Hưng Yên siết kỷ cương lễ hội Xuân 2026

UBND tỉnh Hưng Yên yêu cầu tiếp tục triển khai thực hiện "Bộ Tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống" trên địa bàn tỉnh

Những mùa hội ở đây không phô trương mà lắng đọng, không ồn ào mà thấm đẫm tín ngưỡng cộng đồng.

Bởi vậy, việc tỉnh ban hành văn bản tăng cường quản lý và tổ chức lễ hội dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ và mùa xuân 2026 vừa là công tác quản lý hành chính thường niên và phản ánh rõ tư duy quản trị văn hóa đang chuyển từ điều hành sự vụ sang kiến tạo chuẩn mực.

Quản lý lễ hội không phải siết chặt mà là nâng chuẩn văn hóa

UBND tỉnh Hưng Yên yêu cầu Thủ trưởng các sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh; Chủ tịch UBND xã, phường tăng cường công tác quản lý lễ hội theo đúng quy định của pháp luật; tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo Trung ương, của tỉnh về quản lý và tổ chức lễ hội; Chỉ đạo, quán triệt cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động thực hiện nghiêm các quy định về quản lý, tổ chức, tham gia các hoạt động lễ hội.

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của UBND tỉnh Hưng Yên nằm ở cách tiếp cận mang tính định hướng dài hạn, quản lý để nâng chất lượng chứ không phải để hạn chế hoạt động.

Văn bản nhấn mạnh yêu cầu tổ chức lễ hội an toàn, lành mạnh, vui tươi, phấn khởi nhưng vẫn phải giữ trọn tính truyền thống, bản sắc và kỷ cương.

Trong thực tiễn quản trị lễ hội hiện nay, đó chính là triết lý cốt lõi, bởi một lễ hội thành công không được đo bằng lượng người đổ về hay mức chi tiêu dịch vụ tăng cao, mà được đánh giá qua khả năng bảo tồn giá trị gốc, duy trì trật tự xã hội và tạo nên trải nghiệm văn hóa thực sự có chiều sâu.

Vì thế, yêu cầu không tổ chức tràn lan, tránh phô trương, lãng phí không phải là sự thu hẹp quy mô, mà là định hướng tái cấu trúc hệ sinh thái lễ hội theo hướng tinh lọc, chọn lọc giá trị và đặt bản sắc văn hóa vào vị trí trung tâm.

Một chi tiết cho thấy sự chuyển biến trong cách điều hành là quy định rõ cán bộ, công chức không đi lễ hội trong giờ hành chính, không sử dụng xe công để đi lễ nếu không thuộc nhiệm vụ.

Trong nghiên cứu về quản trị lễ hội ở các địa phương giàu di sản, yếu tố “nêu gương của người thực thi quyền lực” luôn là thước đo niềm tin xã hội.

Khi đội ngũ công quyền tuân thủ chuẩn mực, cộng đồng sẽ tự điều chỉnh hành vi. Đây chính là nguyên lý “quản trị bằng chuẩn mực”, một cấp độ cao hơn quản trị bằng chế tài.

UBND tỉnh yêu cầu đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên nhất là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, các cơ quan, đơn vị về việc thực hiện nghiêm kỷ cương hành chính, kỷ luật lao động, không đi lễ hội trong giờ hành chính. Không dùng xe công và các phương tiện công (hoặc thuê khoán phương tiện) tham gia lễ hội (trừ trường hợp thuộc thành phần tham gia tổ chức hoặc được giao thực thi nhiệm vụ).

Đẩy mạnh tuyên truyền về truyền thống văn hóa tốt đẹp, giá trị, ý nghĩa của các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội trên địa bàn quản lý, tăng cường giáo dục lịch sử, nguồn gốc lễ hội, di tích và các nhân vật được thờ phụng, tôn vinh

Bảo vệ không gian linh thiêng khỏi thương mại hóa

Văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh đặt ra những ranh giới rất rõ: Không đưa linh vật ngoại lai vào di tích; không bày bán hàng giả, hàng kém chất lượng; không đổi tiền chênh lệch giá trong khu lễ hội; không lợi dụng di tích để trục lợi hoặc truyền bá mê tín…

Những quy định này phản ánh nhận thức sâu sắc về nguy cơ biến dạng lễ hội trong bối cảnh kinh tế dịch vụ phát triển nhanh. Nếu không kiểm soát, không gian tín ngưỡng rất dễ bị “chợ hóa”, kéo theo sự suy giảm giá trị thiêng.

