Huế - Thành phố bảo tàng sống

Người Huế không chỉ tự hào về lịch sử mà còn tự hào về cảnh quan thiên nhiên hài hòa. Ảnh: Minh Anh

Độc đáo, sống động

Quần thể di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 1993, bao gồm hơn 300 công trình kiến trúc hoàng cung, lăng tẩm, đền chùa và các di tích lịch sử. Điều đặc biệt là các công trình ở Huế vẫn giữ được tính nguyên vẹn tương đối cao, tạo nên một không gian kiến trúc độc đáo. Các di tích này không đứng đơn lẻ mà hòa quyện trong một tổng thể quy hoạch đô thị mang đậm phong cách Triều Nguyễn. Từ hệ thống kinh thành bao bọc, các trục đường chính, tổng thể tạo nên một “bảo tàng ngoài trời” hoàn chỉnh với quy mô hiếm có.

Nếu di sản vật thể là “xương sống”, thì di sản phi vật thể chính là “linh hồn” của Huế. Nhã nhạc cung đình Huế - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - vẫn được trình diễn thường xuyên. Chương trình ca Huế diễn ra đều đặn ở không gian thính phòng, hoặc trên sông Hương. Các làng nghề truyền thống như đúc đồng, làm hương, mây tre… vẫn tồn tại và phát triển.

Đặc biệt, ẩm thực cung đình và dân gian Huế với hàng trăm món ăn tinh tế được lưu truyền, chế biến hàng ngày. Các lễ hội truyền thống như tết Nguyên Tiêu, Lễ hội Áo dài, Festival Huế đã trở thành nét văn hóa đặc trưng. Tất cả tạo nên một hệ sinh thái văn hóa “sống” chứ không đơn thuần là hiện vật trong bảo tàng.

Điểm mạnh của Huế nằm ở sự gắn kết giữa cộng đồng và di sản. Nhiều gia đình đã sinh sống quanh khu vực di tích qua nhiều thế hệ, trở thành những “người giữ lửa” tự nhiên. Người Huế không chỉ tự hào về lịch sử mà còn thể hiện giá trị ấy qua lối sống, ngôn ngữ, trang phục và cách ứng xử hàng ngày. Chính yếu tố con người này làm cho di sản Huế tựa như một thực thể sống, vận động và phát triển.

Quy mô đô thị vừa phải của Huế cũng là lợi thế. Toàn bộ khu vực di sản có thể khám phá bằng cách đi bộ hoặc xe đạp, xe xích lô, xe buýt điện... giúp khách muôn phương sống chậm cùng thiên nhiên.

Nhiều việc cần làm

Để biến mục tiêu “bảo tàng sống” thành hiện thực, cần sự đầu tư hạ tầng thông minh. Chính quyền đã và đang đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến đường nội thành, bãi đỗ xe, nay cần đẩy mạnh hệ thống xe buýt công cộng kết nối các điểm di tích. Ứng dụng công nghệ thông minh trong quản lý di sản và phục vụ du khách là hướng đi cần thiết.

Công việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Huế đang có nhiều thuận lợi. Đội ngũ hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp, có kiến thức sâu rộng về lịch sử, văn hóa Huế là thế mạnh Huế đang có. Nay, cần thêm việc đẩy mạnh đào tạo nghề cho cộng đồng địa phương, đặc biệt là các làng nghề truyền thống, giúp họ vừa bảo tồn kỹ năng, vừa tạo sinh kế bền vững.

Các sự kiện văn hóa đặc sắc như Festival Huế, Tuần lễ Áo dài, Liên hoan ẩm thực cung đình không chỉ thu hút khách du lịch mà còn tạo sân chơi cho cộng đồng thể hiện bản sắc văn hóa đã triển khai tốt. Nay cần lồng ghép khéo léo thông điệp: “Huế - Thành phố bảo tàng sống”. Cùng với đó là chiến dịch truyền thông đồng bộ trên nhiều nền tảng, làm sao tận dụng mạng xã hội để lan tỏa hình ảnh Huế đến với tệp khách trẻ thích khám phá.

Với doanh nghiệp du lịch, cần đầu tư phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm sâu hơn là dừng lại tham quan di tích. Các tour “sống như người Huế xưa”, “Học nấu ăn cung đình”, “Học hát ca Huế”, “Làm thợ thủ công truyền thống” sẽ mang lại giá trị độc đáo không nơi nào có được.

Đừng quên việc phát triển du lịch cộng đồng, homestay tại các khu làng, nhất là các làng ở gần lăng tẩm bởi đây là nơi du khách có thể sống chung với gia đình địa phương, tìm hiểu đời sống hàng ngày, tham gia vào các hoạt động sản xuất và sinh hoạt văn hóa. Mô hình này ngoài tạo thu nhập cho cộng đồng, còn giúp bảo tồn văn hóa một cách tự nhiên.

Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ cần suy nghĩ đến việc đầu tư vào chương trình “cho đi - nhận lại”, trong đó một phần doanh thu được dành cho công tác bảo tồn di sản, hỗ trợ cộng đồng địa phương. Điều này không chỉ tạo hình ảnh tích cực cho doanh nghiệp mà còn góp phần phát triển bền vững.

Bài toán “nhức đầu” nhất của Huế chính là xây dựng mạng lưới liên kết giữa các doanh nghiệp lưu trú, nhà hàng, vận chuyển, cơ sở thủ công mỹ nghệ để tạo nên chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Du khách cần được trải nghiệm một hành trình liền mạch từ khi đặt chân đến Huế cho đến lúc rời đi.

Cùng với đó, nên quan tâm thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ, trước tiên bằng việc xây dựng cơ sở dữ liệu khách hàng để cá nhân hóa dịch vụ, nắm bắt xu hướng và phản hồi của du khách, từ đó không ngừng cải tiến chất lượng sản phẩm...