Hương trà gọi xuân về

Văn hóa thưởng trà được lan tỏa tới mọi lứa tuổi.

Chén trà mở đầu câu chuyện

Sáng đầu xuân, trong căn nhà nhỏ ấm áp của nhà văn Nguyễn Văn Lợi, năm nay gần 90 tuổi, hiện sinh sống tại phường Bắc Kạn, nhịp sống dường như chậm lại. Thong thả nhóm bếp, tráng ấm, pha trà. Ngoài hiên, hoa đào bung nở, trong nhà, hương trà lan tỏa dịu nhẹ, đủ đầy và ấm áp, như gọi mùa xuân về rất khẽ. Bên ấm trà nóng, nhà văn Nguyễn Văn Lợi chậm rãi, chia sẻ: “Xuân đến là phải có ấm trà. Có trà, không khí trong nhà tự nhiên ấm lại”.

Nhà văn Nguyễn Văn Lợi cho rằng, chén trà ngày Tết luôn mang một ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của mỗi gia đình Việt. Nhớ về những cái Tết xưa, ông kể rằng “ngày trước nhà nghèo, Tết chẳng có gì nhiều, nhưng sáng mồng Một, cả nhà vẫn quây quần bên ấm trà; chén trà nóng hòa quyện cùng mùi hương trầm thơm nhẹ, uống vào, nói vài câu chuyện cũ, thế là thấy xuân về rồi”.

Theo nhà văn, Tết đến có thể mỗi nhà mỗi khác về mâm cao cỗ đầy, nhưng chén trà thì không thể thiếu, bởi đó là “cái lễ đầu”, là lời mời tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu. Trong khoảnh khắc ấy, hương trà lan tỏa không chỉ làm ấm căn nhà nhỏ, mà còn gửi gắm lòng thành kính, sự tri ân đối với cội nguồn, góp phần gìn giữ nếp nhà và hồn Tết Việt qua bao thế hệ.

Với nhiều gia đình Việt, chén trà không chỉ là thức uống quen thuộc, mà còn là tín hiệu báo xuân về. Khi nhịp sống những ngày cuối năm lắng xuống, người ta có thêm thời gian để ngồi lại bên nhau, nâng chén trà nóng, mở đầu cho những câu chuyện đầu năm.

Không cần cầu kỳ, ấm trà ngày xuân thường rất giản dị: trà xuân, nước sôi vừa tới, vài chiếc chén nhỏ. Nhưng chính sự giản dị ấy lại tạo nên không gian gần gũi, kết nối các thế hệ trong gia đình. Trà trở thành “chất dẫn” cho những cuộc sum vầy, cho những lời chúc đầu năm nhẹ nhàng mà chân thành.

Hương trà trong nhịp sống hiện đại

Chị Bùi Thị Mai ở xã La Bằng thưởng thức trà Thái Nguyên theo cách của người trẻ tuổi.

Trong đời sống hôm nay, khi nhiều loại nước giải khát ngày càng phổ biến, thói quen uống trà ngày xuân vẫn hiện diện trong nhiều gia đình, trong nhiều cuộc trò chuyện nhất là ở những vùng có truyền thống trồng và chế biến trà. Chị Bùi Thị Mai, ở xã La Bằng, cho biết: Dù bận rộn, gia đình chị vẫn duy trì thói quen pha ấm trà mỗi sáng nhất là vào dịp đầu năm mới.

Theo chị Mai, với người trẻ, chén trà ngày xuân còn là cách để cảm nhận không khí Tết trọn vẹn hơn, khi nhịp sống vốn vội vã thường ngày bỗng chậm lại, nhẹ nhàng hơn. Bên bàn trà đầu năm, khoảng cách giữa các thế hệ dường như được thu hẹp, người già, người trẻ cùng ngồi lại, nâng chén trà nóng và chia sẻ những câu chuyện quen thuộc. Khi ấy, trà không chỉ là thức uống, mà trở thành cầu nối để mọi người lắng nghe, thấu hiểu và gắn bó với nhau, góp phần làm nên không khí sum vầy, ấm áp rất riêng của những ngày xuân.

Trong văn hóa người Việt, trà gắn liền với nhịp sống chậm và những khoảnh khắc sum vầy. Mùa xuân, thời điểm của khởi đầu và đoàn tụ, cũng là lúc con người có xu hướng hướng nội, nhìn lại và kết nối nhiều hơn với gia đình, cộng đồng. Chính trong không khí ấy, trà trở thành thức uống đặc biệt phù hợp, hiện diện một cách tự nhiên trong đời sống ngày xuân.

Theo nghệ nhân trà Mông Đông Vũ, khác với những không gian thưởng trà mang tính nghi lễ ở một số quốc gia, trà của người Việt hòa vào sinh hoạt thường nhật, gắn với phong cảnh và cảm xúc đời sống. “Trà không tách con người khỏi cuộc sống, mà đi cùng mọi vui buồn của gia đình, đặc biệt rõ nét trong những ngày đầu xuân” - ông chia sẻ.

Từ những dịp lễ, Tết, giỗ chạp cho đến lúc sum họp, ấm trà luôn hiện diện trên bàn thờ và bên chiếu ngồi, để con cháu cùng uống, cùng trò chuyện trong một không gian giao hòa. Theo nghệ nhân Mông Đông Vũ, chính sự kết nối giản dị ấy đã tạo nên phong cách thưởng trà rất riêng của người Việt. Trà không chỉ để uống, mà còn để gắn kết con người trong nhịp điệu chậm rãi, ấm áp của mùa xuân.

Chén trà khởi đầu cho những câu chuyện.

Từ chén trà ngày Tết, dịp đầu xuân nhiều người cũng bàn đến giá trị kinh tế của cây chè. Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, phát triển sản phẩm trà Thái Nguyên đang trở thành hướng đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị ngành chè, không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn hướng đến xuất khẩu.

Toàn tỉnh hiện có gần 200 sản phẩm trà được chứng nhận OCOP từ 3 đến 5 sao, góp phần nâng tổng giá trị sản phẩm trà lên hơn 13,8 nghìn tỷ đồng trong năm gần đây, minh chứng cho vai trò quan trọng của ngành chè đối với phát triển kinh tế địa phương. Với chính sách khuyến khích mở rộng diện tích canh tác, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, trà Thái Nguyên không chỉ giữ vững vị thế trên thị trường nội địa mà còn đang từng bước khẳng định giá trị trên bản đồ trà thế giới.

Chén trà ngày Tết tuy nhỏ nhưng chứa đựng đạo lý lớn của người Việt. Đó là sự kết tinh hài hòa giữa văn hóa, tâm linh và đạo hiếu, nơi con cháu gửi gắm lòng biết ơn, sự kính trọng và niềm tri ân đối với cội nguồn. Khi hương trà lan tỏa trong các gia đình mỗi độ xuân về, cũng là khi hồn Tết Việt vẫn được gìn giữ, bền bỉ và ấm áp qua thời gian.

Hải Yến