Huy động nguồn lực cho mục tiêu lớn

Đáng chú ý, bên cạnh lực lượng nòng cốt được ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí, có tới 155 thành viên tham dự bằng nguồn xã hội hóa hoặc do địa phương, liên đoàn tự bảo đảm kinh phí. Không đơn thuần là câu chuyện mở rộng lực lượng, cách làm này cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong tư duy đầu tư cho thể thao thành tích cao: Nguồn lực nhà nước được tập trung cho các nhiệm vụ trọng điểm, đồng thời huy động thêm nguồn lực xã hội để cùng hướng tới những mục tiêu lớn.

Quang Huy (thứ hai từ phải sang) và các đồng đội đang tích cực tập luyện chuẩn bị cho ASIAD 20. Ảnh: QUÝ LƯỢNG

Khi nguồn lực xã hội cùng góp sức

Dưới sự dẫn dắt của Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh, Phó Cục trưởng Cục Thể dục Thể thao Việt Nam, Đoàn Thể thao Việt Nam tham dự ASIAD 20 với 498 thành viên. Thành phần đoàn được rà soát trên cơ sở yêu cầu chuyên môn, khả năng cạnh tranh và mục tiêu đặt ra tại Đại hội.

Điểm đáng chú ý nằm ở cơ cấu nguồn kinh phí. Trong tổng số 498 thành viên, bên cạnh 343 thành viên thuộc lực lượng nòng cốt được bảo đảm bằng ngân sách nhà nước, 155 thành viên tham dự từ nguồn xã hội hóa hoặc do các địa phương, liên đoàn tự bảo đảm kinh phí. Con số 155 cho thấy xã hội hóa không còn chỉ dừng ở sự hỗ trợ bên ngoài các đội tuyển, mà đã trực tiếp góp phần mở rộng lực lượng quốc gia tại một đấu trường quan trọng như ASIAD.

Theo Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh, cách kết hợp nguồn lực lần này giúp ngân sách nhà nước được tập trung cho lực lượng nòng cốt, những môn và VĐV có khả năng cạnh tranh thành tích cao; trong khi nguồn lực từ địa phương, liên đoàn, doanh nghiệp tạo thêm điều kiện để những VĐV tiềm năng và một số môn có khả năng xã hội hóa tốt được góp mặt.

Nhìn từ góc độ đầu tư, đây là cách phân bổ nguồn lực linh hoạt hơn. Thay vì ngân sách nhà nước phải bao quát toàn bộ thành phần đoàn, nguồn vốn công được ưu tiên cho những nhiệm vụ trọng điểm, còn nguồn lực xã hội đóng vai trò bổ sung. Nhờ đó, quy mô lực lượng có thể được mở rộng mà không tạo thêm áp lực tương ứng lên ngân sách.

Quan trọng hơn, cách làm này cũng thúc đẩy vai trò chủ động của các liên đoàn thể thao quốc gia, địa phương và tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Một số liên đoàn đã từng bước tìm kiếm đối tác, huy động tài trợ, phát triển giá trị thương mại của bộ môn để có thêm nguồn lực đầu tư cho VĐV. Ở những môn có mức độ xã hội hóa cao như quần vợt, golf, thể thao điện tử hay một số môn võ, nguồn đầu tư từ doanh nghiệp, câu lạc bộ và các tổ chức ngoài nhà nước đang ngày càng trở thành một phần đáng kể trong quá trình phát triển lực lượng.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội cho phát triển. Đối với thể thao thành tích cao, Nhà nước vẫn giữ vai trò định hướng, đầu tư cho lực lượng trọng điểm; trong khi nguồn lực xã hội được khuyến khích tham gia sâu hơn, qua đó tạo thêm dư địa cho các liên đoàn, địa phương và VĐV.

Tuy nhiên, mở rộng xã hội hóa không đồng nghĩa với việc chỉ cần tự bảo đảm kinh phí là có thể góp mặt trong đoàn. Các VĐV tham dự bằng nguồn ngoài ngân sách vẫn phải đáp ứng những yêu cầu về chuyên môn, kỷ luật và tư cách thành viên Đoàn Thể thao Việt Nam. Điều đó bảo đảm nguồn lực đầu tư có thể khác nhau, nhưng chuẩn mực chuyên môn và trách nhiệm khi đại diện quốc gia phải thống nhất.

