Huyền thoại bóng đá Anh qua đời vì di chứng đánh đầu 140 nghìn lần

Nobby Stiles, huyền thoại của đội tuyển Anh vô địch World Cup 1966, qua đời vì một bệnh lý não trực tiếp do việc đánh đầu lặp đi lặp lại, theo kết luận của nhân viên điều tra tư pháp. Kết luận này được đưa ra sau cuộc điều tra về cái chết của cựu tiền vệ Man Utd, người qua đời cách đây gần 6 năm ở tuổi 78, trong tình trạng mắc chứng sa sút trí tuệ nghiêm trọng.

Giải mã về cái chết của huyền thoại bóng đá Anh

Tòa án Điều tra Tử vong Stockport được biết rằng trong suốt sự nghiệp lẫy lừng của mình, Stiles đã thực hiện ước tính khoảng 140.000 pha đánh đầu. Kết quả phân tích não bộ của ông cho thấy tình trạng sa sút trí tuệ nghiêm trọng là hậu quả của cả bệnh Alzheimer và bệnh não do chấn thương lặp đi lặp lại (CTE), một căn bệnh có mối liên hệ chặt chẽ với các chấn thương ở đầu do đánh đầu khi chơi bóng.

Chuyên gia giải phẫu bệnh thần kinh, Tiến sĩ Daniel Du Plessis, phát biểu trước tòa: “Tôi hoàn toàn tin rằng việc ông ấy đánh đầu bóng nhiều đến như vậy đã gây ra CTE của mình”.

Nobby Stiles (1942 - 2020) từng vô địch World Cup 1966 với đội tuyển Anh - Ảnh: Reuters

Khi điều tra viên cấp cao khu vực Nam Manchester, Alison Mutch, hỏi lại: “Ý ông là việc đánh đầu vào trái bóng lặp đi lặp lại chính là nguyên nhân gây ra chứng CTE của ông ấy?”. Tiến sĩ Du Plessis trả lời dứt khoát: “Đúng”.

Norbert “Nobby” Stiles sinh năm 1942 tại Collyhurst (Manchester). Ông nổi tiếng với vai trò tiền vệ phòng ngự có lối chơi quyết liệt. Trong sự nghiệp quốc tế, Stiles có 28 lần khoác áo đội tuyển Anh. Ở cấp câu lạc bộ, ông thi đấu gần 400 trận cho Man Utd.

Ông sinh sống tại Stretford, phía nam Manchester và qua đời ngày 30/10/2020, sau khi phải nằm liệt giường do chứng sa sút trí tuệ ở giai đoạn cuối.

Tháng 1/2024, gia đình Stiles lần đầu đặt ra khả năng CTE là một trong những nguyên nhân khiến ông qua đời. Điều này đã dẫn đến việc Tiến sĩ Du Plessis tiến hành phân tích các mẫu mô não để đưa ra kết luận chuyên môn.

Gia đình Stiles từ đó liên tục vận động để các cơ quan quản lý bóng đá quan tâm và hỗ trợ nhiều hơn cho những cựu cầu thủ mắc các bệnh được cho là xuất phát từ thời gian thi đấu. Con trai ông, John Stiles, từng tuyên bố: “Bóng đá đã giết chết cha tôi”.

Hôm thứ Sáu tuần trước, điều tra viên pháp y khu vực Greater Manchester South, Chris Morris, cho biết tại Tòa án Điều tra Stockport rằng chuyên gia bệnh học thần kinh, Tiến sĩ Daniel du Plessis, đã kiểm tra các mẫu bệnh phẩm và hồ sơ y tế. Kết quả cho thấy cần mở một cuộc điều tra pháp y đầy đủ về cái chết của Stiles.

Ông Morris cho biết: “Vì những lý do mà đến nay tôi vẫn chưa thể hiểu rõ, cái chết của ông Stiles khi đó đã không được báo cáo lên văn phòng điều tra pháp y để tiến hành điều tra. Quá trình này chỉ được bắt đầu sau khi gia đình cựu cầu thủ cung cấp thêm thông tin”.

