Huy động cộng đồng gìn giữ, phát huy giá trị di tích

Lăng Quốc Mẫu tiền Lê có tình trạng sụt lún nền, gây hư hỏng một số hạng mục, ảnh hưởng đến cảnh quan và việc đi lại, nhất là vào những ngày mưa.

Qua rà soát hiện trạng, xã Xuân Tín có 2 di tích đang trong tình trạng xuống cấp cần được đầu tư tôn tạo là Lăng Quốc Mẫu tiền Lê có tình trạng sụt lún tại nền sân và khu vực lăng mộ, xuất hiện vết nứt; một số hạng mục phụ trợ phục vụ công tác quản lý, đón tiếp và vệ sinh môi trường chưa được đầu tư đầy đủ.

Lăng Quốc Mẫu tiền Lê đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1990. Trải qua thời gian di tích đã xuống cấp. Năm 2008, được Nhà nước cho phép, ông Lữ Văn Thành cùng một số doanh nghiệp, nhà hảo tâm và Nhân dân phát tâm công đức tôn tạo lại khu lăng mộ, khuôn viên; các hạng mục chính của công trình đều được chế tác bằng đá nguyên khối. Năm 2022, từ nguồn ngân sách Nhà nước và sự đóng góp của người dân, khu lăng mộ được xây thêm nhà thắp hương phục vụ sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân.

Bà Lê Thị Nguyên, người trực tiếp trông coi Lăng Quốc Mẫu, cho biết: “Du khách thập phương đến dâng hương, viếng Lăng Quốc Mẫu ngày càng đông, đặc biệt vào các dịp lễ. Tuy nhiên, khu di tích hiện chưa có đủ không gian phục vụ du khách sắp lễ và chưa có công trình vệ sinh đáp ứng nhu cầu. Bên cạnh đó, khu lăng mộ và toàn bộ khuôn viên được đầu tư tôn tạo từ năm 2008, đến nay đã xuất hiện tình trạng sụt lún nền, gây hư hỏng một số hạng mục, ảnh hưởng đến cảnh quan và việc đi lại, nhất là vào những ngày mưa”.

Trước thực trạng xuống cấp của hai công trình trên, xã Xuân Tín đã tiến hành rà soát hiện trạng, đánh giá mức độ hư hỏng và xây dựng phương án bảo quản, tu bổ phù hợp. Đồng thời, địa phương từng bước hoàn thiện hồ sơ, xác định các hạng mục cần ưu tiên can thiệp, báo cáo cơ quan chuyên môn để xin ý kiến hướng dẫn theo quy định, nhằm bảo đảm gìn giữ các yếu tố gốc, giá trị lịch sử, văn hóa của di tích. Cùng với đó, xã chú trọng huy động các nguồn lực hợp pháp, phát huy sự chung tay của cộng đồng, từng bước khắc phục những bất cập về cơ sở vật chất, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân và du khách, góp phần bảo vệ, phát huy giá trị di sản trên địa bàn.

Cùng với đó, UBND xã Xuân Tín đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị, ban quản lý di tích, trưởng thôn và các cá nhân liên quan thực hiện nghiêm trách nhiệm được giao; giữ gìn nguyên trạng các yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan và không gian văn hóa. Cùng với trách nhiệm quản lý của chính quyền, vai trò của cộng đồng được thể hiện thông qua việc tham gia trông coi, vệ sinh cảnh quan, gìn giữ không gian thờ tự, bảo vệ hiện vật và duy trì các nghi lễ truyền thống. Các hành vi xâm hại, lấn chiếm đất đai di tích hoặc sử dụng di tích không đúng mục đích đã được kịp thời phát hiện, ngăn chặn.

Xã Xuân Tín cũng đang trong quá trình triển khai, hoàn thiện hồ sơ điện tử chuẩn hóa về di tích, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành độc lập và triển khai hệ thống mã QR hay thuyết minh số tại các điểm di tích. Việc số hóa hồ sơ khoa học, ảnh hiện trạng, tài liệu lịch sử và thông tin quản lý sẽ góp phần nâng cao hiệu quả lưu trữ, theo dõi, chia sẻ dữ liệu; đồng thời tạo điều kiện để người dân và du khách tiếp cận thông tin di sản thuận tiện hơn.

Ông Nguyễn Đình Tuấn, Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Xuân Tín, cho biết: “Trước mắt, xã ưu tiên rà soát mức độ xuống cấp của từng công trình, hoàn thiện hồ sơ quản lý, xác định những hạng mục có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn di tích để đề xuất phương án can thiệp cấp thiết. Đồng thời, địa phương sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn về quy trình bảo quản, tu bổ, tôn tạo, bảo đảm giữ gìn các yếu tố gốc và giá trị lịch sử, văn hóa của di tích. Về lâu dài, xã tiếp tục huy động các nguồn lực hợp pháp, phát huy vai trò, trách nhiệm của cộng đồng trong công tác bảo vệ di sản; từng bước khắc phục những hạn chế về cơ sở vật chất, nâng cao hiệu quả quản lý và phát huy giá trị di tích, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của Nhân dân và du khách”.