Huyền Trang và hành trình của 'Nghệ sĩ tiên phong gìn giữ và phát huy âm nhạc dân gian 2026'

Đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bền bỉ của nữ ca sĩ trong hành trình gìn giữ, làm mới và đưa âm nhạc dân gian đến gần hơn với công chúng đương đại, đồng thời từng bước giới thiệu những giá trị văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Một dấu mốc lớn trong sự nghiệp

Lễ trao chứng nhận diễn ra ngày 22-9 tại Diễn đàn quốc tế về hòa bình, văn hóa và tri thức trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế “Khúc ca Hòa Bình - Đối thoại Văn hóa và Tri thức” do Liên đoàn các Hội UNESCO châu Âu và Bắc Mỹ tổ chức, nhân dịp Lễ ký kết Thỏa thuận hợp tác giữa Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam và Liên đoàn các Hội UNESCO châu Âu và Bắc Mỹ.

Ông Ioannis Maronitis - Chủ tịch Liên đoàn các Hội UNESCO khu vực châu Âu và Bắc Mỹ, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Câu lạc bộ UNESCO Piraeus và Quần đảo (Hy Lạp) trao Giải thưởng cho Huyền Trang. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Danh hiệu được Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam xét chọn trên cơ sở quá trình hoạt động nghệ thuật, những đóng góp trong bảo tồn, sáng tạo, lan tỏa các giá trị âm nhạc dân gian, cũng như khả năng đưa di sản âm nhạc truyền thống đến gần hơn với công chúng đương đại và quốc tế.

Chia sẻ về dấu mốc này, Huyền Trang cho biết, rất hạnh phúc bởi danh hiệu không chỉ là sự ghi nhận, động viên mà còn tiếp thêm niềm tin vào con đường âm nhạc đã lựa chọn.

“Việc gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống, di sản, bản sắc của mỗi quốc gia trong xu thế hội nhập toàn cầu là không hề dễ dàng, Việt Nam cũng vậy. Là một nghệ sĩ trẻ theo đuổi phong cách âm nhạc dân gian suốt hơn chục năm qua, tôi luôn ý thức được việc này, và quyết tâm theo đuổi để không chỉ phát triển sự nghiệp, mà còn góp phần gìn giữ và phát huy những tinh hoa, bản sắc của Việt Nam”- Huyền Trang chia sẻ sau khi được vinh danh.

Huyền Trang hạnh phúc với danh hiệu được trao. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Trong chuyến đi tới Hy Lạp, được giao lưu với các nghệ sĩ và thưởng thức chương trình của đoàn nghệ thuật Văn nghệ dân gian và Múa truyền thống Crete tại Athens, Huyền Trang càng nhận thức rõ giá trị của nghệ thuật truyền thống trong đời sống văn hóa mỗi quốc gia. Trải nghiệm đó cũng thôi thúc cô tiếp tục hoàn thiện mình, có thêm hành trang trên con đường âm nhạc dân gian đã lựa chọn.

Không ngừng phát huy giá trị dân gian trong đời sống đương đại

Sinh ra tại Nghệ An, Huyền Trang có lợi thế về âm sắc nữ tính, sáng, khả năng hát liền tiếng và xử lý những đường nét giai điệu mềm mại. Những đặc trưng của dân ca miền Trung, đặc biệt là ví, giặm, ít nhiều tạo nên dấu ấn trong cách nhả chữ, luyến láy và xử lý giai điệu của nữ ca sĩ.

Tuy nhiên, trong quá trình phát triển nghề nghiệp, Huyền Trang không lựa chọn cách khai thác chất dân gian một cách quá đậm đặc. Lối hát dần được tiết chế, giảm sự phô diễn kỹ thuật, tăng tính kể chuyện và tạo độ thoáng cho giai điệu. Đây cũng là cách để những ca khúc mang âm hưởng dân gian vừa giữ được dấu ấn truyền thống, vừa tạo cảm giác gần gũi với người nghe hôm nay.

Ca sĩ Huyền Trang. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Album “Lời trái tim” ra mắt năm 2015 với các ca khúc như Đôi bờ sông quê, Điệu ví dặm là em, Thương ơi điệu ví, Mơ quê, Ca dao em và tôi… vẫn mang đậm không gian âm nhạc dân gian quen thuộc với khán giả Sao Mai. Song, ngay từ sản phẩm đầu tay, nữ ca sĩ đã cho thấy ý thức làm mới thông qua hòa âm và cách xử lý thanh nhạc.

