vai trò trong y học hạt nhân, chế tạo vật liệu mới, xử lý nông sản nhằm phòng trừ sinh vật gây hại và nhiều lĩnh vực khác.
Trong bối cảnh đó, chúng tôi dành sự quan tâm lớn cho một dự án quan trọng khác là xây dựng Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân tại Việt Nam.
Tháng 5/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Rosatom đã ký Lộ trình phát triển công nghệ hạt nhân đến năm 2030. Trong tháng 11/2026, đơn vị chuyên trách của Rosatom đã cung cấp thêm một lô nhiên liệu cho Lò phản ứng nghiên cứu Đà Lạt, bảo đảm nhiên liệu cho hoạt động của lò đến đầu những năm 2030.

Trong số các dự án đầu tư của Nga tại Việt Nam, Ngân hàng Liên doanh Việt - Nga (VRB) đã đảm nhiệm vai trò cầu nối tài chính quan trọng giữa hai nước trong suốt 20 năm qua. Đại sứ đánh giá như thế nào về vai trò của ngân hàng trong việc hỗ trợ thanh toán thương mại, các dự án đầu tư và củng cố tổng thể hợp tác kinh tế Việt Nam - Nga?
Ngân hàng Liên doanh Việt - Nga (VRB) chính thức đi vào hoạt động từ tháng 11/2006 và trong 20 năm qua đã trải qua một chặng đường dài xây dựng và phát triển.
Hiện nay, ngân hàng có trụ sở chính cùng mạng lưới chi nhánh tại các thành phố lớn của Việt Nam, xây dựng được cơ sở khách hàng tương đối vững chắc bao gồm cả khách hàng tổ chức và cá nhân, đồng thời hình thành đội ngũ cán bộ, nhân viên có trình độ chuyên môn cao.
Những nền tảng đó giúp ngân hàng đạt được các kết quả tích cực ngay cả trong bối cảnh còn nhiều khó khăn đã được biết đến. VRB đang hoạt động có lợi nhuận, danh mục tín dụng tiếp tục được mở rộng, các giao dịch thanh toán theo hợp đồng bằng đồng tiền quốc gia của hai nước được thực hiện, đồng thời ngân hàng tạo thêm việc làm cho người lao động địa phương.
Nhìn chung, VRB đóng góp đáng kể vào việc củng cố các mối liên kết thương mại, kinh tế và đầu tư giữa Nga và Việt Nam, thông qua việc bảo đảm một kênh kết nối đáng tin cậy giữa các hệ thống thanh toán của hai nước.
VRB là một chủ thể trực tiếp tham gia vào các hoạt động kinh doanh Nga - Việt Nam, lĩnh vực đang ghi nhận xu hướng phát triển tích cực và vững chắc như tôi đã đề cập. Kim ngạch thương mại hai chiều tăng lên, hợp tác trong lĩnh vực nhiên liệu và năng lượng được tiếp thêm động lực, hoạt động cung ứng nông sản giữa hai nước cũng được mở rộng.
Đáng chú ý, lượng khách du lịch Nga đến Việt Nam đã đạt mức cao kỷ lục. Trong 9 tháng đầu năm 2026, con số này đạt 1,1 triệu lượt người.
Với sự hỗ trợ của các cơ quan có thẩm quyền hai nước, VRB đang bảo đảm hoạt động hỗ trợ ngân hàng một cách chặt chẽ cho những sáng kiến nói trên cũng như nhiều hoạt động hợp tác khác. Tôi tin tưởng rằng với những nỗ lực tích cực của các cổ đông sáng lập và tập thể cán bộ, nhân viên, ngân hàng sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế thanh toán, mở rộng mạng lưới chi nhánh và đa dạng hóa các dịch vụ cung cấp. Trong lĩnh vực này, chúng tôi đánh giá cao việc VRB khai trương chi nhánh tại tỉnh biên giới phía Bắc Lạng Sơn, phát triển mạng lưới ATM phục vụ thẻ MIR, cũng như triển khai chức năng thanh toán bằng mã QR. Đây là những tiện ích đặc biệt có ý nghĩa đối với công dân Nga đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam.

Nhìn về tương lai, Ngài hình dung như thế nào về giai đoạn phát triển tiếp theo của hợp tác kinh tế Việt Nam - Nga?
Để củng cố quan hệ song phương một cách thực chất và có chiều sâu hơn trong tương lai, hai nước cần mở rộng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ mới và phát triển các cơ sở sản xuất có giá trị gia tăng cao. Đây cũng chính là những trọng tâm mà lãnh đạo hai nước đã xác định.
Các lĩnh vực được ưu tiên bao gồm khoa học, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong những ngành trí tuệ nhân tạo, giải pháp số, vi điện tử, vật liệu mới, công nghệ sinh học và công nghệ y tế.
Chúng tôi nhận thấy tiềm năng hợp tác rất lớn trong lĩnh vực giao thông vận tải. Hiện nay, hai nước đang khai thác hành lang đường sắt kết nối Nga và Việt Nam thông qua phần lục địa, có khả năng bảo đảm tốc độ vận chuyển hàng hóa cao. Trong khi đó, tiềm năng của vận tải đường biển vẫn chưa được khai thác đầy đủ. Từ năm 2022, Tập đoàn vận tải Nga FESCO đã triển khai hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa Việt Nam và vùng Viễn Đông của Nga.
Kết nối hàng không trực tiếp giữa hai nước đang phát triển với tốc độ nhanh. Gần đây, cơ quan hàng không hai nước đã công bố kế hoạch mở rộng đáng kể hoạt động vận tải hàng không. Điều này tạo tiền đề thuận lợi để gia tăng lượng hành khách và mở thêm các đường bay mới.
Phạm vi địa lý của các chuyến bay cũng đang được mở rộng. Hai bên đang nghiên cứu khả năng mở các đường bay tới một số thành phố của Nga như Kazan, Barnaul, Novokuznetsk và Blagoveshchensk.
Các doanh nghiệp Nga sẵn sàng xem xét, hoặc hiện đã bắt đầu nghiên cứu, những phương án tham gia phát triển và hiện đại hóa hạ tầng giao thông của Việt Nam, bao gồm mạng lưới đường sắt, hệ thống tàu điện ngầm và các cảng biển.
Các doanh nghiệp Việt Nam cũng đang tích cực tham gia những dự án tại Nga. Nga không chỉ là nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy mà còn là quốc gia sản xuất nhiều mặt hàng có chất lượng cao như nông sản, thịt, lúa mì, phân bón, bánh kẹo, hàng tiêu dùng, dược phẩm và sản phẩm polymer.
Trong bối cảnh quá trình số hóa đang ngày càng phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực của đời sống, những cơ hội hợp tác rộng mở cũng đang xuất hiện trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông. Các doanh nghiệp Nga có nhiều kinh nghiệm trong xây dựng hệ sinh thái số, triển khai công nghệ thành phố thông minh và ứng dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo trong bảo đảm an toàn thông tin.
Nhìn chung, triển vọng hợp tác giữa hai nước là rất tích cực. Chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực phối hợp chặt chẽ để hiện thực hóa những tiềm năng đó.

