Hungary khẩn cấp cứu Di sản Thế giới Vườn quốc gia Hortobágy trước hạn hán khốc liệt

Vườn quốc gia Hortobágy là điểm dừng chân và sinh sản của hàng chục nghìn loài chim di cư mỗi năm. Ảnh: Vườn quốc gia Hortobágy

Vườn quốc gia Hortobágy Puszta ở miền Đông Hungary nổi tiếng với những đồng bằng và vùng đất ngập nước rộng lớn, là điểm dừng chân và sinh sản quan trọng của hàng chục nghìn loài chim di cư trước khi chúng bay đến châu Phi vào mùa thu.

Trọng tâm của chiến dịch là khu vực Fekete Rét (Đồng cỏ Đen), vùng đất ngập nước lớn nhất trong công viên. Trước đây, khu vực này được bổ sung nước nhờ lũ theo mùa từ sông Tisza, song nhiều năm qua liên tục đối mặt với tình trạng mực nước ngầm suy giảm và lượng mưa thiếu hụt.

Fekete Rét lần đầu tiên khô cạn vào năm 2013. Đến đợt hạn hán nghiêm trọng năm 2022, hơn 800ha thảm thực vật tại đây bị thiêu rụi do cháy rừng.

Theo ông Lajos Gál, Giám đốc đơn vị khu vực thuộc Ban quản lý Vườn quốc gia Hortobágy, năm nay tình hình đặc biệt nghiêm trọng khi nắng nóng đến sớm, mùa xuân gần như không có mưa và khu vực bước vào năm mới với tình trạng thiếu nước nghiêm trọng.

Để hạn chế thiệt hại, cơ quan quản lý nguồn nước của Hungary đã cấp nguồn nước sinh thái cho công viên. Đến nay, khoảng 2 triệu m³ nước đã được dẫn vào vùng đầm lầy thông qua kênh tưới Nyugati và nước vẫn đang tiếp tục được bổ sung. Theo ông Gál, nếu không có nguồn nước này, toàn bộ khu vực có thể đã khô cạn từ lâu.

Biến đổi khí hậu làm thay đổi hệ sinh thái

Việc bổ sung nước khẩn cấp được triển khai nhằm duy trì các vùng đất ngập nước trọng yếu của Hortobágy, nơi được xem là một trong những điểm dừng chân và sinh sản quan trọng của các loài chim di cư ở châu Âu.

Theo ông Gál, nắng nóng đến sớm, lượng mưa thấp và tình trạng thiếu nước ngay từ đầu năm đã khiến các vùng đất ngập nước không thể phục hồi tự nhiên như trước. Đây cũng là hệ quả của xu hướng mực nước ngầm suy giảm và biến đổi khí hậu kéo dài trong nhiều năm qua.

Các chuyên gia cho biết biến đổi khí hậu đang làm thay đổi đáng kể hệ sinh thái tại Hortobágy. Mùa đông ấm hơn và mùa xuân đến sớm khiến nhiều loài chim thay đổi thời điểm di cư, quay trở lại trong khoảng thời gian dài hơn thay vì tập trung theo từng đợt như trước.

Sự thay đổi của khí hậu cũng đang làm biến đổi quần thể động vật hoang dã. Một số loài chim từng phổ biến tại khu vực nay trở nên hiếm gặp, trong khi những loài trước đây ít xuất hiện, như chim cốc lùn, lại đang hình thành các quần thể ổn định tại Đồng cỏ Đen.

Giải pháp trước mắt cho thách thức dài hạn

Theo các nhà quản lý, việc dẫn nước vào các vùng đất ngập nước chỉ là giải pháp khẩn cấp nhằm hạn chế tác động trước mắt của hạn hán. Về lâu dài, Hungary cần có chiến lược giữ lại nhiều hơn lượng nước chảy qua lãnh thổ để duy trì các vùng đất ngập nước, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa vi khí hậu, bổ sung nguồn nước ngầm và giảm nguy cơ cháy rừng.

Giới bảo tồn đánh giá việc khôi phục nguồn nước không chỉ góp phần duy trì đa dạng sinh học và bảo vệ quần thể chim di cư mà còn giúp tăng khả năng chống chịu của hệ sinh thái trước các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến hạn hán diễn ra thường xuyên và khốc liệt hơn, nỗ lực bổ sung nước cho Vườn quốc gia Hortobágy được kỳ vọng sẽ góp phần bảo vệ một trong những hệ sinh thái đất ngập nước có giá trị nhất châu Âu, đồng thời gìn giữ Di sản Thế giới này cho các thế hệ tương lai.