Việc yêu cầu đặt hòm công đức đúng vị trí, quản lý thu chi theo quy định tài chính là bước then chốt nhằm minh bạch hóa dòng tiền lễ hội, một vấn đề từng gây tranh luận tại nhiều địa phương.

Quy hoạch khu dịch vụ bảo đảm thuận tiện, không gây cản trở, ùn tắc giao thông; niêm yết bán đúng giá, không chèo kéo khách, không ép giá; không bày bán thịt động vật quý hiếm, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát công tác tổ chức lễ hội. Kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm các vi phạm, đặc biệt là các hành vi lợi dụng di tích, lễ hội để trục lợi, kích động bạo lực, lưu hành, kinh doanh văn hóa phẩm trái phép, hoạt động mê tín dị đoan, cờ bạc và các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Lễ hội văn minh bắt đầu từ hành vi văn hóa

Một điểm được nhấn mạnh nhiều lần là công tác tuyên truyền giáo dục. Tỉnh yêu cầu các địa phương tăng cường phổ biến lịch sử di tích, nguồn gốc lễ hội, nhân vật được thờ phụng; vận động người dân thực hiện nếp sống văn minh như: Trang phục phù hợp, không chen lấn xô đẩy, thắp hương đúng nơi quy định, giữ vệ sinh môi trường…

Đây là hướng tiếp cận mang tính nền tảng. Lễ hội không thể văn minh nếu người tham gia thiếu hiểu biết về chính lễ hội mình dự.

UBND tỉnh giao cho Sở VHTTDL tỉnh nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến lễ hội, kịp thời tham mưu biện pháp quản lý và hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí môi trường văn hóa lễ hội do Bộ VHTTDL ban hành.

Tỉnh Hưng Yên giao UBND xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp về quản lý lễ hội trên địa bàn

Trong cấu trúc quản trị lễ hội hiện đại, cơ quan văn hóa đóng vai trò “kiến trúc sư nội dung”, không chỉ kiểm tra mà còn thiết kế trải nghiệm văn hóa cho cộng đồng. Điều này đặc biệt quan trọng với Hưng Yên - địa phương sở hữu mật độ di tích dày đặc và hệ thống lễ hội truyền thống thuộc nhóm phong phú nhất đồng bằng Bắc Bộ.

Chỉ đạo của UBND tỉnh xác định rõ: UBND xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp về quản lý lễ hội trên địa bàn; người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu để xảy ra mất an ninh trật tự hoặc sai phạm.

Việc phân cấp rõ trách nhiệm là yếu tố quyết định thành công của quản lý lễ hội. Di sản không tồn tại ở cấp tỉnh hay cấp bộ, mà tồn tại trong từng làng xã. Khi chính quyền cơ sở thực sự coi lễ hội là tài sản văn hóa sống, việc bảo vệ và phát huy giá trị sẽ diễn ra tự nhiên và bền vững.

Chỉ đạo mới của Hưng Yên cho mùa lễ hội xuân 2026 cho thấy một thông điệp rõ ràng: lễ hội không phải sân khấu trình diễn, mà là không gian văn hóa thiêng liêng của cộng đồng. Quản lý lễ hội vì thế không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là trách nhiệm gìn giữ “căn cước văn hóa”.

Nếu duy trì được tinh thần này, Hưng Yên hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu quốc gia về quản trị lễ hội truyền thống, để di sản được bảo tồn và được dẫn dắt bước vào đời sống đương đại bằng sự tôn trọng, hiểu biết và kỷ cương.

THỦY TRÚC; ảnh: BÁO HƯNG YÊN