Ở góc độ dài hạn, cách tổ chức lực lượng tại ASIAD 20 còn đặt ra một yêu cầu mới đối với các liên đoàn: Muốn có thêm nguồn lực cho VĐV, bản thân mỗi bộ môn phải nâng cao năng lực vận hành, xây dựng hình ảnh, tạo sức hấp dẫn đối với doanh nghiệp và chứng minh hiệu quả đầu tư. Khi đó, xã hội hóa mới có thể chuyển từ những khoản hỗ trợ đơn lẻ sang nguồn lực ổn định, cùng đầu tư với Nhà nước cho thể thao thành tích cao.

Việc có 155 thành viên tham dự ASIAD 20 từ các nguồn ngoài ngân sách vì thế đáng chú ý không chỉ ở con số. Nó cho thấy sự dịch chuyển từng bước từ cách đầu tư chủ yếu dựa vào nguồn lực công sang cách tiếp cận rộng hơn, trong đó Nhà nước, liên đoàn, địa phương và xã hội cùng tham gia.

Hơn 4 HCV và thử thách từ những cường quốc châu Á

Theo kế hoạch, các đội tuyển sẽ lên đường thành nhiều đợt tùy lịch thi đấu, trong đó đợt đông nhất dự kiến vào ngày 16.9. Đoàn Thể thao Việt Nam đặt mục tiêu giành từ 4 HCV trở lên tại ASIAD 20.

Đây là mục tiêu đòi hỏi nỗ lực rất lớn bởi ASIAD quy tụ nhiều nền thể thao hàng đầu thế giới. Đặc biệt, Đại hội năm nay diễn ra tại Aichi - Nagoya, mang lại lợi thế đáng kể cho Nhật Bản. Đây là lần đầu sau 32 năm, kể từ Hiroshima 1994, Nhật Bản trở lại vai trò chủ nhà Asian Games.

Trung Quốc tiếp tục sở hữu lực lượng rất mạnh ở nhiều môn Olympic và đang kết hợp quá trình chuẩn bị ASIAD với việc xây dựng lực lượng hướng tới Olympic Los Angeles 2028. Hàn Quốc cũng có khả năng cạnh tranh lớn ở những môn truyền thống như bắn cung, taekwondo, đấu kiếm và cầu lông. Cùng với sự tiến bộ của nhiều nền thể thao khác trong khu vực, cuộc đua huy chương tại ASIAD 20 được dự báo rất quyết liệt.

Đối với Việt Nam, thách thức còn đến từ khoảng cách về khoa học thể thao, công nghệ huấn luyện, dinh dưỡng và phục hồi. Ở những môn có sự cạnh tranh sít sao hoặc chịu tác động của đánh giá chuyên môn, các VĐV càng phải đạt được điểm rơi phong độ và thể hiện bản lĩnh trong từng thời điểm quyết định.

Bởi vậy, mục tiêu từ 4 HCV trở lên là một thử thách không nhỏ. Cơ hội của Đoàn Thể thao Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng phát huy tối đa thế mạnh ở các môn trọng điểm cũng như phong độ của từng VĐV trong những thời khắc quyết định. Việc phân tích cụ thể khả năng hoàn thành chỉ tiêu huy chương cần được đặt trong tương quan lực lượng của từng môn và từng đối thủ tại Đại hội.

Trước mắt, Lễ xuất quân ngày 9.9 sẽ đánh dấu thời điểm Đoàn Thể thao Việt Nam bước vào chặng cuối của quá trình chuẩn bị. Phía trước là một ASIAD đầy thử thách, nhưng cách xây dựng thành phần đoàn lần này đã cho thấy một chuyển động đáng chú ý: Cùng với nguồn lực nhà nước giữ vai trò chủ đạo ở những nhiệm vụ trọng điểm, nguồn lực từ xã hội đang được huy động ngày càng rõ nét.

Nếu cách làm này tiếp tục được hoàn thiện bằng cơ chế minh bạch, tiêu chí chuyên môn chặt chẽ và khả năng huy động nguồn lực bền vững từ các liên đoàn, địa phương, doanh nghiệp, ASIAD 20 có thể không chỉ được nhìn từ số lượng huy chương. Đại hội còn là một phép thử cho cách thể thao Việt Nam tổ chức và sử dụng nguồn lực trong giai đoạn mới, tạo thêm nền tảng để hướng tới những đấu trường lớn hơn trong tương lai.