Ông nói thêm rằng Tiến sĩ Du Plessis xác định nguyên nhân tử vong của Stiles là bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng cái chết của Stiles còn có sự góp phần của bệnh não chấn thương lặp đi lặp lại (CTE) ở giai đoạn nặng.

Ông Morris tiếp tục: “Dựa trên nguyên nhân tử vong này, đặc biệt là việc có đưa chấn thương do tác động vào danh sách nguyên nhân gây tử vong, tôi thấy cần thiết phải mở một cuộc điều tra pháp y về sự ra đi đầy đáng tiếc của ông Stiles”.

Đánh đầu gần 140 nghìn lần trong 17 năm thi đấu

John Stiles, người đứng đầu tổ chức Gia đình bóng đá vì công lý (FFJ), là một trong hàng chục cựu cầu thủ và thân nhân của họ đang khởi kiện Liên đoàn Bóng đá Anh (FA), Liên đoàn Bóng đá Xứ Wales (FAW) và tổ chức bóng đá chuyên nghiệp Anh EFL. Họ cáo buộc các cơ quan quản lý bóng đá đã “cẩu thả và vi phạm nghĩa vụ chăm sóc” đối với các cựu cầu thủ.

Vào tháng 3 năm nay, các luật sư đại diện cho FA nói trước Tòa Thượng thẩm Anh rằng khoa học vẫn “chưa chứng minh được” việc đánh đầu hoặc những chấn động não “không thường xuyên” có thể dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn.

Một nghiên cứu được công bố năm 2019, do FA và Hiệp hội Cầu thủ Chuyên nghiệp Anh (PFA) đồng tài trợ, cho thấy các cầu thủ bóng đá có nguy cơ tử vong vì các bệnh thoái hóa thần kinh cao gấp 3,5 lần so với những người cùng độ tuổi trong dân số nói chung.

Hiện FA đang từng bước loại bỏ hoàn toàn các bài tập đánh đầu trong bóng đá trẻ đối với lứa tuổi từ U11 trở xuống, với mục tiêu hoàn tất vào năm 2026.

John Stiles kể rằng cha ông gia nhập Man Utd năm 1957 khi mới 15 tuổi và luôn dành tình yêu đặc biệt cho CLB cũng như thế hệ Busby Babes. Ông ước tính cha mình thực hiện khoảng 40 lần đánh đầu mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần trong suốt 17 năm thi đấu, tương đương khoảng 136.000 lần đánh đầu, con số mà ông gọi là “ước tính khá thận trọng”.

Trong khi bóng hiện đại không còn hút nước, các nghiên cứu vẫn cho thấy một cú đánh đầu bằng bóng hiện nay tạo ra lực va chạm tương đương khoảng 80% cú đấm của một võ sĩ quyền Anh.

Theo John, khi bước sang cuối tuổi 50 và đầu tuổi 60, Stiles bắt đầu quên trước quên sau và thường xuyên lặp lại những câu chuyện.

Đến năm 2010, ông buộc phải bán các huy chương vô địch để có tiền trang trải chi phí điều trị khi tình trạng bệnh ngày càng nặng. Chứng sa sút trí tuệ khiến ông luôn sống trong trạng thái lo âu và sợ hãi.

Tháng Giêng vừa qua, cuộc điều tra về cái chết của cựu hậu vệ Gordon McQueen, người từng khoác áo tuyển Scotland, Manchester United và Leeds United, cũng đi tới kết luận rằng việc đánh đầu bóng nhiều khả năng đã góp phần gây tổn thương não, một trong những nguyên nhân dẫn đến cái chết của ông ở tuổi 70.

Con gái của ông, MC truyền hình Hayley McQueen, nhận xét rằng đội tuyển Anh vô địch World Cup 1966 đã “gần như bị xóa sổ” bởi các bệnh thoái hóa thần kinh.