Ở những dự án sau đó, Huyền Trang tiếp tục mở rộng không gian biểu đạt. Trong MV “Đóa sen ngời”, chất liệu dân gian được cô kết hợp với màu sắc semi-classic; ở một số sản phẩm khác, nhạc nhẹ và ngôn ngữ âm thanh hiện đại được sử dụng nhiều hơn.

Điểm đáng chú ý là cách Huyền Trang hiện đại hóa nhưng không nhằm thay thế chất liệu truyền thống. Cái mới chủ yếu được xây dựng trên nền tảng dân gian, từ đường nét giai điệu, thang âm, cách nhả chữ đến cấu trúc cảm xúc, trong khi hòa âm và cách tổ chức âm thanh được mở rộng. Nhờ đó, Huyền Trang có thể thử nghiệm nhiều màu sắc như semi-classic, trữ tình, nhạc nhẹ hay pop mà vẫn giữ được mối liên hệ với dòng nhạc làm nên tên tuổi của mình.

Âm nhạc của nữ ca sĩ cũng cho thấy sự gắn kết với không gian văn hóa. MV “Không can chi mô” là một ví dụ rõ nét. Bên cạnh đó, dự án “Về miền ký ức”, hay các tác phẩm “Nghe câu ví dặm người thương”, “Hà Tĩnh quê mình ơi”… đều cho thấy không chỉ khai thác quê hương như một đề tài, mà Huyền Trang nỗ lực góp phần đưa phương ngữ, ký ức, không gian văn hóa và đời sống con người vào trong sản phẩm.

Đây là yếu tố có ý nghĩa với âm nhạc dân gian, bởi một câu hát không tồn tại tách rời môi trường văn hóa. Giai điệu đi cùng ngôn ngữ, phong tục, cảnh quan và ký ức cộng đồng. Khi những yếu tố đó được đưa vào âm nhạc và các sản phẩm nghe - nhìn, nghệ sĩ có thêm điều kiện tái hiện một phần không gian văn hóa, giúp những giá trị truyền thống tiếp cận công chúng trẻ bằng phương thức gần gũi hơn.

Hành trình của Huyền Trang trong 13 năm qua cho thấy sự thay đổi từng bước, từ giọng hát, bản phối đến hình ảnh và cách xây dựng sản phẩm. Đây là hướng đi giúp nữ nghệ sĩ giữ được bản sắc, đồng thời liên tục tìm kiếm những cách biểu đạt mới để sức sống của âm nhạc dân gian luôn luôn phát triển.

Từ sân khấu Sao Mai 2013 đến danh hiệu được trao tại Athens năm 2026, Huyền Trang đã có bước chuyển từ một ca sĩ thể hiện tác phẩm sang tư duy rộng hơn về xây dựng sản phẩm văn hóa. Giọng hát vẫn là trung tâm, song hòa âm, hình ảnh, không gian văn hóa và khả năng tiếp cận công chúng trẻ ngày càng được đặt trong một chỉnh thể.

Huyền Trang mong muốn sẽ được giới thiệu nhiều hơn nữa những tác phẩm âm nhạc mang âm hưởng dân gian Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Huyền Trang chia sẻ, danh hiệu “Nghệ sĩ tiên phong gìn giữ và phát huy âm nhạc dân gian 2026” là một dấu mốc ghi nhận chặng đường đã qua, đồng thời là bài toán đặt ra phía trước trong sự nghiệp nghệ thuật của cô. Đó là làm thế nào để chất liệu dân gian tiếp tục được mở rộng mà không mất đi bản sắc; hiện đại hóa nhưng không tách rời căn tính văn hóa; để thế hệ trẻ tìm đến âm nhạc truyền thống không chỉ bởi ý thức bảo tồn mà trước hết bởi sức hấp dẫn tự thân của tác phẩm.

“Tôi nghĩ rằng, làm mới dân gian không nhất thiết là làm cho dân gian khác đi bằng mọi giá. Quan trọng hơn là tìm được những phương thức biểu đạt mới để các giá trị truyền thống tiếp tục được nghe, được hiểu và có khả năng sống trong đời sống đương đại”- Ca sĩ Huyền Trang nhấn mạnh.

Những trăn trở, định hướng này cũng là hướng đi trong nghệ thuật mà Huyền Trang sẽ tiếp tục phát triển trên chặng đường phía trước.